ŞYPALAR

WIŞNIÝA Prunus сerasus

Gan azlyga, öýken we böwrek çişmesiniň hem içine girýän ähli iriňli
kesellere, dizanteri infeksiýasyna, gepatite, peşewi tutmazlyga, iç gatamaklyga
garşy örän täsirlidir. Ýürek çalt urmasyna gowy peýda eder. Üsgürmegi aýrar,
peşewi, iç geçmäni durzar. Wişniýa möwsüminde göze, günde 1-2 gezek
wişniýa suwy damdyrylsa, görmek kuwwatyny we gözüň aýdyňlygyny
güýçlendirer. Wişniýa möwsüminde irdenden günortana çenli diňe wişniýa
iýmek (12 kg. çenli) öran peýdalydyr.

■Öýländen soň nahar iýlip bilner.
ZENJEBIL Zengiber offiсinale
Zenjebil bagyry, aşgazany ýyladyp kuwwatlandyrar, siňişi aňsatlaşdyrar,
içegeleri güýçlendirer, gusmanyň öňüni alar, aşgazandaky gakylygy söker,
çişleri guradar. Gan basyşyny, gan aýlanmagyny sazlaşdyrar, derleder we
gyzgynlygy peselder. Dowamly zenjebil ulananlar rak
keseliniň öňüni alarlar. Içege keseli bar bolanlar, appendisit operasiýasyny
geçirenler, zenjebiliň külkesini çaý, süýt we naharlar bilen birlikde günde 2 gr
(1 çaý çemçesi) çenli ulanmaly. Ak undan edilen süýjilere, çörege we hamyr
işlerine zenjebil goşulsa, zyýanyny azaldar, siňişini aňsatlaşdyrar.
Täze zenjebil gyrlyp bal bilen garyşdyrylar we her gün nahardan ozal 1-2
çorba çemçesi ýuwudylar. Ýada täze zenjebiliň öz suwy günde 12 çorba
çemçesi içiler. Nahardan ozal ýada siňdirişi kuwwatlandyrmak üçin nahardan
soň hem içmek mümkindir.
Aşgazan ajamasyny we aşgazan ýanmasyny gidirmek üçin we siňdirmezlige
garşy, nahardan ozal ýada soňra täze zenjebil iýlip bilner.

■ZEÝTUN Olea europaea
Zeýtun işdäni açar, aşgazany kuwwatlandyrar, ýokary gan basyşy we gan
şekerini peselder Ýaşyl zeýtun örän peýdalydyr we gara zeýtundan has aňsat siňdiriler. Tebigy
taýýarlanan duzly suwly ýaşyl zeýtun garymgatym naharlaryň zyýanyny
azaldar. Sirke ruhy (uksus) ýada sitrik kislota bilen taýýarlanan ýaşyl zeýtun
bolsa zäherlidir, ondan saklanmak zerurdyr. («Sirke» bölümine serediň!)
Garalaşdyrylan işi gören we sitrik kislota bilen taýýarlanan gara zeýtun dalak
kesellerine, psihologiki durnuksyzlyklara sebäp bolar. Zeýtun ýapragyny
çeýnemek, agyz ýaralaryna gowy peýda eder. Zeýtun ýapragy gaýnadylan suw
bilen çaýkamak diş etlerini kuwwatlandyrar we diş agyrylary gidirer. Içmek,
ýokary gan basyşyny we ýokary gan şekerini peselder.
ZEÝTUN ÝAGY
Günaşa saç düýplerine zeýtun ýagy çalmak saçyň düşmegini durzar, saçlary
kuwwatlandyrar, ak saçlary döker, kelle agyrysyny ýeňilleşdirer.
Köne zeýtun ýagy bilen bi:li we bogunlary owkalamak (massaž etmek),
bogunlary ýumşadar we agyrylary azaldar. Örgünlere we allergiýaly deri
örgünlerine zeýtun ýagy çalynsa, örgünler azalar, gemorroýa çalynsa, agyryny
diňdirer we gowulaşmagyny üpjün eder.
1 gysym kişmiş üzüm 1 litr suwda gaýnadylyp süzüler. Soňra şu suw 200 gr
köne zeýtun ýagy bilen garyşdyrylyp, klizma edilse, gemorroý we içege
ýaralaryna örän gowy peýda eder.
Bedeni zeýtun ýagy bilen owkalamak myşsalara maýyşgaklyk berer, göze
çalmak gözi kuwwatlandyrar, gulaga damdyrmak gulagy tämizlär, derä
ulanmak derini ýalpyldadar, ýumşadar, owadanlaşdyrar we ýygyrtlary ýok
eder. Kantaron, käkilik oty, owradylan çörek oty ýada anis bile garyşdyrmak
zeýtun ýagynynyň peýdasyny köpelder. Derä we saça çalnanda, zeýtun ýagyna
bir damja menekşe (melewşe), gül we şoňa meňzeş ysly ýaglar goşulyp bilner.
Zeýtun ýagy içilende, bagyry ýumşadar we tämizlär, öt haltany artdyrar,
bagyr agyrylaryny gidirer, bagyry işleder, sarylygy gowulaşdyrar, içegeleri
rahatlandyrar, aşgazany kuwwatlandyrar, aşgazan ýaralaryny bitirer,
içegelerdäki gurçuklary we soguljanlary düşürer, gemorroýy ýok eder,
damarlary açar, holesterini we gandaky şekeri peselder, immuniteti
güýçlendirer. Hem içiler we hem klizma amala aşyrylaýsa, içege
dykylmalaryny aýrar.
Zeýtun ýagyndan doly peýdalanmak üçin nahary ýagsyz bişirmek we
üstüne zeýtun ýagyny guýmak gerekdir.