Göwher ýüzüklije gelin.bölüm 3

Ir ertirki, günortanky içen mineral suwy, az-kem garbanan ýeñiljek naharlary Ylýasy birneme ysgyna getirdi. Ol keýpiniñ köklügine, süññüniñ ýeñildigine, eger $eýle ýagdaý öýleden soñam dowam etse, ag$am nahardan soñ surdokamerany i$letjekdigine begendi. A$yr Akgaýewiç-ä belli zat: hökman kino görer, gelibem hezil edip uka gider. Ine, onsoñ gijäniñ bir wagtlaryna çenli surdokamerany i$ledip bolar.

Ylýas Berkeliýewiñ pikiriçe, bu dünýä gelenleriñ her biri onuñ saçagyna garaz bir zat go$malydy. Ýogsam Ýer $ary tükeniksiz da$ bolaýanda-da, millionlarça ýyllap ýa$alyp ýörülse, adamlar köpelse iýlip gutarylaýmalydy. $onuñ üçinem, kim ylma, kim ýere, suwa, howa, adamzada öz go$andyny go$malydy. Agyr dert zerarly bu dünýeden gitmeli bolsa, Ylýasdan näme galsyn: ogul ýok, gyz ýok. Asyl onuñ ýa$aý$y hem manyly bolmady, yz galdyryp bilmedi. $onuñ üçinem, onuñ bar umydy surdokameradaky içi beýni dokumajykly gutujykdy. Diñe $ol açy$ ony ýa$an ömründen razy edip biljekdi. Onuñ öñünde iki aýgytlaýjy göre$ keserip durdy: deñiz meduzasynyñ hüjümini iñ bolmanda, eger $owuna dü$se, beýni dokumajygynyñ syrlaryny açýança saklamalydy. Munuñ üçin onuñ kalbyna az-kem rahatlyk gerekdi. Onuñ deñiz meduzasyndan gaçyp gutularyn umydy azdy. Iñ soñky mümkinçilikleri ulanmak welin gerekdi. A$yr Akgaýewiç ir bilen çykyp gidi$ine ag$amaralar keýplije dolanyp geldi hem-de Ylýasy içginlik bilen ýanyna çagyrdy.

-Sen, inim, birtopar $akyr-$ukuryñam ýanyñ bilen alyp gelipsiñ, diýmeli, sen bu ýerde-de dynjyñy alman, hars urup geçirjek. Munyñ bola-nok. Kurort wagtyñy, inijigim, i$ bilen däl-de, keýp-sapajyk bilen geçirmeli. I$e ýylyñ on bir aýy ýeterlik ahyryn.
-Men diñe i$lämde dem-dynç alýan-da, ýa$uly.
-Weý, inijigim, maña ýa$uly beri diýmäweri, ynha, gabat gar$ymyzda iki sanyjak ezipjik içäýmelije melek ýa$aýar, $olar e$idäýse, ýeri, onsoñ men näderin. Gowusy, ikimiz birle$ipjik olary girä salmagyñ ugruna çykaly.

Her ýerde gäbi azan mahluk bar-ow. $ol gelinlere ýa$ ýigit bolañda-da, ýüregiñe da$ baglap, gep atar ýaly däl. Sen-ä bir mülhidi çykyp barýan garry. Adam pahyr otyrýerini tanamasa kyn-ow! Her halatda, munuñ pikirini beri anyklaýyn.
-Bu näme diýdigiñiz?!
-Be, be, inijigim, $u sözüme dü$mez ýaly sen juda tünt-maý. Men-ä olar-a iki bolansoñlar, ýanymda-da özüñ ýaly ýa$ ýigit bolmansoñ, söz gatybilmän ýördüm. Çeññejiklerimizi bir oklap göreýli. Belki, iläýediler-dä.
-Bagy$lañ, siz näçe ýa$yñyzda-diýip, Ylýas gaharyna basalyk berip sorady.
-Weý, inijigim, heý-de, $u zamanlarda erkek adamyñ ýa$yny hasaplap ýören gyz-gelin barmy?! Olar jübüñ galyñrak bolsa, hemme teklibiñe taýyndyr.

