Multiculturalismin peydalary barada

<span lang=EN-US style=font-size:12.0pt;font-family:
Times New Roman;mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US>Asyl
problema shu asyrda bashlady. Halklaryn biri-birilerini tanamagy shol bir
vagtyn ozunde biri-birlerini yigrenmegi orta chykardy, ylaytada kabir alymlar
ya leaderler her mumkinchiliklerinde beyleki milletler beyle olar sheyle diyip
adamlara aydanson yewropaly yerli halk ortada name etjegini bilman bashlady.
Belki shu wagta chenli hich kim batyr yurek bn chykyp aydyp bilmedi emma
Switzerland referendum bn yewropaly yerliler o diyen kan multiculturalismi
kabul etmeyandiklerini orta chykardy. Bize dushenler name? ya biz name edip
bileris diyip herkim soramaga bashlady. Hatta kabir yurtlarda survey edip
bashladylar hakykatdan biz bashga dinlere ve bashga ethniklere nahili garayas
diyip. Umumy manada yewropa ol diyen multyculturalismi kabul edenok.Men meselem kabir yerlerde kabir
ethniklerin biz yewropada yashayan bolsak ve shu continentde doglup ulanan
bolsak biz shu yerin halky ve biz hemishe hemishe victim bolup yashaman
olaryn(white Europeans) her yerde edyan iki yuzluliklerini orta chykaryp her
yerde mumkin boldugyndan aytmaly, yazmaly diyip bashladylar. Aslynda in gowy
adimlerde shu diyip pikir edyan

Bu elbette belli bir vagtdan son tmnin
teritoriyasynada gelip yetjek. Shu wagtlayincha gaty az diyen derejede bizde
bashga ethnikler bar. Biz kabirlerini Kabul edip<span style=mso-spacerun:
yes>  kabirlerini Kabul etmeyas. Meselem halk shu wagt ikiye
ayrilan. Ors duzgununde ulanan ve sholarin hemispherinde yashan turkmenler Orslary
gowy gorup turkleri halanok, beylekiler shonun tersi. Bizin yadymyzdan
chykaryan bashga ethniklerimiz bar. Meselem tajikler, gazaklar, kurtler,
azeriler, buluchlar ve yeneler, bular hakynda shu wagt herkimden sorasan ay
olar biz yaly bolup gidipdirler diyip goyberilyar, bizin sonradan gochup
gelenleri halamayanlgymyz dine prejudice’a bagly bir zatmy yada olar hakykatdan
bir zat etdilermi heniz belli dalmika diyyan. Asyl mesele biz multiculturalismi
nadip shu wagtdan halky ysnyshdryp bileris shonun yollaryny gozlemeli. Agzalar sizlerde
name goshant goshup bilseniz elinizden gelenini gaygyrman yazyn.

turkmenlerin aglabasy, yasham garrysam, orslary gowy goryar, turkleri gowy goryanlerin kopusi turkmen-turk okuw jaylaryny tamamlananlar ya turkiyede okap gelenler ya turkler bilen bile ishleshyanler. dogryny aytsak, bu yagdaya ilki bilen turklerin ozi gunakar. olar turkmenlere yokardan ashak seredyarler, ozlerini akylly, bizi samsyk hasap edyarler, turkmenleri kemsidyarler, aylyk haklaryny pes toleyarler. turk doganlarymyzyn arasynda halal adamlaram bar, yone olar gaty az. turkiyede okayanlaram menin bilen ylalasharlar oydyan, turklerin arasynda biderek adam yaman kan, biderekligi barada soz bilen aydar yaly dal. siz mana yalnysh dushunman, hemme milletlerde gowy adamlaram bar, erbet adamlaram. bizde, turkmenlerde-de gutaran, haram zadalar kan.

turkmenler turklerin diline gowy dushunenoklar, telewideniyesini kan gorenoklar. orslar bize 70 yyllap hokmurowanlyk surenson, turkmenlerin 95% ors diline dushunyar. bizin oz telewideniyemizde gorere gyzykly gepleshik bolmanson, hemmeler orslaryn kanallaryny goryarler. sheydip hem garrylara hem-de yashlara rusofiliya guychli anyna guyulyar.

orslaryn arasynda sonky dowurde milletparazlar (skinhedler we shona menzeshler) kopeldi, ses berilshik gechirilse, ors milletinin 70%-80% milletparaz bolar diyip chaklayan. gunde birnache sany tajigi ya ozbegi olduryarler. orsyet bilen kan goni gatnashygymyz bolmanson (wiza we bashga sebapler zerarly), bizin milletimizin mundan kan habary yok. orsyetde turkmen bolsan, gunduzem gije-de gorkup, titrap gezmeli, orslaryn milisiyasyndan gun yok. turkiyede muna menzesh yagdaylar kan dush gelenok.

