Grafika Raster, Vector, JPEG we GIF

Grafika barada gürrüň edilende siziň ýadyňyza derrew öz suratlaryňyz ýa-da Internetde görýan suratjyklaryňyz ýa-da maşynlaryň iş grafikasy düşüp biler. Emma grafika diýenimizde, asyl kellämize gelmeli zat görüp bolýan ähli zatlar bolmalydyr.

Bugün grafika pikiri diňe metbugat we kompýutere gysylan hem bolsa grafika sungaty özi durmuşuň herbir pudagynda iň köp gerek bolýan zatdyr. Ýöne men size ýene-de şol kompýuter grafikasyndan biraz gürrüň bermekçi. Kompýuteri açyp tä ýapýançaňyz görýän zatlaryňyz grafikadyr.( Tüsse zat çykýan bolsa onda ol grafika dälde kompýuterde bir näsazlyk bar diýmekdir.) Men aýratynda kompýuterdäki suratlar hakynda gürleşmek isledim.

Suratlar kompýuteriň ýat gurluşynda esasy iki görnüşde saklanýar.

Bulardan birinjisi raster surat formatydyr (raster image format). Bu formatda surat piksel atly kiçijik bölejiklere bölünýär we bu piksel barada reňk informasiýa her surat faýlyň içinde saklanýar. Meselem suratyň içinde "Koordinatalary 200,33 bolan pikseliň reňki gyzyl". Her bir faýl täzeden ulanylanda bu informasiýa ekrana iberilýär we biz adamlar suraty görüp bilýaris. Türkmeniň halysy örän gowy mysal bolup biler. Her çitim aýratyn bir reňk emma ýerleşdirilişi dogry bolany üçin onda Pyragynyň suratyny hem emele getirip bolýar.

Ikinji format bolsa meta we wektor surat formatlarydyr (meta and vector image format). Bu toparyň aýratynlygy bolsa suratlaryň wektor maglumatlary hökmünde saklanmagydyr. Ýagny suratlar matematiki we geometriki şekillerden emele gelen bolmalydyrlar. Bu format faýlyň içinde meselem şunuň ýaly bir maglumat saklaýar. "Suratyň ýokary-çep burçundan aşaky-sag burçuna gök reňkli çyzyk çyz." Elbetde bu mysaldaky ýaly ýönekeý däl emma esasy gurluş meňzeş. Meta formatynyň wektordan has çylşyrymly maglumatlary tekst we bitmap hem saklap bilmegi onuň has ösendigini görkezýär. Bularyň arasynda WMF(windows meta-file) has giňden ulanylýar. Fotosuratlary (we beýleki has çylşyrymly bolanlary) raster formatynda saklamak gerek. Sebäbi hakyky türkmen bedewiniň suratyny wektor maglumaty hökmünde ýazmak mümkin däl. Emma wektoryň raster formatlaryna görä has oňaýly tarapy suraty ulaltmak we kiçeltmek barada hiç hili kynçylyk bolmaýanlygynda we örän az ýer tutýandygyndadyr. Men size internetde iň köp ulanylýan raster formatlary hakynda hem birzatlar aýdaýyn. Bilşiňiz ýaly bulardan üç sany bardyr JPG,GIF we PNG.

JPEG (Join Photo Experts Group) formaty adyny ýaýyň içindäki sözlerden alýar. Bu format raster surat formatydyr we suraty pikseller hökmünde saklaýar we örän ýokary rezolýusiýaly suratlary saklamaga ukyplydyr. Fotosuratlar esasan bu formatta ulanylýar.

GIF (Compuserve Graphics Interchange Format) hem JPEG(jeýpeg diýip okaýanlar bar) ýaly emma oýlap tapyjylary üýtgeşik we has köp ýer tutýan formatdyr. Sebäbi bu hem piksel maglumaty esasynda işleýär emma bir tapawudy bar we bu tapawut hökman bilinäýmelidir. GIF herbir pikseliň reňkini aýratyn we edil bolşy ýaly edip saklaýar, bu bolsa suratda hiçhili görnüş tapawut etmejekdigini aňladýar. JPEG bolsa suratyň meňzeşräk ýerleriniň reňklerini birleşdirmek esasynda has az ýer tutýan piksel maglumaty saklaýar, bu bolsa suratyň hiliniň belli bir derejede düşýandigini görkezýär.

GIF fotosuratlary örän köp ýer alýar sebäbi fotosuratlarda örän köp reňk tonlary bolýar ýagny gök asmanyň ýa-da şapagyň reňklerini aýry-aýry göz öňüňe getirmek mümkin hem däl. JPEG munuň üçin örän oňaýlydyr we az ýer tutýar. GIF bolsa animasiýalar, knopkalar, çyzyklar ýaly suratlary saklamakda has oňaýlydyr.

Men bu ýerden gysgajyk agzap geçen hem bolsam, hakykatdan-da özüňize iň amatly surat biçüwlerini ulanmak üçin has köpräk okamak gerek. Azajyk hem bolsa grafika barasynda şu gysgajyk maglumatlar peýdaly bolandyr diýip umyt edýärin.