GELNALYJY (hekaýa)

”Tokmak”
jurnaly, 1980-nji
ýyllar

Dürli kysymdaky
ýeñil
maşynlardan
düzülen
gelnalyjy gyk-baklap, haý-
haýlap, waý-
waýlap, aýdym
aýdyp, dep
kakyp, tozan
turzup,ýoldan
çykyp, ýola
girip, biri ozup,
biri galyp,
ýaglyk parladyp,
sozanguýruk
bolup, gelin
alynjak öýüñ
alkymyna
süsdürilip bardy.
– Geldiler! –
diýen söz
agyzdan agza
geçip, gyzyñ
oturan otagyna
kürsäp girdi. Bu
sözi eşidip,
otagda oturan
daýzalar gapa
tarap eñdiler.
– Bekje duruñ! –
diýip, olar biri-
birini
gaýduwsyzlyga
çagyrdylar.
Daşky gapynyñ
agzynda duran
aýal-ebtat, çaga-
çuga gün aşyp
gelip, suwly
nowanyñ
daşyna üýşen
goýun sürüsine
döndi.
– Hany, kim
birinji bolup
gapyny açmaly!
– diýşip
gygyryşdylar.
– Öýlenýän
oglanyñ agasy
açar-da – diýip,
köpi gören bir
daýza ýatlatdy.
– Myrat, bol,
böwedi böwüs!
– diýip, oglanyñ
agasyny
ruhlandyrjak
boldular. Beýle
hormata
garaşmadyk
Myrat ýaýaplap
ugrady.
Gyzyl
onluklardan
elimize
tutdurmasa,
böwediñ
golaýyna-da
gelmez – diýip,
daşky gapa
direnip duran
daýzalar
dillendiler.
”Mende bary-
ýogy 11 manat
bar, onuñam bäş
ýarym manady
yza – öýe
gitmäge bilet
pulumdy. Bilet
jähennem
diýsemem, 11
manat bu duran
arwahlaryñ
haýsyna ýok
bolsun?” – diýip,
Myrat içini
gepledip
ýaýdandy.
– Ýaýdanyp
durma, bar-da,
omzaber – diýip,
öýlenýän
oglanyñ dosty,
daýaw ýigit
Myrady itip
goýberdi weli, ol
gapy saklap
duran
daýzalaryñ
ýanyna
entirekläp
bardy.
– Mende-hä şü…
– diýip, Myradyñ
jübüsinden
onlugy
çykarany hem
şoldy weli, ony
şol demde
kakyp aldylar.
Pul ýetmedik
daýzalar indi
gapa has hem
bek ýapyşdylar.
Myrat eli birlikli
öñe gitdi. Ony
yza pyzyp
goýberdiler.
Onuñ çepiksi
göwresi
arkanlygyna
serpildi. Onsoñ
ýigit tarapdan
gelen aýal-erkek
bary gapa tarap
çozdy. Hakyky
gyk-bak şondan
soñ başlandy.
– Haýt-haýt,
ýuwaşrak –
diýen sesden
soñ ”waý,
owratdyñ”
diýen ses
eşidildi. ”Waý,
öldürdiñ, oglan,
goýber,
puluñyzam
gursun,
zadyñyzam”
diýip, gapy
saklap duran
daýzalaryñ biri
janhowluna
bagyrdy.
Gyssaga düşen
ejelerini görüp,
çagalaram
eñşeşip
başladylar.
Mugt-a
äkitmersiñiz –
diýip, gyzyl-
hyşdyñ daýza
gelnalyjylara
güýç
berenokdy. Oña:
– Ba-aý, öñ
berendiris-ä! –
diýdiler.
Ol daýza munuñ
bilenem
gowşamady.
Onuñ eline bir
manat
tutdurdylar.
– Ýitir, oglan,
onyñy, onyñdan
zat bolmaz! –
diýip, daýza
ýigidiñ eline
kakyp goýberdi.
– Me-how, al,
me! – diýip, ýigit
onuñ eline bäşlik
tutduryp, öñe
omzady. Gapy
birden açylyp,
adamlar jaýyñ
içine güpürdäp
gaýtdylar.
– Wiý, a gyz,
hany bize, bize
bir manadam
ýetmedi-le –
diýip, pul
ýetmedik
daýzalar
ýykylyşyp ýatan
ýerlerinden
zeýrenişdiler.
Daýaw ýigit
olaryñ üstünden
atan-satan bolup
geçip, gyzly
otagyñ
gapysyna geldi.
Ol bu ýerde hilä
ýüz urdy:
– Açyñ gapyny,
meniñ elimdäki
gyzyl onluklaryñ
ysy burnuñyza
uranokmy! –
diýdi. Gapy
çalaja açyldy.
Wagyrdy
peseldi. Gapy
saklaýan
daýzalar jyklap
seretdiler. Olar
ýigidiñ elindäki
iki sany köne
birligi görüp,
şakyr-şukur
gapyny
ýapdylar-da:
– Bir manatlyk
gyz ýok bärde!
– diýşip
gygyryşdylar.
– Waý, elim
gapyñ arasynda
galdy! – diýen
çirkin ses
gelnalyjy
tarapdan
eşidildi. Iki
tarapyñ zoruna
çydaman, gapy
jygyldap hem
gymyldap
başlady. Ine-de,
gapy açyldy.
Ýigit bir gysym
ak şaýlygy
jaýyñ içine seçip
goýberdi. Oglan
bilen gyz tarap
tapyşyp,
omadaklaşyp
şaýy
çöpleýärdiler.
Diñe bir daýza
gyzyñ başyna
ýaglyk atmak
bilen boldy.
Seçilen şaýydan
eline gara köpük
ilmedik hälki
gyzyl-hyşdyñ
aýal ol daýzany
pyzyp goýberdi.
Özi hem gyzyñ
üstüne ýykyldy.
– Waý, boýnum
oñruldy! – diýip,
gyz gygyrdy.
Daýaw ýigit
baryp, ýañky
daýzany bir
tarapa süýräp
aýyrdy.
– Waý, hany
gelniñ köwşi? –
diýşip
gygyryşdylar.
Jaýyñ içinde
heniz gopgun
ýatmandy.
Gyzyñ üstüne
ýykylan gyzyl-
hyşdyñ
daýzanyñ
elinden köwşi
aljak
bolýardylar.
– Bäş manat
bermeseñiz,
köwüş ýok! –
diýip, daýza
köwşi gujaklap
ýatyrdy. Bäş
manat berip,
onuñ elinden
köwşi aldylar.
Dürli kysymdaky
ýeñil
maşynlardan
düzülen
gelnalyjy gyk-
baklap, haý-
haýlap, waý-
waýlap, aýdym
aýdyp, dep
kakyp, tozan
turzup, ýoldan
çykyp, ýola
girip, biri ozup,
biri galyp,
ýaglyk parladyp,
sozanguýruk
bolup, gyz alyp
gitdi.

Bapba Gökleñ