Ahmet Dawutoglyny tanalyn
Ahmet Davutogly Turkiye Republikasynyn 2009-nji yildan bari dashary ishler ministri. Davutogly 1059-nji yilda Konya welayatinin Tashkent obasynda dogulyar. Tashkent diylende ilkibada Ozbegistanin paytagti Tashkent shaheri yada dushyar. Elbetde Orta Aziya baglanisigi bar. Yone Ahmet Davutogly Orta Aziyadan gocup baran Turkkmen boylaryndan. Hazire chenli Turkmen dap-dessurlarini dowam etdiryarler. Onun mamasynyn ona eden dilegi esidemde hakiki Turkmen diydim. Birem oyunde bir otagy yorite mihman ucin saklayamishlar. Edil bizinki yali mihman atandan uly diyleni-da.
Davutogly mashgalasyndan gaty gowy terbiye alyar. Onun yetishmesinde enesinin, ejesinin we esasan-da kakasynyn roly uludyr. Mamasy ona Turkmen dap-dessurlarini owredyar. Kakasy bolsa onun bilimli bolup
yetishmeginde uly rol oynayar. Kitaplar bilen tanishdiryar we ona kop kitap alyar. Koplench kitap okap watana, adamlara hyzmat etmegi undeyar. Kakasynyn kicijek bir dukani bar eken. Ahmet kakasyna komek etmage baranda kakasy ony yzyna kitaplarynyn yanina iberer eken. Eline pul berip "bar oglum muna gazet al" diyer eken. Gonshulary "Chaga gazete nadip dushunsun" diyende, kakasy "Dine suratlaryna seretse-de bir zatlar owrener" diyer eken.
Ahmet kici wagty mashgalasy Stambula gocup baryar. Ol orta mekdebi nemes mekdebinde okayar. Nemes mekdebinde ol uytgesik ideologiyanin undelyandigini goryar. Emma bu Ahmeti oz dap-dessuryna, dinine hasam yakinlasdiryar. Liseyden son Bogazici uniwersitetinde Ekonomika ugruny gutaryar. Aspiranturani we doktaranturany bolsa shol uniwersitetin Siyasi Ekonomika we Halkara gatnasiklar gosha ugrundan alyar. Lisey we uniwersitet dowrunde Davutoglu gaty kop kitap okayar. Kici wagty in halayan sapaklary Taryh, Geografiya we Dinler taryhy eken. Shu ugurlarda ozuni alymlyk derejesine cenli has hem
kamillesdiryar.
Ahmet Dawutoglyny kop adam "Hoja" yagny "Mugallym" diyip bilyar. Sebabi siyasata girmanka durli uniwersitetlerde sapak beryar. Bularyn arasynda Malayziyanin Halkara Yslam Uniwersiteti hem bar. Mundan bashga-da Stambul, Beykent we Marmara uniwersitetlerinde sapaklara giryar. Davutogly bir
ylym asygy. Bir zady taryhyndan bashlap jikme-jik owrener eken. Nepala gidip budizmin taryhyny owrenyar. Malayziya gelip Hitay-Hindi taryhyny, medeniyetini owrenyar. Ona Amerika bilen bir hatarda kop dowletden okatmak ucin teklip gelyar. Yone ol Malayziyani saylayar. Hatda Malayziyada Hitay rayonina in yakin yerden kwartira alyar. Maksady Hitay medeniyetini owrenmek. (men bolsam yasap
bilmezdim <span style="font-family:Wingdings;mso-ascii-font-family:Calibri;<br>
mso-ascii-theme-font:minor-latin;mso-hansi-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:<br>
minor-latin;mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:Wingdings">J) Okuwcilarina hem hemishe alym bolmagy undapdir. Ol aspiranturada okayan okuwcilarina sheyle diyyar: "Hic haysiniz siyasata girman, hemmaniz alym bolun" diyyar. Malayziyada okadyan dowrunde "Siyasat akymlarynyn taryhy" sapagina giryar. Birinji sapagyna girip seretse klas edil BMG yali diyyar. Sonam okatjak kitabyna seredyar. Klasda hindi bar, yone kitap Gandhiden hic soz acanok, hitayi bar yone kitap Mao szedungy agzanok. Malayi bar yone kitapda Pasifika taryhyndan aydilanok. Dawutogly pikirlenyar we yokarda sanalanlar bilen bir hatarda yillik plany duybunden uytgedyar we sapak ucin yorite material tayyarlayar. 1990-nji yillarda Management okamaga gelen Bosniyaly talyplara sheyle diyyar "Sizin dowletinizde urush bolar, siz siyasat bilimine gecin". Sheylelikde 10 Bosniyali talyp ekonomika we siyasat ugurlaryndan okayar. Aydisi yali Balkanlarda urus turyar. Hazirki wagtda shol 10 talypdan 6sy Bosniyanin dasary dowletlerde adatdan dasary we doly igtiyarli ilcisi. Elbetde okadan yerlerinde okuwcilary ona has hem ysnyshyar. Ol siyasata girende okuwcilari mundan gaty goryarler. Yone Dawutogly siyasat girmage mejbur bolyar.
