Pasyllaryň çalşygy
Ýer Günüň daşyndan takmynan sekuntda 29,8 km tizlik bilen aýlanýar. Ýer öz orbitasy boýunça Günden iň uzak nokada ýetende, onuň tizligi sekuntda 29,3 kilometre ýetýär. Güne iň ýakyn nokatda bolsa onuň tizligi sekuntda 30,2 km-dir. Ýöne tizlikleriň şeýle üýtgewi örän haýal amala aşýar. Bu sebäpden biz muny asla duýamyzogam. Ýerimiziň Günüň daşyndan bir gezek aýlanyp çykmagy üçin 365,2422 gün gerek bolýar.
Ýeriň Güne iň ýakyn hem-de iň uzak nokatlarynyň arasyndaky uzaklyk 5 million km-dir. Bu nokatlaryň arasyndaky şeýle tapawut, pasyllaryň döremegine getirýär diýip çaklanýar. Ýöne bu pikir ýalňyş. Pasyllar – Güne ýakynlaşyp, daşlaşmagyz bilen däl-de, Ýeriň okunyň egriligi sebäpli üýtgeýär.
Ýerimiz Günüň töweregindäki orbitasy boýunça, 23,5 derejelik egim bilen aýlanýar. Bu sebäpden, planetamyzyň orbitadaky ýerine görä, kä demirgazyk ýarym şara, käte-de günorta ýarym şara Günüň şöhleleri dik düşýär. Käwagt bolsa iki ýarym bölege-de Günüň şöhlesi deň düşýär. Eger Ýeriň oky egri bolmadyk bolsa, Günüň şöhlesi mydama ekwatora dik düşerdi, beýleki ýerlerde bolsa mydamalyk bahar ýa-da gyş pasly höküm sürerdi. Hiç ýerde pasyllaryň çalşygy bolmazdy.
Arşivin durumu
● Tam metin
● 6/6 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: teswirler.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 8 Kasım 2011 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 6
Aslyýetinde, pasyllar çalyşmasa-da Ýerde ýaşaýyş dowam ederdi. Ýöne şonda Beýik Biribaryň nygmatlaryndan bu zeýilli peýdalanyp bilmezdik. Çünki her paslyň özüne mahsus aýratynlygy hem-de gözelligi bolýar. Her pasylda, dürli-dürli nazy-nymgatly saçaklar biziň öňümize ýazylýar. Diýmek, Ýeri ýaradyp, ony özüniň aýlanmaly orbitasyna ýerleşdiren Beýik Biribar adalatlylyk bilen pasyllary her ýerde çalşyp durýar hem-de her paslyň ajaýyp nygmatlaryny bize eçilýär.
Ýerniň okunyň egriligini, Günüň asmandaky hereketinden hem aňsa bolýar. Mysal üçin Aprel aýynyň hem-de Sentyabr aýynyň ahyrlarynda Gün ylaýyk gündogardan dogup, ylaýygam günbatarda batýar. Aprel aýyndan Sentyab aýyna çenli aralykda Gün demirgazyk-gündogardan dogýar. Sentyabr aýyndan aprel aýlaryna çenli aralykda bolsa, Gün günorta-gündogardan dogýar. Şeýdip biz Günüň biziň ýarym şardan daşlaşýandygyny aňsatlyk görüp bileris.
Mena düshünmedim yöne haladym.
sagbol kabir zatlary yatladym
in uzyn we in gysga gunlerem shona gora doreyarda. Birem, Oraza gunleri uytgeyar. Sebabi, Kameri/ay kalendary Milady kalendara gora yylda on bir gun az. Onsan her yyl orazanyn bashlayan we gutaryan wagty uytgeyar. Uytgeman duraysa dagy, in uzyn we in yssy otuz gunde oraza tutanynyzy pikir edip gorun hemishe. Beyleki tarapda bolsa in gysga gun we in salkynly ulkeler.
Gowy tema eken, yazan ucin kop sagbol. Sunyn yaly temalar koprak acylaysa gowy bolardy.