A$yr Akgaýewiçiñ sözlerinde hakykatyñ ýokundysynyñ bar bolany üçin, Ylýas onuñ gojalyga geli$meýän pelsepesini gaty görübem durmady. Edil üç-dört aý mundan öñ Ylýaslaryñ goñ$ularynyñ kemsiz ýeti$ip, biraz ötü$en gyzy bir garry professora gaçdy ötägitdi. Sen kakañdanam uly bir mülhidiñ nämesine a$yk bolduñ? diýip, ejesiniñ gözýa$ edip beren sowalyna gyzy: Eje, seniñ bu garryja giýewiñ añyrsy iki-üç ýylyñ içinde amanadyny tab$yrar, onuñ mal-dünýesem maña galar. Jaýam meniñki bor, ma$ynam, $ol baýlygy ele salyp bilsem, soñ men islän ýigidim bilen ömrümiñ soñuna çenli gaýgysyz-gamsyzja ýa$aryn diýipdir. Indem $ol ene gyzynyñ tapylgysyz akyljygyna guwanyp, ülhit giýewisiniñ kazasynyñ dolaryna gara$yp ýör. Ýeri, A$yr Akgaýewiçiñ $ol professordan niresi kemmi$in? Sowady pesräk diýäýmeseñ, olam kiçi-girim adam däl. Söwda tehnikumyñ abraýly mugallymy.

Ylýas ýarym degi$me bilen ony synamak, has dogrusy-ha, biraz oýnamak isledi.
-Ýeri, olaryñ ikisem razy bolaýanlarynda ikimiziñ bitirjek go$umyz bamy?! Siz-ä ýetmi$i sermeläp ýören, menem çala jan.
-Jan inijigim, özüñ isläniñi et weli, maña bir garry diýmäweri. Men heniz höwür aty ýalydyryn.

A$yr Akgaýewiç sözüniñ $u ýerine ýetende, gabat gar$ydaky eýwanly jaýyñ gapysyndan iki sany bezemen gelin çykdy. Ylýas olara gözi dü$en badyna doñup galdy. Olaryñ biri göwher ýüzüklije gelindi. Onuñ egninde indi gyzyl keteni köýnegi hem gyzylja köw$i bardy. Ýanyndaky gelin hem görmegeýdi, bezemendi. Göwher ýüzüklije gelin bu gezek Ylýas tarapa seretdi hem-de, megerem, çalaja ýylgyrdy. Iñ bolmanda, Ylýasyñ göwnüne $eýledi.

-Meniñ diýýän gelinlerim $ular-da, heý $ulara-da gep atman saklanyp bor-maý-diýip, A$yr Akgaýewiç ag$am gezelenje ugran gelinlere ümläp, Ylýasyñ böwrüne dözümli hürsekledi.-Bol, çalt geýin. Yzlaryndan ýeteli-de, olary kino çagyraly. Görýän weli, sen olary tanaýanam ýaly-la. Göreñden reñkiñ agardy gitdi-diýip, A$yr Akgaýewiç sakanaklady.
-Siz, näme, olar ikimiz bilen gol tutu$yp kino gider öýdýäñizmi?!
-Wah, inijigim, seniñ bilen ýigrimi dört gün bile ýa$amaly, pikir aly$maly, i$ saly$maly bolsam, men kyrk sekiz ýyllyk garrajak. Dü$ün-haw, inijigim, olar tüýs biz ýaly goç ýigitleri gözläp, ýörite kurorta gelen gelinler-ä. Bezeni$lerini göreñokmy?! Hany, sen çaltrak geýinsene!
-$u gezeklikçe, siz olary özüñiz kino çagyryñ ýa-da $eýle gidäýiñ. Men bu ýeri bilen iki-üç gün öwreni$eýin. Ine, onsoñ, ol ge

-$u gezeklikçe, siz olary özüñiz kino çagyryñ ýa-da $eýle gidäýiñ. Men bu ýeri bilen iki-üç gün öwreni$eýin. Ine, onsoñ, ol gelinleriñ birine ýörite siziñ üçin söz aýdar beräýerin.

