Dilimizdäki üýtgedilmeli (üýtgedip bolýan) sözler
Dilimizdäki üýtgedilmeli (üýtgedip bolýan) sözler
Tüweleme garaşsyz bolanymyza 20 ýyl bolup barýar. Şonda-da edebiýatda üýtgeşik ösüş görnenok. 1960-1980-nji ýyllarda edebiýat şeýle ösüpdir welin, (hatda 1990-njy ýyllaram) häli-şindi şoň täsirinde gezip ýörüs.
Gürrüňim bular barada däl. Biziň entegem käbir sözlerimizi rus diliniň täsirinde ulanyp ýörmegimiz barada. Şolary indi arkaýyn türkmençelesek bolar. Men diňe “H” sesi barada gürrüň edýän. Näme üçin entägem şolary “G” diýip ulanýas. Biz ol sözleri aslyndan alyp ulanyp bileris. Tüweleme dilimizde “H” sesiniň görnüşlri köp.
Biz rus diliniň täsirinde öň şu sözleri ulanypdyrys. Bolup biler. Sebäbi geçen döwürde terjime rus dilinden edilipdir. Indi bir özümiz bolaly ahyry.
Ynha şolardan ýadyma düşenleri:
Hollywood – Galiwud
Holland – Golandiýa
Herman Hesse (ýazyjy) – German Gesse
Harvard – Garward
Wiktor Hugo – Wiktor Gýugo (Bu ýerde türkmençeläp Hügo diýsegem bolar. Biz olaryň ý sesinem alypdyrys. Olar ü bolmansoň ý ulanypdyrlar. Biz ony gymmatly hazyna ýaly aýryp bilemizok!)
Münhen (Germaniýada şäher) – Biz munam Mýunhen diýip alýas ýa-da aldyrýarlar. Ýogsam, ü sesi bizde-de bar. Göni Münhen diýip alaýmaly.
Hasan – Gasan (häzir az ulanýar)
Hüseýin – Guseýin
Hitler – Gitler
Knut Hamsun (ýazyjy) – Gamsun
Hamburg – Gamburg
Herkules – Gerkules
Homeros – Gomer
Heraklius – Gerakliý
Hajy – Gadži
Harry Porter – Garri Porter
Häzirlikçe ýadyma düşenleri. Ýene-de ýadyma bir zatlar düşse ýazaryn aşakda!
Arşivin durumu
● Tam metin
● 48/48 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 3 Ağustos 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 48
dogry aydyan welin sen diyyanini edip bormyka
kalbosa-shöhlat chozyami
Kalbasa sözi uniwesitetde akademik mugallymymyzyň aýtmagy görä, gol hem-de basmak sözlerinden rus diline geçipdir. Indem biz ony şöhlat diýip ulanýas!
üýtgedip bolar. Kyn däl. Gazetdir žurnallarda ulansaň bolany. Ýöne ulanmaga rugsat berenoklar!
Dogrudanam, üns berilmeli problema! Ýöne köp wagt gerek bolaýmasa muny durmusha gechirmek ücin. Ilki bilen ýokardakylaryñ akyl ýetirmegi gerek sheýle zatlara.
familiyalaram planyyew diyman plany ogly diyilse bet boljakda
H boldy nä G boldy nä? Namesini uytgetjekmun Holywood yada Goliwud name tapawudy ba?
Dostlar bu diyyan problemalarynyz, kabir zatlaryn yanynda gaty uly problema dal.Biz ilki saylap-saylap oz asyl eserlerimizi kop okamaly, dasary yurtlylaryn eserlerinden hem saylamalaryny hem kop okamaly.Sonom kop yazmaly, nace yazdykca yazmak ukyby artar. Bu babatda, bu yerdaki teswirler hem ullakan adim.Kop yazmaly Kop okamaly, dilin ozu duzeler.
Yene bir zat bar, H yaz G yaz sana beyle yazypsyn diyyan yok. Owrensilenini yazya her kim.
