SALGYT ZEKATYŇ ÝERINI TUTUP BILERMI?
Şu gün işdeş oglanlarymyň biri bilen zekat barada kiçiräk jedel boldy.
- Salgyt gullugyna tölenýän umumy girdejiniň 2.5%-i berilmeli zekatyň möçberi bilen des-deňdir, ýagny, umumy girdejiniň kyrkdan biridir. Şoň üçinem salgyt töleýän telekeçiniň, söwdagäriň zekat bergisi ýokdur - diýip, ol henize-bu güne çenli eşitmedik gürrüňimi aýtdy.
Men çürt-kesik garşy çykdym.
- Zekatyň möçberi umumy girdejiniň kyrkdan bir bölegi däl-de, eýsem, umumy malyň, puluň kyrkdan bir bölegidir - diýdim. Galyberse-de, zekatyň berilmeli ýerlerini, prinsiplerini, maksadyny başardygymdan düşündirdim. Salgydyň möçberini ýörite gullugyň kesgitleýändigini, dürli sebäplere görä ony azaldyp ýa köpeldip bolýandygyny ýatlatdym. Ylmyhaldan aşakdaky mysaly getirdim:
"Kurany Kerimde we Pygamberimiziň hadyslarynda zekat hemişe namaz bilen birlikde zikr edilipdir. Ikisi hem Allaha ýakynlaşmak we Onuň ryzasyny gazanmak üçin amal edilýär.
Pygamberimiz we sahabalaryň döwründen başlap, käbir mallaryň zekaty döwlet tarapyndan ýygnalypdyr, ijtimagy maksatlara we döwletiň belli pudaklaryna harçlanypdyr.
Zekatyň ijtimagy maksatlara we döwletiň käbir pudaklaryna harçlanandygy üçin, käbir yslam alymlary häzirki döwürde şol bir mal we girdejiden döwlete berilýän zekatyň salgytdan tapawutly däldigini, bularyň dürli atlar bilen atlandyrylmakdan başga zat däldigini aýdýarlar. Käbirleri bolsa salgyt bilen zekatyň şol bir zat däldigini öňe sürýär.
a) Zekatyň salgytdan tapawutly ýerleri
1. Zekat Allah tarapyndan bellenipdir. Onuň hökümi we görnüşi üýtgemeýär. Salgyt bolsa kanun bilen bellenip ýa-da ýatyrylyp bilinýär.
2. Zekatyň nisap mukdary Pygamberimiz tarapyndan bellenipdir. Bu mukdarlar häzirki günümize çenli goralyp saklanýar. Eger nisap mukdary üýtgedilse, maly ybadat bolmaz. Emma salgydyň mukdary döwlet tarapyndan artdyrylyp ýa-da kemeldilip bilinýär.
3. Zekatyň berilmeli ýerleri aýat arkaly kesgitlenipdir. Zekat döwlet tarapyndan ýygnalsa-da, hukuk taýyndan onuň ýagdaýy ýetim malyny saklaýan wasynyň (hossaryň) ýagdaýyna meňzeýär. Döwlet zekat malyny öz garaýşyna görä, islän ýerine harçlasa dürs bolmaz. Döwlet diňe salgyt girdejilerini islän ýerine harçlap bilýär.
b) Zekatyň salgyda meňzeýän taraplary
1. Zekat hem-de salgyt jemgyýetçilik durmuşy üçin hökmandyr.
2. Zekat hem-de salgyt döwlet tarapyndan ýygnalyp, degişli ýerlere harçlanýar.
3. Zekatyň hem salgydyň ijtimagy we ykdysady peýdasy bardyr.
Nirelere berilmelidigi öňünden bellenileni üçin zekaty ýöriteleşdirilen salgyda, şeýle hem şahsdan-şahsa geçirilýändigi üçin sosial ätiýaçlyk salgydyna meňzetmek mümkindir.
Zekatyň özboluşly ybadatdygy, şeýle hem höküminiň çeşmesiniň, zekat berilmeli mallaryň nisabynyň we mukdarynyň, zekatyň berilmeli ýerleriniň Allah we Onuň Resuly tarapyndan kesgitlenendigi üçin salgytdan düýpli tapawutlydyr.