Saçyndan ak girse-de, añ girmedik, megerem, dogabitdi kemakyl, emma bihaýalygy bilen gowy gün görüp ýören bu nejis adamy Ylýasyñ näler dalasy geldi. Emma oña öz gyzlarynyñ ýa$yndaky gelinlere söz gatyp ýörmeli däldigini, ýa$ululygyñ, onda-da, pähimli türkmen ýa$ulusynyñ hatyrasyny saklamalydygyny oña dü$ündirip oturmagyñ hajatynyñ ýokdugyna göz ýetirdi. Galyberse-de, ol A$yr Akgaýewiçi $u günki iki seriýaly kino ugradybilse, surdokamerasyny i$ledip görmekçidi. $oña görä-de, ony ugruna kowmagy makul bildi.
Durmu$da öz akyly, maksady bilen däl-de, umumy akyma görä ýa$ap ýörenleriñ müñlerçesi ýaly, A$yr Akgaýewiçem Ylýasyñ aýlawly gürrüñine dü$ünmedi.
Gaýtam:
-Wah, inijigim. $eýtsene, ertiriñ özünde $olaryñ biri bilen geple$ip bersene. Men ony gyzyla gaplaryn. Mende pul kän, we$eñ-we$eñ. Al, onda men olary garawullamaga gitdim-diýdi-de, üstüne gymmat bahaly atyrjyk sepinip, gelinleriñ giden tarapyna ýelk ýasady.

Göwher ýüzüklije gelniñ gyzyl çog ýaly syraty Ylýasyñ göz öñünde janly surat bolup durdy. Ylýas gar$ydaky gökje ýolka, sülmüräp oturan leýlisaça, eýwanyñ öñündäki topbak bägüle seretdi. $olaryñ hemmesinde ol özüne çalaja gülümsiräp seredýän göwher ýüzüklije gelni gördi.
Gelniñ goñ$ulykda ýa$aýanlygyna ol begendi. Giç ag$am kinodan dolanyp gelende, Ylýas ony ýene-de görer. Ertir irden suw içmäne gidende, ýene-de. Wah, diñe gözüme görnüp dursa bolýar, maña ba$ga zat gerek däl.

Ala-böle $ol gelniñ nä sebäbe görä özüne beýle tany$ hem mährem görünýänliginiñ sebäbini ol näçe kelle döwse-de bilip bilmedi.
Men ol gelin hakda $u gün günuzyn pikir edip gezdim. Men ony öñ göremok ekenim. Megerem, ol biriniñ ma$galasydyr. Öz derdini bejertmäge gelendir. Adamsyna söýüp durmu$a çykandyr, häzirem söýýändir. Edepli-ekramlydygy, halal adamdygy bir göreniñden bildirip dur. Ýeri, biz erkekler, onda-da kurorta gelenler aýal-gyzlar babatda bolgusyz pikir etmämizi haçan goýarkak? Bu ahlaklylyk däl ahyry. $ol gelni kalbymdan çykaryp bilmeýän bolsam, meniñem A$yr Akgaýewiçden tapawudym ýok. Belki, göz dikip seredenligim üçin ondan ötünç soramagym, $eýdibem, ony bütinleý unutmagym gerekdir, nämüçindir, ol $eýdip bilmejegine özem ynandy.

Ylýas göwher ýüzüklije gelni haýsy-haçanlardyr bir ýerlerde görendirin, ýöne welin, hakydama getirip bilýän däldirin diýip, nähak pikir edýärdi. Ol ony hiç wagtam görmändi. Ony görendirin öýdýänligi örän ýönekeýje hakykatdan gelip çykýardy. Göwher ýüzüklije gelin Ylýasyñ idealydy.

Adatça ideal hemme-de bardyr. Ideal, megerem, ýüzlerçe ownujak ruhy isleglerden ybaratdyr. Ýa$ adamda, heniz onuñ ýetginjek mahallarynda idealyñ hakyky ke$bi emele gelip ba$lar. Ol islendik gelin-gyzdaky iñ oñat häsiýetleri öz idealyna geçirýär. Wagt geçdigiçe-de, ýa$ ýigidiñ kalbynda idealyñ janly ke$bi emele gelýär diýip, haçandyr akyldarlaryñ biri aýdypdyr. $onuñ üçin hem pylany bä$-alty çagasy bilen ärinden aýryly$yp, pylan çagaly birine äre baraýypdyr diýilse, ýa-da $onuñ tersine gürrüñ barýan bolsa, bu ýerde geñ galarlyk hiç zat ýokdur. Ol diñe ideallaryñ gabatla$masynyñ netijesidir. $onuñ üçinem, ol beýlekiler üçin ahlaksyzlyk bolup görünýär. Ýöne ol ideallary gabatla$yp, bir-birine a$yk bolanlaryñ özleri üçin asla-da ahlaksyzlyk däldir. Eýsem-de bolsa, olaryñ kimlerdir birleri bilen närazy halda ýa$a$maklary, $u zerarly-da biri-birleriniñ degnasyna degýän, bilkastlaýyn hem günä i$ etmekleri barypýatan ahlaksyzlykdyr.

