Gullukdakam kakamdan gelen hatlar. IV hat.

4-nji hat.

Oglum, gowumydyr yagdaylaryn?
Bu haty yazmak pikirimde-de yokdy. Senem ona garasan dalsin. Kakamdan yene bir hat geldi diyip begenensin. Men welin, begencli bir zadyn gurrunini etmekci dal. Beyle diysem, name bolduka diyip gorka dusuberme. Bolan zat yok. Oy-iceriler saglyk, agzybirlik, yurdumyzam asuda, parahat, sukur. Toylarda dileg edilyan gunumiz bar. Zar-hor zadymyzam yok...
«Onda name ucin mana begencli zadyn gurrunini etmekci dal diyyarsin?» diymeginem mumkin. Munun sebapkari yegenimiz. Sen gitmankanem oye gelerdi, yadyna dusyarmi, gundogarymyzdaky gonsy yegen. Dayy diyip hamsygyp otyr. Nesesine pul yetirnip bilenok. Isleyan yeri yok, baran yerinden, aybygadym, kowulyar. Ejesinin pensiyasam ona az. Oyi-icersi towuga yuklaymeli bolupdyr. Cagajyklaryna komek edip duramson, dozman mana-da bas sayy berer diyip gelipdir. Bermedim, oglum. Bermedim, bermanime hem gynanyan, hem dogry etdim diyyan. Gep pulda dal. Eger cekjegini bir gun men bersem, bir gun yene biri berse, ona «Edyanin dogry, biz seni goldayas» diydigimiz bolmazmy? Bermesenem, «Dayym» diyip gapyndan gelenin yuzune uran yaly bolup otyrsyn.
Gorga galan ejesinin yanyna bardym. Ona oglunyn gapymdan pul diyip gelyanini duydurmajak bolup «Bir kase cayyny iceyin, hal-ahwal sorasayyn» diyip gelaydim diysemem, oglundan zeyrenmage durdy. «Kakasy bende-de goydurdyp bilman, gorumde dik oturaryn» diyip gitdi. Menem gorumde dik oturaryn diyyan welin, tutus oban gorunde dik otursa-da ona tapawudy yok. Seyle zannyyaman bolup cykdy. Yogsa, ogullarymyn in gowusydy...» Menem: «Huday yuregine guysa, belki duzeler» diyip gowunlik berjek bolyan. Emma, her sozum yarasyna duz bolup sepilyar.
Ozi bilen gurlessem peydasy degmezmika diyere-de, yagdayym yok. Cunki, pul sorap gelende, gurlesme kemini goymadym. Sonam, «Oljek bolup yatan kakasynyn sozuni tutmadyk, hey, senin sozuni tutarmy» diyip, oz-ozume, gury sozumi zayalanyma gaharym geldi...
Nireden cykdy bu belalar diyyan? Olary gunakarleyarkak, ozumizmi gunakar? Terbiyecilikdemi barden gaytdyk? Ya oz cagamyzy soyenimiz ucinmi biz gunakar? Cagana keseki yaly bolmalymy onda? „Doguryanyzda koca kowyanyz, ogullarynyzyn nadep ulalyanyndanam habarynyz yok. Esgerlige cagyrlanda bilyaniz, oglunyzyn on sekiz yasanyny“ diyyanem bar. Menem oturyp sen hakda, doganlan hakynda pikir edyan. Yegenlerimizden uytgesik, men ya ejen, size nahili edep berdikkak? Akylyma hic zat gelmedi. Ya bu-da bir keselmi? Keselem saylap duranok, sahel bahana bolsa, islendik adama degip bilyar. Eger kesel bolsa onun oyjugi nirede? Ya bir betpal yetginjeklerimizi, yigitlerimizi yolundan azasdyrjak bolup, eli gara sumkaly kocelerimizde aylanyp yormi? Oglum, bu pikirleri sizem edyanizmi ya „Bizi cakmadyk yylan mun yasasyn“ diyyanizmi? Ya bu dine ene-atalaryn payyna dusen dertmi?
Bizin pikirimizin bu yerde nama peydasy bar diyyansin. Emma, bu beyle dal. Turkmenlerin gadym dabinde ene-atasynyn adyna ysnat getiren, bozuk yola dusen ayal masgalany ak esik geydirip, esege ters mundirip oban icinde aylap, sonam obadan gocurer ekenler. Ony tutus il gorer eken, ozune buyrup bilmedigin nahili gune dusjekdigini her kes biler eken. Bu ayby yasyrmaz ekenler. Name ucin? In seresaply garayan meselesi bolan namys meselesine, name ucin ata-babalarymyz beyle godek cemelesdilerka? Belki seyle cemelesmekdir, turkmeni hayaly, arly-namysly edip saklan?..
Bu haty men sana yazmalam daldim, belki? Parahatja, asudaja, arassaja gulluk edip yoren oglumyn basyny agyrtdym. Emma, oglum, elinden dusurman okayan sahyryn Gurbannazar Ezizowdan, sen su setirleri gulluga alynjak bolup yorulen mahallaryn, ejene degip kop aydardyn. Sonda guluserdik. Ejenem «Aglamok-la» diyerdi.
«Aglama eje jan, bes et ahyny,
Tak sen ucin dogmanyma dusun ahyryn.»
Sol setirleri yatlap, agzyny nesa uranlar hakynda pikir etdim. Eger-de solar gorunde dik oturjak atasyz, enesiz, ilsiz-obasyz yeke baslaryna bolsadylar. Haram keypin ugrunda yansalaram, koyselerem, ucgunlary yuregine tagma bolup basylyan ynsanlar olaryn towereginde asla yok bolsady. Ozleri yansadylar, ozlerem sonsediler diydim. Arman, beyle bolmayar. Beyle bolmagy mumkinem dal. Ejesi barynyn ejesi bagryny paralap yorendir, kakasy barynyn kakasy ilin yuzune goni seredip bilmez. Ayaly barynyn ayalyna gin dunye dardyr, cagasy barynyn cagasynyn egni gysyk, boyny burukdyr. Ol bolsa: «Bu dunya iki gezek gelnenok» diyip, ozi ucin dunya inen yaly, ozunden birjigem hasap soraman, haram keypin yzynda selpap yorendir... Dine olarmy name? Tak ozi ucin dunya gelendirin diyen dusunjedaki, has ayylganc haramhorlaram, gynansagam aramyzda bar.
Korpam, megerem ynsanyn hakyky ynsan bolup yasamgy, dine, tak ozi ucin dogulmandygyna dusunmegi bilen baslanyandyr. Adam, ilkinji nobatda, ozuni Yaradanyn onunde, galyberse-de, bir-birinin onunde birnace zatlara jogapkar, borcly duymalydyr. Dine sol borclara dusunenden son, adamyn omri oz manysyny tapyar, yasaysy ozi ucinem, toweregi ucinem rahatlasyar. Bu borclary kabir adamlar ozlerine yuk bilyarler, emma, aslyyetinde ol, gorpa yykylmazlygyn, bu dunyanem, o dunyanem abat etmegin bir caresidir.
Korpam, beyle zatlaryn pikirini etmek mana entek ir diymegin. Il derdinin, gonsyn derdinin pikirini etmek gija galynsa, gic bolup biler, emma hic wagt ir daldir.

Kakan.