"Old Firm" Derbisindäki basdaşlyk futboldan öňde

Hormatly agzalar!
Bilýänsiňiz, futbolda Derbi diýip bir zat bar. Aslynda Derbi diýlip bir şäheriň 2 sany basdaş klubynyň arasyndaky oýnalýan oýuna (Mysal üçin: Mancunian Derbi) aýdylýar. Emma käbir döwletlerde syýasy, dini, taryhy we ş.m. zatlaň täsiri bilen ikisi bir şäherden bolmadyk klublaryň arasynda (Mysal üçin: El Clásiko Derbi) hem Derbi oýnalýar. Umuman bul-a düşnükli. Indi, şu temada dünýäniň öňde gelen Derbilarynyň biri hasaplanýan "Old Firm" Derbisi barada ýazmakçy. Mümkinçilik boldugyndan beýleki öňdebaryjy Derbiler barada hem ýazaryn nesip bolsa.


Şotlandiýanyň Glazgo şäheriniň iki basdaş klubynyň arasyndaky "Old Firm" derbisi.

Ýokardaky ady agzalan döwletde iki klub duşuşan wagty futbol öz çäginden çykyp, dini hem-de syýasy meselä öwrülýär oturyberýär. Şotlandiýanyň Glazgo şäheriniň iki topary bolan "Reýnjers" (esasy köýnekçesi gök reňkde) bilen "Seltigiň" (esasy köýnekçesi ýaşyl-ak reňkde) arasyndaky ilkinji duşuşyk öz gözbaşyny baryp-ha 1888-nji ýyldan alyp gaýdýar. Şonda "Seltik" şäherdeş basdaşyndan 5-2 hasabynda üstün çykmagy başarypdyr.

Üstünden 123 ýyl geçen bu "Old Firm" Derbisi häzirki wagtda Ýewropanyň hat-da Dünýäniň hem iň öňdebaryjy Derbisi hasap edilýär. Öz öýündäki duşuşyklaryny 51 müň janköýeriň şaýatlygynda "Aýbroks" stadionynda geçirýän, adyny regbi toparyndan alan "Reýnjers" 1873-nji ýylda Piter Kampbell, William Makbit, doganlar Piter hem-de Moses MakNeiller tarapyndan döredilýär. Şäheriň Günorta-Gündogarynda ýerleşýän "Seltik" bolsa, 1887-nji ýylda birnäçe monarh tarapyndan döredilýär. Bu klub öz öýündäki duşuşyklarynyň ählisini hem 61 müň adamlyk "Seltik Park" stadionynda geçirýär.

Şol döwürlerde garyp irlandiýalylar ýurduň, aýratynam Glazgo şäheriniň senagatlaşan ýerlerine göçüp gelýän ekenler. "Seltik" şol günlerdäki protestaçylaryň ýolbaşçylygyndaky fabrikdir kärhanalarda işlemäge mejbur bolan katolik mezhebine uýýan işgärleriň halasgäri bolupdyr. Şondan bär bolsa, katolikler "Seltik" toparyna janköýerlik edýärler.

Iki klubyň arasynda hiç hili şäriklik ýok diýen ýaly, esasanam din we Demirgazyk Irlandiýa bilen baglanyşykly temalarda. Iki toparyň arasyndaky kine, ýigrençlik, basdaşlyk duýgusynyň esasynda mezhep aýratynlygyndadyr. "Reýnjersiň" janköýerleri protestantlardan ybarat bolup, olar Demirgazyk Irlandiýanyň Britan Şalygynyň bir bölegi bolmagynyň tarapdary. Munuň tersine "Seltikli" janköýerler bolsa katolik mezhebine uýýarlar we Demirgazyk Irlandiýanyň Britan Şalygyndan aýrylyp, Birleşen Irlandiýany döretmek pikirini goldaýarlar. "Reýnjersliler" duşuşyklarda aýdym hökmünde 17-nji asyrda protestantlaryň Irlandiýada katolikleri ýeňen urşunda aýdan aýdymlaryny aýdýarlar ("Mahmal ulgam"). Olaryň garşydaşlary "Seltik" bolsa 1919-njy ýyldan bäri Irlandiýanyň garaşsyzlygy üçin göreşýän katoliki IRA toparynyň aýdymlaryny aýdýar.

Şotlandiýada bu iki topar dürli ugurlar boýunça biri-birinden rüstem gelýärler. Ýurduň ligasynda "Reýnjersiň" 54, "Seltigiň" bolsa 42 çempionlygy bar. Ýöne "Seltik" kubogy eýelemek boýunça "Reýnjersden" 2 san artykmaç (35). Iki toparyňam 9 gezek yzly-yzyna ligada çempionlygy bar. "Seltik" 1966-1974-nji ýyllarda, "Reýnjers" bolsa 1989-1997-nji ýyllaryň aralygynda bu hormata mynasyp boldy. Umumylykda "Seltik" garşydaşyndan 143 gezek, "Reýnjers" 158 gezek ýeňiş gazandy, 95 oýun bolsa deňlik bilen tamamlandy. Derbiň soňky oýunynda "Reýnjers" garşydaşyndan 4-2 hasap bilen üstün gelipdi.

Iki toparyň arasyndaky ýene bir aýratynlyk Ýewropa ligalary barada aýdylanda ýüze çykýar. "Seltik" 1967-nji ýylda rowaýaty tälimçisi Jok Steiniň ýolbaşçylygynda "Interden" 2-1 hasabynda üstün çykyp, UEFA-nyň 1-nji belgili kubogyna, ýagny, şol döwürki Ýewropa Klublar çempionatyndaky ilkinji we häzirlikçe ýeke-täk ýeňşini baýram edipdi. "Reýnjers" bolsa Kubokçylaryň kubogynda ýeňiji bolupdy (1972ý). Olaryň aňynda 30-40 ýyl mundan ozalky UEFA kuboklaryndaky ýeňişleriňem hiç hili gymmaty ýok.

Gysgaça aýdaňda, olaryň gözünde "Old Firmdäki" ujypsyzja ýeňşem Ýewropadaky kuboklardan öňde durýar.

Çeşme: www.tmsports.net/index.php?q=blog&id=28