Uniwersitetde okadyan dowrunde birnace gezek Abdullah Gul we Erdogan Hoja ny siyasata cagiryarlar. Yone ol garshi chikyar. 2003-nji yilda Gul ony wajyp mesele uchin Ankara chagiryar. Olam telefonda "Stammbula gelenzide chozeris" diyya. Okuwcilari muna hayran galyp "Hojam, sizin edyaniniz yalnis, size jan eden Turkiyanin Dasary ishler Ministri" diyyarler yone Dawutogly muna uns bermeyar. Gowni ynjalyk tapman Ankara gidyar. Baran dessine Gul onun onune Yrak papkasyny goyyar. Maglumatlara gora ABS Yraga chozjakdy. Abdullah Gul Hoja sheyle diyyar "<span style="font-size:11.0pt;line-height:115%;
font-family:"Calibri","sans-serif";mso-ascii-theme-font:minor-latin;mso-fareast-font-family:
Calibri;mso-fareast-theme-font:minor-latin;mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-theme-font:minor-bidi;
mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US;mso-bidi-language:AR-SA">Hojam,
hazir ynanyan pikirlerinizi praktika gecirmek wagty, biz size matac, barde
dowletin ykbaly barada gidyar, men gelen netijanizi sizing vyjdaniza goyyan". Davutogly teklibi Kabul edyar sebabi ol eger Yrak garyshsa tutush Orta Gundogaryn garysjakdygyny bilyardi. Ol "Yrak bir kici Orta Gundogardyr, eger yrak garushsa tutush region garyshar" diyyardi. Mashgalasyny Stambulda goyup Ankara gelyar we Yrak meselesinde ishlamage bashlayar. Ol dine
Gulun maslahatcysy daldi, Erdogana da maslahat beryardi. Umuman hokumedin in esasy organlarynda gaty zerur meselelerde maslahatlar beryar.
Yrakda ilatyn kop bolegi sunni araplardan, kurtlerden we shii araplardan duryar. Amerika Yragy basyp alanson iceride bir wakuum emele gelyar. Amerikanyn urush ucin plany bardy yone urusdan sonky Yrak ucin plany yokdi. Esasy mesele Kerkukin nebitidi. Sunniler rejimden gidenson, demirgazykdaky kurtlerin
bashlygy Mesut Barzani Kerkuka kurtleri gocurip getirmek isleyar, sebabi yakinda boljak referandumda eger kurtlerin sani kop ciksa, Kerkuk kurtlerin eline gecjekdi. Regionyn eksperti we strategisti bolan Dawutogly eger Yragyn demirgazygynda Kurdustan gurulsa muna Turkiyanin hem kop boleginin girjekdigini bilyardi. Shon ucin Yragy birlesdirmek ucin kop isleyar. Sunnileri milli saylawa getirmek ucin kop ishleyar.
PKK Turkiyan Gundogarynda emele gelen terrorist grupbasydyr. Nace yil bari Turkiye ucin uly problemady. Olaryn esasy gacibatalgasy Siriyady. Siriya terroristleri berenokdi. Sheylelikde iki gonshy dowletin arasy gaty bozukdy. Dawutogly dashary ishler ministry bolanson, Siriya bilen aragatnasygy gowulayar. Siriya-Ysrayil dusunismezliklerini gidermek ucin sessiyalar geciryar. Bu meselede ep-esli yol alinansin, Ysrayilin Gazze "Oka tutma" operasiyasy netijesinde bu yarasdyryjylyk papkasy yapilyar. Turkiyede bashlanan "Kurt reformasy"nda-da roly uludyr.
