türkmen rep'in taryhy.

men size türkmen repin taryhy barada yazmak isleyan.
 
türkmen repini ilkinji döreden, köpünizin pikir edişi yaly "Azat orazow suw sep"den başlamady. 🙂
hazirki lakamy "dz-ed" önki lakamy partyboy 2000lerde "yagmyrlar" diyip Şebnem ferahyn aydymynyn gaytalamaygyny türkmença öwrüp gapdalyndan rep yazdy. Sonra ol Gülşat Gurdowanyn, "menin herekedim" diyyan aydymynda hem rep aytdy. Sonra ol oglan goşuna gidipdir we yitip gitdi.
 
türkmen rep 4 yyl duryar.
 
2004lerde taze reperler çykyp başlayar. ilkinji turgut ozal okuwçylarynyn "rap4ever" grupbasy. 3-4 oglandan ybarat we mekdep müdirinin goldawy bilen, edep-ündew-watansöyerlik nesihatlary bilen doly rep yazyarlar. hakyky rep diyip bolmayar. Dogrydanam çaga repdi bular. Sonra 1-2 yyldan dagap gitdiler.
edil şol 2004-2005 yyllarda "kyyamat-fatalchas we sonra zumerchas" diyip Krasnovodsk türkmen-türk mekdebinden taze reper çykyar. ilkinji replerinin hemmesi diyen yaly "sagopa kajmer"in sazlaryna, we sözlerem şondna tasirlenme diysen bolyar. Zumerin repleri hili boyunça dalde, sözleri, we hengleri boyunça dünyade rep nahili bolsa menzeyardi. dz-ed'in pop-aydymyna yada "rap4ever" çaga repine menzanokdy. Emma zumerchasin repleri hil taydan gaty pesdi.
Edil şol wagtlar Gollandiyada yaşayan owganystanly türkmen Salyh  "rap fabriek" diyip gruppada türkmençe rep aydyar. rap fabriek grubyn ady bolany üçin özi ayratyn "dragon" diyip lakam ulanyar. 1-2 albom çykaryp dragon repi taşlayar.
rap4ever hem repi taşlayar, gitarada aydym aytmagyna dowam edyar.
2005-2006 yylarynda dragon we zumer bile 2-3 sany rep hem yazyar. "geçdi ol döwür" "bolya" yaly repler.
bu replerin sözleri, azat orazowa "diss"lerden (yagny dissrecpecting, sylagsyzlyk, garşysyna gitmek, peseltmek) ybaratdy. 1 yyl dagy türkmen repinde zumer we dragondan başga repçi yokdy diysenem bolyar. zumerin jigisi rude hem şol wagtlar çykyar.
sonra 2006da Mahri aydymçy çykyar. onyn "senki dal" klibindaki oglan Rahman we Syke, özüni klipde görkezyar. Aşgabatly Makes diyyan biri orsça zumere diss yazyar. yene aşgabatly mad-m hem makese goşulyar. Zumer we dragon ön hiç söwünç söz ulanmazdy. Türkmen repinde uruş yokdy, diss yokdy. Makes we mad-m erbet söwünç sözleri repde ilkinji gezek ulanyarlar. Zumer we rude öz seslerini galynglaşdyryp, tanalmasyn diyip we aslynda söwünç söz ulanyandyklaryndan utanyp, olara jogap diss yazyar. Bu dissler,türkmen repinde günbatar we merkez, yagny Krasnovodsk we Aşgabat repçilerin urşuny başlatyar. Aşgabatlylara Syke we RahmanBaşlyk goşulyar. Krasnovodskdan mantic zumere goldaw beryar. şu wagta çenli dz-ed we dragondan galany türkmen-türk mekdebinde okanlar rep yazardy. Edil şol urşyn wagtynda orta-mekdepli Iska hem Aşgatbatlylarynda tarapynda Zumere diss yazyar. ST diyip repçiler bar. Bu uruş şeyle uly uruş bolyar. Türkmen repi birden dereje yokarlanyar. Elbetde söwünç sözler, bir-birlerinin ejelerine, gyz doganlaryna çenli yetilyar. Emma bir topar repçiler dogyar. repçilerin hemmesi diyen yaly internetden mugt beat-saz gözlap tapyp üstüne mikrafon bilen rep yazyp yatyrlar. 2-3 sany rep saytlar açylyar, olaryn üsti bilen we telefonlardan telefonlara geçip türkmen repi ulalyar. Syke'n söwünç sözleri sebapli daşary yurda çykardylmazlygy urşy gutartyar. Sebabi polisiya işin içine giryar. diss diyen zat gutaryar. emma ol gysga wagtlyk 2-3 aylyk uruş döwründe bir topar çykan repler, telefondan telefona yayrap, türkmen repinde tarap tutma, welayatçylyk döreyar. Aşgabat, Krasnovodsk, türkmenabat, Mary we Daşoguz. bularyn arasynda in halanylyanlar marydan zemzem, krasnovodskdan zumer, rude, taha, mantic, aragon, aşgabatdan syke, iska, orazzi, era89, twister dagylar diyip bolar.
Uruş we söwünç söz ulanmak gutaryar we aslynda modadan gaçyar diyip bolar. ondan sonra "punchline" usuly "kakdyrmaşak" repler çykyp başlayar. bir-birine degyarler emma atlary ulanylmazdan. Zumer-Syke ikisi türkmen repinde ilkinji 2 diyip kabul edilyar. Emma ünsden düşmek islemeyanlerem bolyar meselem Iska. iskanyn gaty köp goldayjylary bar. yagny türkmen repde 3 sany patyşa bar diyibem bolar. Zumerin rep şekli, özüne tupac diyyar, köplenç sözleri çunnur, hengleri üytgeşik, melankolik, pelsepeçi usul. syke'n repleri golaga yakymly, çyraçy usul, maşynda gygyrdyp goysan bolyar, hengleri bir syhly , replerinde sözleri göni we tasirleyji. iska eminemin türkmençesi diysen bolyar. emma sözleri üçin dal, dine hengleri aydyşy eminemin kopiyasy.
aşgabat uly şaher bolany üçin repçileri bir yerde üyşüp bilenoklar we bölek bölek. Krasnovodsk kiçi şaher bolany üçin, elmydama repçilerin hemmesi bir-birine yakyn we goldayardy. bu çyzykdan ilkinji çykan Taha boldy. yagny zumer we taha ayryldy. yene bir geng zat Türkmen repin ylgamagyna sebap bolan urşun baş gahrymanlary duşmanlar zumer we syke indi bile rep çykaryarlar we gowy dost.
 
hazirki wagtda türkmen repi, internet üsti bilen yayrayar. we şu günler durdy diysenem bolyar.
tmrap.com saydyndan yzarlap bilersiniz.
 
aydylmaly köp zat bar aslynda..
sorag bolsa soraberin. düşündirjek bolaryn.
Belki taraply yazan bolmagym mümkin sebabi mana göra Zumer no1. 🙂