Güniñ üstüne suw sepip söndürmeklik barada

Çopançylyk edýän döwürlerim günortanlar günüňem dik depäňden
düşýän wagty baý zeýrenýädim-ä, howanyň gyzgynlygy birýana
günüňem gyzgynlygy kelleden geçişi ikiýana. Onsoň şonda men neme
diýdim öz özüme “ bäh bu güni üstünden pylança litr suw guýagada
söndürip bolanokmyka, tehnologiýada ösdi adamlar asman giňişliginde
aýlanyp ýör, neujeli şu güni söndürip bolanok? “ Soň soňlar ýyl geçdi,
ýyllar meň ömrümden ýyllary gätdi, indi biraz okumyşly bolan boldum
we şo soragyň jogabyny gözledim.
Aslynda gowy sorag eken. Birinjiden-ä günüp saçyp duran
uçgunjyklaryny biziň otmyka diýip pikir etmegimiz soragyň gelip
çykmagyna esaslanyp durýar. Ýöne gynansakda güneşde ( günde) ot,
ataş diýen zadyň adam ýokdur.
Güni bu derejedäki ýalpyldadýan zat uly mukdardaky agramy sebäpli
merkezi böleginde basynja sezewar edilen Wodorod (H) atomlarynyň
birleşip Helýum (He) gazyna öwrülmegi bolup durýar , hem-de bu
öwrülşigiň prosesinde ýylylygyň ( gyzgynlygyň ) emele gelmegi ýene
bir sebäp bolup durýar. Biz bu ýylylyga ýadro birleşmesi ( nuclear
fusion) diýýäris.
Güneşi ýa-da güni söndürmek üçin üstünden suw guýmak ýa-da tutuş
güni suwa oklamaklyk siziň diýýän ýanyp duran oduňyzy söndürmez ,
tersine üstüne döken suwuňyz günüň agramyna goşulyp merkezi
bölegindäki basynjyň has hem artmagyna sebäp bolar. Netijede bu eden
işiňiz günüň has hem öňküden beter ýagty saçmagyna elter. Ýa-da şeýle
diýeli siziň sepen suwuňyzy gün ýangyç görnüşinde ulanar. Ýöne siziň
nerwiňize gaty erbet düşen bolsa bir alajy bar.
Günüň üstüne öz agramynyň 100 essesindäki suwy döken wagtyňyz, ilki
hä günüň gerimi meýdany 100 esse ulalar, ýöne begeniň şo mahal
supernowa partlamasy bolup geçer, partlama bilen gün hem ýitirim
bolar , ýok bolup gider. Ana şonda siz güni söndüreniňiz bolar, wiý
ýogsada benzin guýsaňyz hem bolman duranok.
Garaz diýjek bolýanym beýdip gymmatlan suwuň hem-de benziniň
gytlyk wagty ony söndürjek bolup azara galmalyň, goý şo öňki ýagtylyk
saçyp depäňizden ýumrugyny indermegine dowam etsin, durmuş
şeýlede awadan.

cheshme : okanlamdan terjime