Ysrayil Gazze we Liwana chozanda BMGde Ysrayila garsi uly rollar oynayar. Eyran bilen aragatnasiklari hem duzedyar. Eyranin nuclear energiya problemasyny Braziliya bilen chozmegin in sonky adimine gelende Amerikanin taze ambargo almasy bilen yagday yene erbetlesyar. Amerikanin Yrak we Owganistana chozmagy regionda Eyranin elini guychlendiryar. Eyran araplaryn tarapyny tutmak bilen ynamyny artdiryar. Dawutogly Kipr meselesinde hem uly one gidislik gazanyar.
Turkiyanin Gundogar dowletleri bilen arasyny gowulandirmagy kabir analistlerin "Turkiye Gunbatardan yuzuni owurdimi" yali dusunjeleri orta atdy. Hakikatda bolsa Dawutogly "Strategiki chunnurlyk" diyen kitabynda aydisi yali "Gonshylar bilen nol problema" siyasatyny yoredyardi. Ona gora Turkiye
taryhyn shayatlyk etmeginde hem Yewropa hem-de Gundogar dowletidir.
Dawutogly "Regionda
durnukliligi saklamak we regiony kontrol etmek bizin wezipamiz, eger biz region
control etmesek region bizi control eder" dusunjesinin arkasindadi. Ona gora bu esasy missiyady. Ol hemme problemanin diyalog ugry bilen chozulip bilinjekdigine inanyardi. Turkiya Dawutogly
dowrunde dasarik acildi. Ekonomikasy ep-esli ulalady. 10 yil mundane on IMFin gapysynda bergi ucin garasyp duran Turkiyan shu wagty dasarky bergisi gaty ujypsyz. Shu yilki ekomiki osusi dunyade birinji uclukde. Dawutoglyny dunyanin kop siyasatcisi elini carpmak bilen goldayar. Ony kabirleri Amerkanin sowuk sowes dowrundaki strategisti Henry Kissengere menzedyaler. Yone Dawutogly duzetmek ucin, Kissenger bolsa yikmak ucin der dokyardi.
Netije
Gorshuniz yali Dawutogly Turkiyan hazirki yagdaya gelmesinde uly rol oynadi. Onun shahsiyetinden owrenerlik gaty kan zat bar. Meni esasan hayran galdiran hasiyetleri: kop okamak we analiz etmek, arman yadaman ishlemek we hemishe positive pikirlenmek. Bizem kop okalin, owrenelin, owrenen zatlarymyzy ulanip bir zatlar doredelin, watanymyza, milletimize oz goshandimizi goshalin.
Arşivin durumu
● Tam metin
● 38/38 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: teswirler.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 11 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 38
yaltanman perevod edipsin ellerine sağlık,şo tak ayalynyn gabanjandygynam goşay,özüm şayat
Gaty gorme perewod etmedim kitap okap ol hakinda da pikirimi yazdim
senem gabanjanmy D.
mysal alar yaly zatlar bar eken sagbol
tüweleme agam gaty govy edip beyan edipsin. sagbol yetiren infolaryn üçin
hakyky politik bu adam, ishleyish stilini halayan 🙂
Örän gowy ýazypsyň minnetdar, ýöne mowzugyňdaky soňky paragrafyňdaky (netijeden ýokarky paragraf) ýazanlaryň bilen ylalaşyp biljek däl. Ahmet Dawutoglynyň gramotnyý politikdigine hiç hili şübhe ýok esasanam halkara gatnaşyklary boýunça uly spesialist ýöne Türkiýäniň ekonomikasynyň ösmegini Ahmet Dawutoglynyň alyp barýan syýasaty bilen baglanyşdyrmak ýalňyş bolarmyka diýýän, Türkiýäniň ekonomikasynyň ösmeginiň iň esasy sebäbkäri olaryň premýer-ministri Ärdoganyň ykdysadyýet ugrunda alyp barýan syýasatymyka diýýän. TR-niň ykdysadyýetiniň ösmeginde iň yly goşan Ärdogandan soňra Mehmet Şimşek we Ali Babajanyň goşandy gaty ýokary (Mehmet Şimşek we Ali Babajanyň biografiýalaryny okasaň muňa aýdyň göz ýetirmek bolýar).