Men H ýazypsyň ýa-da G ýazypsyň diýýänler bar bolany üçin şu mowzugy açdym. Özlerem diliň d harpynam bilenoklar şony diýýänleň. H boldy ýa G boldy tapawudy köp. Biri ruslaryň täsirinden birem aslyndan alynýa. Bu kiçijik mesele-de däl. <span lang=TK style='font-size:11.0pt;line-height:
ns berilmeli mesele.115%;font-family:Calibri,sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:Calibri;mso-fareast-theme-font:minor-latin;mso-hansi-theme-font:
minor-latin;mso-bidi-font-family:Times New Roman;mso-bidi-theme-font:minor-bidi;
mso-ansi-language:TK;mso-fareast-language:EN-US;mso-bidi-language:AR-SA'>Ü
Biziň öz edebiýatymyzam okamaly welin, ýöne daşary ýurt edebiýatynam köp okamaly. Deňeşdirip görüň özüňiz daşary ýurt edebiýatyndaky eserler bilen biziň eserleriň täsirini. Näme üçin ol eserler dünýä klassykasyna öwrülýär-de, biziňkiler öz ýurdunda-da okalman çaň basyp ýatyr!
Düýbünden goşulýan! Şolar akyl ýetirmeli!
Sizin diyyaniniz dogry , Sizin kopurak okanynyz, OKAYAN RAYATlygynyz belli, her kim sizinki yaly okasa, Yone has wajyby hem solda her kim okap baslasa bu zatlar hokman duzeler Ynanyan.
Rusçadan bize Türkmen dil stiline geçen sözlerem kän, mysal:
kürshge-krushka,
bedre-wedro,
we bashgada kän! Men bir zada haýran galýan ýöne, mysal:
Ördek- ýazuw stili
Ördök-aýdylysh stili.
Indi serediñ Türklerde shular ýaly sözler aýdylshy ýaly hem ýazylýar emma bizde bolsa aýdylshy bir bashga ýazylshy bir bashga. Bularam shol öñki rus ýazuw stilinden galdymyka diýän!
Dilin gowresi Halkdyr. Halk name gurlese yazsa, sol hem gurlener, yazylar. Yokardakiler bolsa halkyn azajyk bolegidir.
Totally bulshit diyyara inlisler,amerikanlar😆 shonam turkmenca perevod din onda 😆
Bärde okamak bir ba$ga ýazmak bir ba$ga.
Tapawudy näme G harpyulanman h ulanmaly bolsak onda iñlisleñ diline gecipgiders.
Hüseýin türkmencede $ol Hüseýin diýilýär,Güseýin diýip menä senden e$itýän.
'Hajy' sözüni 'Gajy' diýip aýtýan ýok.
Alynma sözler türkmence ýazmaly bolara iñlisçe ýazmarsyña.Señ diýeniñ bilenä ylala$amok.
Bidereklik, onda bolshy yaly okalynda: halywud.
Türkmen Dili
Biz ýitmesek, sen ýitmersiň dünýäde,
biziň barlygymyzda bolarsyň senem.
seni maňa süýde garyp beripdir
...çagakam ak süýdün emdiren enem.
Ata – babalarymyň sözlän dili sen
sen – hüwdi, sen – aýdym, sen – datly kyssa.
men seň bilen gam-gyssany unudýan,
uzak ülkelerde ýüregim gyssa.
Beýik magtymgulyň dana sözi sen,
ajap dessanyň namasy sensiň.
sen meniň halkymyň akyl-paýhasy,
hem halkymyň ary-namysy sensiň.
Çagalarym ömürylla unutmaz
gadymlardan gelýän türkmeniň dilin.
öz dilini bilip, özgäň dilinem
öwrenmek ullakan baýlygymyz biziň.
Goý, dünýäde ähli diller ýaşasyn,
ýaşasyn içinde türkmeniň dilem.
men dünýäniň bar baýlygyn çalyşman
dil baýlygym – uly mirasym bilen.
A. Atabaýew
türkmen diliniñ ýazyly$ düzgünleri
Ylalaşman bilersiň. Meniň diýjek bolýanym iňlis diline-de geçeli diýemok. Beren mysallamda nemes sözlerem az däl. Men aslyndanalyp, özümiz ulanaly diýýän. Biziň ýokarda mysal beren sözlerim ýene-de şoňa meňzeş sözler bar şeýle. Biz indi dil meselesinde özümiz bolaly diýjek boldum. Ýokardaky mysallar ýönekeýje zat bular. Dünýä edebiýaty žurnaly bilen Zaman gazeti düzetjek bolýa şolary aslyna seredip. Ýöne olaryň ýazýanyny-da öňküler düzetdirmeýärler.