Ylýas Berkeliýew bu zatlary añynda aýlap, özüniñ göwher ýüzüklije gelin hakda ho$niýetli pikir edýänligini aklady hem-de ony bütinleý unutmakdan $obada el çekdi. Onuñ kalbyna rahatlyk arala$dy. Dert-azary ýadyna dü$medi. Ol içerik girdi-de, surdokameranyñ wilkasyny elektrik setine ötürdi. Apparat kemsiz gyzan badyna kameranyñ içine balkanly ýigidiñ kelle beýnisiniñ dokumasy salnan germetik gutujygy ýerle$dirdi.

Ylýas bu umytly güne kän gara$ypdy. $u açy$ üçin ol köp-köp wagtyny sarp etdi. Gijelerini dümtünipler geçirdi. Okady, ýasady. Näçe gezek $owsuzlyklara uçrady. Özünden göwni geçip, bu zatlaryñ baryny terk edeýin-de, menem käbir adamlar ýaly, durmu$yñ akymyna görä, bagtymdan näme çyksa, $ony görüp, näçe ömür berlen bolsa ýa$abereýin-le diýibem gördi. Ýöne onuñ $eýle bigäne ýa$amasy iki-üç güne-de çekmedi. Ýene-de ony bu dünýede ýa$adyp ýören $u i$-alada bolsa nätjek.
Eýsem-de bolsa, uly açy$lar, bizi haýran galdyrýan sungat eserleri-isle ol saz bolsun, isle surat-bularyñ bary soñsuz azaplaryñ miwesi ahyryn. Eýsem-de, adam umyt etmän ýa$ap bilermi? Uzaga ýa$amaz

Dogry, Ylýas hem käbir bigeleñ adamlar ýaly, öz wagtyny kino görmek, teatra gitmek, restoranlarda oturyp, kofejiñ ba$ynda saz diñlemek, tans etmek ýaly pi$eler bilenem geçirip bilerdi. $eýtmäge onuñ wagtam, pulam, mümkinçiligem bardy. Ýöne ömrüni $eýle biweç geçirer ýaly ol, näme, $eýle nadan adammy?! Bir gezek Tylla oña sen köre-kör hyý

Bir gezek Tylla oña sen köre-kör hyýalbent, seniñ arzuwlaryñ, ylmy gözlegleriñ soñy puç, sen hökman dälirärsiñ diýipdi. Tylla bu pikirinde ýeke däldi. Wah, $olara ylmy gözlegleriñ nämedigni bir subut edip bolsady.

Dessalymdan EWM-iñ ekranjygynda $ol gadymy kelle beýniniñ dokumasynyñ berjek gürrüñi-ýazgylary peýda bolup ba$landa, begenjinden ýaña Ylýasyñ tas ýüregi ýarylypdy. Ol eý-weý, iller serediñ-ow, gadymyýet öz syryny açýar diýip çasly gygyrdy. Töwerekde hiç kimiñ ýoklugy üçin onuñ sesine jogap beren bolmady. Ol ýüregini rahatlandyrmak üçin tabletkajyk atdy-da dokumajygyñ söhbetini okap, onuñ berýän gürrüñleriniñ stenografik ýazgysyny ýöredip ba$lady.

Eý, Hudaý, göwher ýüzüklije gelin, balkanly ýigidiñ söhbeti-bir günde bir ömre ýetjek $owlulyk, beýle bagta meniñ ýüregim çydarmyka?! Hernä, deñiz meduzasy onuñ ýadyna dü$medi.
EWM-iñ ekranynyñ ýazgysynyñ gylynyñ gy$artman geçirmek onuñ tutu$ kalbyny gaplap aldypdy...

(3-nji bölümiñ soñy)

ýalñy$lyklarym üçin bagy$larsyñyzda 🙂

hakyky kurorta baryan adamyn pikiri eken ashyr akgayewicin pikiri 🙂