Netijede, döwlete tölenýän salgyt, şol maldan berilmeli zekat borjuny aýyrmaýar. Salgydyň zekata meňzeýän käbir taraplary bolsa-da, salgyt – dünýewi, zekat – dini borçdur."
Gürrüňdeşim:
- Ylmyhal soň çykan zat. Alla islese, salgydy zekat hökmünde kabul edip biler - diýdi.
Men kellämiň gyzgynyna:
- Kabul etmez - diýdim. Şeýdip herimiz öz pikirimizde galdyk.
Ýa men ýalňyş düşünjä eýerýänmi? Anyk bilýän agzalar şu meseläni çöp döwen ýaly edip berseler...
Arşivin durumu
● Tam metin
● 26/26 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: teswirler.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 5 Ağustos 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 26
Dost temañy haladym govy tema nusga alarlyk.hemmeleriñ pikirini diñläp akyl yetirip boljak köp zatlara.
Ömer Nasuhi Bilmeniň ylmyhalyny okap, salgyt berýän adam zekaty bermese-de bolýandyr öýtdüm. ýöne soň ylym eýeleriniň köpüsiniň pikiriniň başgaçadgyny gördüm. zekaty Alla belleýär. kim bermeli, kime berilmeli, näçe berilmeli... Salgydy bolsa, döwlet halkyň zerurlyklaryna görä belleýär we onuň möçberi-de, kimden alynmalydygy-da döwletiň islegine görä üötgäp durýar.
ýekeje aýdylmadyk zat - zekaty hem döwlet kontrol etmeli. eger yslam döwleti bolsa, onuň zekaty baýlardan toplamagy zeruru. yslam döwleti bolmasa-da musulmanlar özleri zekatlaryny bermäge borçlydyrlar.
döwletiň zekat toplamagynda birnäçe hikmetleri bardyr: meselem: garyp adam baýyň elinden pul kömegini alsa özüni pes duýmagy mümkin. döwletden alsa welin bu ýagdaý bolmaz. ýa-da baýlaryň käbiriniň zekaty beresi gelmezligi mümkin, olardan hem döwletiň zor edip zekat almagy zerur. özüne galsa köpüsi bermez. ýene bir gowy tarapy, zekatyň toplanmagyny we paýlanmagyny döwlet kontrol etse, zerur ýerlere paýlanar we zerur ýerler ýapylar. mundan başga-da zekatyň döwlet tarapyndan toplanmagynyň ençeme hikmetleri bar...
döwlet öz hakyny zor bilen alyp, Allanyň hakyny bolsa, adamlaryň öz erklerine goýmasy adalatly däldir.
tema gaty ýerlikli tema. Alla razy bolsun...👍
Salgyty dowlet bellapdir zekaty bolsa ALLA. Salgydy dowlete tolarsin zekaty bolsa zekat dushyan kishilere.
Salgyt gazanýan girdejiňi arkaýyn gazanmak üçin tölenýän paç. Eger ony tölemeseň döwlet seni girdeiňden mahrim edýär. Ine şeýle ýagdaýa düşmezlik üçinem paç- salgyt tölenýär. Zekat bolsa Allahyň parz edenleriniň biri hem durmuşda adamyň adama ýüreginiň awamagyny, bir-biregi goldamagy öwredýä. Adamy hakyky adam edýär. Onda ynsanperwerligiň esasy şekeillenmesi ýüze ýüze çykýar. Hiç bir moral kodeks adamyň adama kömek etmegini ýola goýmak üçin şeýle talaby öňe sürmändir. Bu-da yslamyň gaty ynsanperwer dindigini subut edýär.
Eger salgyt tölemeýän bolsa zekat ýagdaýy ýüze çykmazmydy? Biz salgydy döwletiň kanuny boýunça töleýäris. Zekady bolsa Allahyň parz edendigi üçin töleýäris. Bularyň haýsy güýçli?! Özüňiz karar bermeli. Biri resmi, biri dini.