Dogry aydyan Erdogan kop ishledi yone Davutogly kabinada wagti Erdoganin maslahatcysydy. Kop ekonomiki meselede ona maslahat beryar. TRnin ekonomikasy dasary siyasatin osmegi bilen proporsional osdi. Meselem Afrika achilmanka Afrikadaki TR ilchihanasy 3 eken achilanson 26a galyar. ya da Balkanlar bilen aragatnashyk Dawutogly gelenson has osdurilyar. ya da dowletler bilen vizalaryn ayrylmagy yali meseleler turk biznesmenlerinin onuni achdy. Elbetde Erdogan, Gul, Mehmet Shimshek we beylekilerin hakini iyip bolmaz yone arkadaki adam dawutoglydy. Yewropada ona Tutynyn arkasyndaky adam diyyaler.
Gyzykly eken. Asly turkmen diyildi welin icinden birhili buysanc doreyar
Türkiýäniň Ykdysadyýetiniň, diňe ykdysadyýet däl beýleki ugurlardada ýagny syýasat we sosial ugurlarda ösmeginde iň uly paý Ärdogana degişli. Näme üçin Ärdogana? TR-niň Ministrler Kabinetiniň düzümine seredip (ýalňyş'maýan bolsam Kabinet 26 agzadan ybarat) muňa göz ýetirmek bolýar. Ministrler Kabinetiniň agzalarynyň biografiýasyna seretseň şolaryň %50-60 töwereginiň akademikdigini görmek bolýar. Ýagny olaryň aglabasy Master ýa-da doktor derejesinie eýe bolan adamlar. Bu bolsa olaryň öz ugurlarynda profesionladygyny görkezýär. Netijede ärdogan kimi nirä bellemelidigini gowy bilýär. Şonuň üçin iň uly paý Ärdiganyňky.
Bellik: Ahmet Dawurogly DIM wezipesine 2009-da bellendi. TR 2009-dan hem öň uly sepgitler bilen ösýär. Biziňem türklerden öwrenere zatlarymyz kän.
atdash betdir 🙂
cozupsin, utp-li, berekellah
turklerde doretmek diyen zat kan yok. bar bolan zadam montag. bu adamyn turkiyanin ykdysady-syyasy taydan osmegine uly goshant goshdy diymage kan esasam yok. ykdysady tarapdan osushe bashga shahsyyetler sebap boldumyka diyyan. Aziya birligini we bir pul birligini doredip bilen bolsa ha diyjek. ondan ona baryp gepleshik etmekde kan bir many yok menin uchin.
bar bolan zat montag? yagny duşenbe gunmi? düşünmedim
haa montaj 🙂 düşündim. bar zady işlemek, ustanovka diysene
2002-2009 yillari araligi Erdoganin maslahatcisi kim boldy onda? Erdogan diyya kabir meselelerde ilalashmasagam Hoja hormat goyyadik. Men Erdoganin eden ishlerinin ahmiyetine sozum yoga.
Hawa herkimin pikiri bashga. Senka-de hormat goyyan.
sag bol, gowy maglumatlar!
Ahmet Davutoğlu lisede İmam hatipi gutaran, ozem Hafiz bolmaly ...
bashga zada bilemok welin, shu Dawudiglunyn yuzunden yylgyrysh/tebessum hic gidenok. Shu babatda sunnete gowy eyeryar oydyan. Inliscesi hem gowy. Nira gidende ulanyp bilyar. Garaz, shol yerdakiler gowy yetishen bolmalyda. Pygamberimiz hem kimi nira goymalydygy barada oran okde ekeni. Hz. Ebu Bekir we Hz. Omer hem dowam etdiryarler muny. Hz. Osmanda bu yagday uytgeyar. Diyjek bolyanym, esasy jogapkaikli ishlere yakynlaryn dal-de, shol ishe in mynasyp adamyn goyulmagy. Shonda watan calt osyar. Taryhda mysallary kop.
Stambul Erkek Liseyini gutaryar. Sen diyyanin Erdogan ya da Gul bolaymasin?!