Bah, gyzykly zatlar eken tuweleme. Kop medeniyetciligem nesip bolsa gelsinda gozel yurdymyza, welin erbetlikleri bilen dalde, gowylyklary bilen

Dogry aydyan Salyrgazan.

Orsyetde Slavofil duzguni bar, olar ozler yaly bolan Slavyan halklara beter yakyn we koplench beyleki milletleri we shol sanda Turki halklary halanoklar yada olara tapawutsyz garayarlar, Turklerde bolsa pan-Turkism duygu dushunjeleri guycli olar Turki halklary we shol sanda Azerbayjanlary we Turkmenleri milli gelip chykyshy, dili we medeniyeti taydan ozlerine yakyn goryarler. Shu yhagdayda sheyle sowal doreyar : Biz Ruslar bilen ysnyshsykly gatnashyklara ymtylmalymy yada koprak Turkler bilen? Salyrgazanyn aydyshy yaly, Sowet dowrunde gechirilen propaganda ishlerinin netijesinde Turkmenler Turki dunyasinden das dushdi, Ors tasiri aralashdy. Taryhy cheshmelere goz gezdirseniz, shular barada bilersiniz. Emma Turkmenistan globallaga goshulsa, dunya oz gapylaryny achsa, onda beyleki tasirlerem wagtyn gechmegi bilen hokman geler halkyn an dushunjesi ginneler. Menin pikirmche Rus tasiri hem shu wagt erbet dal, ol Yewropa golay, izolyatsiya yagdayyndan gowymyka diyyarin. 

dogry hic kim oz kulturasyny yitirmeli dal

yone olar bashga yere gidip oz kulturalaryny yitirenok

yone biz oz yurdumyzda oz kulturamyzy yitryas (yitirjek bolyas)

multiculturalism barada temany biraz kicheldelin. Meselem bir yurt multiculturalismi nahili algylayar. Men UK ornek bereyin.Inlisler gechen asyrlarda oz dillerini ve dinlerini impose edenlikleri uchin indi dashary yurtlaryn halky shol yere olaryn dilini owrenmage gelyar. studentler yurda umumy manada name getiryar. elbette olaryn yaman az prosendi oz kulturasyny inlislere owredip gidyar emma olaryn inlislere in kan komek edyan tarapy yerli halka bashga adamlar bn ysnyshmany owredyar. yerli halk her gelen milleti gorup owrenshenson olar hakynda eyyam bilgi yignap ugrayar, sistema gelmisheklerden habardar. onson sistema gelmishekleri hem goramak hem goranmak niyet bn yol gozlemage bashlayar.

Multiculturalisme owrenishmek uchin dashary yurtdan gelyan halka gapylary mumkin boldugyndan achmaly, bizin kulturamyzda sheyle sheylede myhmansoyerlik bolanlygy sebapli kan uly bir problema bolmaly dal diyip pikir edyan. Dogry ortada potiki bir mesele bolanson halk name islesede bolman galayyar. Aslynda biz heniz osen millet bolmamyzson bu zatlary heniz nahili chozmelidigini bilemizok gynansakda. Meselem 200-300 yildan gowurak turkmenistan watandashy bir stolyn dashynda otyryp bashga milletler bn negotiate eden millet dal. belki bizin bilyan zatlarymyz teoriki, a bizi bolsa praktiki tejribeli watandash gerek.

Bah onunden bilip yazan yali boldum. In gowy goryan columnistlerin biri shu tema hakda yazmagy meni hasam begendirdi.

Önümüzdeki çeyrek yüzyıl, ülkelerin, dünya ile kuracakları ilişkilerde sahip oldukları kültürlerin öneminin artacağı zamanlar olacaktır.

Uluslararası politik ve ekonomik toplantılarda kültür ve medeniyet kavramlarının telaffuz ediliş biçim ve konseptine bakıldığında bunu kolayca görmek mümkündür. Dolayısıyla hükümetin de üzerinde önemle durması gereken en önemli alanlardan birisi ve belki birincisi, kültür olmalıdır.
Dünya milletleri, kültürlerin çatışma sürecinin sonuna yaklaşıyorlar. Çok kısa zamanda ötekine ait çatışma alanları ortadan kalkıp ortak kültürlülük veya çok kültürlülük adıyla dünya ölçeğinde gri alanlar oluşacak gibi. Kavga etmeden, kültürel mozaik (renkleri belirgin) veya kültür ebrusu (renkleri geçişken) olma noktasında ülkelerin birbirleriyle ilişkileri gelişecek ve kültür kapısıyla açılan yolda ekonomik veya politik figürler daha rahat yol alacaklardır.

