GARASEŇŇER GALASY

Bir wagtlar, ilerden üç ýüz müň atly gajarlar gelenmiş. Özem tomus aýlary bolara çemeli.
— Goşun gelipdir, gajar düşüpdir — diýen dowully gürrüňler ýyldyrym çaltlygynda golaý-goltumdaky obalara ýaýrapdyr.
Gowşut han muny barlamak üçin gajar tarapyna içaly iberip, takmynan olaryň ýüz müň leşgerdiginiň anygyna ýetýär. Onsoň ol il içinde atly-abraýly ýaşululardan ýygnap, geňeş edýär. Ol ýygnananlara:
— Ýaşulular, biziň üstümize gajarlar ýüz müň atly goşun sürüp gelýär. Biz her zat etmeli welin, il-ýurdy, halky aman saklamaly, tabynlyga ýol bermeli däl. Häkimligi elden bersek, günümize it aglajak, aýal-gyzlarymyz, mal-garalarymyz olja boljak, görjegimiz hem görgi. Maslahat beriň? — diýýär.
Soňra:
— Adamlar howsala düşüp ýörmeli däl, halkyň arasynda- da ýaramaz gürrüň etmeli däl. Diýenime gulak assaňyz, abyrsyz horlanyp, zat etmän, şu ýagyny özümiz dep ederis — diýýär.
Il ýaşululary:
— Gowşut, biz ygtyýary saňa berýäris, näme diýseň ederis — diýýärler.
Onda Gowşut han:
— Onda men size bir maslahat bereýin, ýöne gorky-ürki bolmaly däl, her adam şol maslahaty tutmaly — diýýär.
Oba ýaşulularyny, tirebaşylaryny alyp gelip:
— Şu ýerde ýedi ýaşardan ýetmiş ýaşara çenli ähli ilat ýygnanmaly, bu barada hiç hili gep-gürrüň obadan çykmaly däldir. Şu ýerden goşa gala salmaly — diýýär.
Ilat aýdylyşy ýaly, iki sany belent galany çalt galdyrypmyş. Şol gala at torbalary bilen gum çekilipdir. Iş tamam bolandan soň, Gowşut han:
— Şu galaň üstünde iki sany goçak teke oýy bolmaly, her haýsyna-da ýag çalmaly. Ýanynda-da bäş sany perişde sypat ak sakgally ýaşululary goýmaly! — diýip buýrupdyr.
Gowşut han adamlara ok-däri paýlap beripdir. Mergenleri tapyp, ýerli-ýerinde goýupdyr.
Soňra Gowşut gala ýaşulularyny ýanyna ýygnap:
— Ýigrimi bäş – otuz ýaşlaryndaky ýigitlerden, şeýle-de çöle bäş barmagy ýaly belet bäş müň atlyny toplamaly, atlary daýaw bolmaly. Ýigitler don-telpekli, ýaragly, her bäş ýüz adam birmeňzeş reňkde toparlara bölünip durmaly — diýýär.
Ýaşulular aýdylyşy ýaly edýärler.
... Gowşut han:
— Goşun taýýar bolsa, her atly üç halta çüýrük saman
bilen üç halta çüýrän ders almaly — diýýär.
Türkmen çölüne bäş barmagy ýaly belet adamlara-da
şeýle buýruk beripdir:
— Nirede guýy bolsa, üstüni keçe bilen ýapyp, onuň
üstüni hem çägä gömüp, bellige almaly!
Bäş müň atly gijäniň içinde on bäş müň ýere, duşmanyň töwerek-daşyna çüýrän samanlary, dersleri döküşdirip çykypdyr.
Ilat içine bolsa şeýle wagyz-nesihat bolupmyş:
— Toý edýän toý etmeli, sadaka berýän sadakasyny bermeli, daýhanlar daýhançylygy bilen meşgul bolmaly, mal- garalara seretmeli. Obada asudalyk höküm sürmeli. Garaz, duşmanda güman bolmaly däl.
Işan-mollalara-da:
— Ýagşy dogada boluň! — diýipdirler.
Gepiň keltesi, her haýsysyny ýerbe-ýer goýup, Gowşut
tutuş Sarahsa ýetýänçäler bäş müň atlyny il içinden toplapdyr. Leşger serkerdelerine-de:
— Top atylanda, ders-samanlary bir başdan otlap
ugramaly. Gün dogup naýza boýy galanda ikinji topy atmaly! — diýip tabşyrypdyrlar.
Ine, onsoň hemme zady ýerbe-ýer edip goýupdyrlar.
... Gün dogýar welin, duşmanyň üstüne äpet goşa seňňer — gala abanyp dur diýýär. Her biriniň üstünde-de äpet iki sany bir zat ýalp-ýalp öwşün atyp dur, ýakynynda-da perişde sypatly adamlar gezmeleşip ýör.
Duşman sürenine:
— Agşam ýatanymyzda hem ýokdy, bu Gowşudyň işi däldir, Alla tarapyndyr. Tüýs gudratdyr bu — diýen dowul aralaşýar. Bu wakany goşun serkerdelerine habar berýärler.
Gün naýza boýy galanda Gowşut:
— Eý ýigitler, ilat! Duşmana dowul aralaşypdyr, atly- atlaryňyza atlanyň — diýip, buýruk berýär.
Ilkinji top ýaň salýar, onuň yzysüre-de älem-jahany tüsse tutýar. Çüýrän samandyr dersler jahany dumana gapladypmyş.
Gala adamlaryna arkaýynçylyk, duşman içine dowul düşüpdir. Gün guşluga galyberende ikinji top jahany ýaňlandyrypdyr.
Duşmanlar:
— Dat, olar bizi alar — diýip, basga düşüp, gaçyp ugrapdyrlar.
Duşman yza serpigipdir. Tomus aýlary, jokrama yssy, atlar daljygypdyr, ýöne hiç bir guýy tapylar ýaly dälmiş.
Gowşut:
— Öldürip ganhor bolmalyň, çöle kowuň, öz-özleri gyrlyp gutarar! — diýipdir.
Ine, şeýdip Gowşut gajarlaryň çozuşyny gaýtarypdyr. Gowşut hanyň çalt saldyran galasy gajarlaryň mazarlygyna öwrülipdir.
** *
Garaseňňer galasy Ahal welaýatynyň Sarahs etrabynda ýerleşýär.