Bu söylem ile evvelden beri tekrarlana gelen Batı'nın teknoloji ve ilmini alıp kendi kültürümüz ile de ilerleme fikri sanki bir parça görünür kılındı. Tabii bunda Batı'da yaklaşık yüz yıldır esmekte olan sömürgeleştirici anlayış ile ötekileştirici rüzgârların kısmen dinmesi de rol oynadı. Bugün artık Batı dünyası küreselleşmenin tabii neticesi olan çok kültürlülük, çoğulculuk, yerellikten evrenselliğe uzanma gibi kavramları önemsemekte, tam da bu noktada Doğu'nun derin kültürüne ve zengin medeniyet birikimine kucak açmış bulunmaktadır. (Kontrol edin, bakın, Doğu kütüphanelerindeki veya araştırma merkezlerindeki araştırmacıların kahir ekseriyeti bu kültürün Batı'ya taşınmasıyla alakadardır.) İşin ilginç yanı Doğu milletleri sahip oldukları kültürü Batı'ya nasıl ve neyin karşılığı olarak vereceklerini henüz bilemiyorlar veya bu konuda kararsız bekliyorlar. Politik mahfillerin dışındaki Batı entelijansiyasının, Doğu'daki bu birikimin daha ucuza nasıl kapatılabileceği yolunda kafa patlattıklarından şüphe etmeyiniz. Binlerce yıldır harmanlanarak çoğalmış bu yerel birikim, elbette kültür sofrasındakilerin iştahını kabartacaktır. Doğu'nun sahip olduğu bu sentez ve gönül planındaki derinlik, Batı'dan çok heybetli görünmektedir. Yüzyılların mahsulü olarak insanları nesilden nesile aktaran bu zenginlik, insanlığa sunulacak bahtiyar bir hayat için henüz bakir durmaktadır ve bunun adı halk kültürüdür. Bir de Doğu'nun bilinçle ürettiği yüksek kültür vardır. Bilimsel seviyemiz gerileyince kaybettiğimiz rafine ve seçkin kültür yani. İşte bu üst kültür ki eğer uygun şekilde modern hayatla örtüştürülebilirse yepyeni bir medeniyete kapı bile aralayabilir.
Bugün Batı ile aramızda hâlâ bir kültür sorunu vardır. Bu sorunu aşmanın yolu da yıllardır söylene gelen sentez fikrine artık bir hayatiyet vermek, kuvveden fi'le çıkarmak, söylenip durmayı bırakıp bizzat yapmaktır. Batı'ya rağmen batılılaşmak için bunu başarmak durumundayız. Enstrümanlarımızı Batı'nın en modern, en güzel, en teknolojik enstrümanlarından seçelim ve sonra kendi şarkımızı okuyalım, bütün dünyaya kendi ezgimizi duyuralım. Bugüne kadar durduğumuz yerleri artık değiştirelim ve bambaşka noktalardan bakarak yeni besteler yapalım. Orkestrayı Batılıların durduğu yerden görelim ama öze ulaşabilmek için bütün sazların hareketini tek tek kontrol edelim. Batılılaşmadan hiç korkmadan, bunu bir tehlike olarak görmeden, yerellikten evrenselliğe yükselmek, millî iken milletlerarası olmak için kültüre ve sanata yönelelim. Sentez fikri bizi içimize kapanmaktan kurtarasıya kadar, küreselleşmenin gereklerini yerine getiresiye kadar kültürel zenginliğimizi keşfetmeye, öğrenmeye, bununla dünya ölçeğinde var olma bilincine ermeye çaba harcayalım. Böyle yaparsak ne dinimize zarar gelir, ne milliyetimize. Üstelik küçülen dünyada Türk ve Müslüman kimliğimizle var olmak gibi de bir sorumluluğumuz zaten var.
Gelin o halde bunu başaracak insanları birlikte arayalım:
Avrupalılıktan korkmayacak, dünya insanı olmaya aday Müslümanlar aranıyor? Sentez fikrinin lafını edip durmaktan vazgeçip bunu deneyecek aydınlar aranıyor. Avrupa'da yuvalanmak üzere yollara düşmüş kültür karıncaları aranıyor. Avrupa'da yaşayan Türkler içinde kültür ve sanatı kendisine sancı edinecek gurbetçiler aranıyor. Doğu'nun derin atlasından çıkıp gelmiş gönül adamları aranıyor. AB karşısında kültür kartını çok iyi oynayacak kadar kültürü bilen ve önem veren devlet adamları aranıyor. Gözlerini yıkayıp yeniden görecek vicdan sahipleri aranıyor.