AutoCAD programmasy. 1-nji sapak

Esselemaleýkum gadurly türkmen doganlar.

Meniň bu gezek açýan mowzugym AutoCAD programmasyny türkmen dilinde öwrenmek. Eger isleg bildirseňiz bu sapak yzygiderli bolar. Orsça öwrenjek diýseňiz orsçada bar. Şu gün bolsa 1-nji sapak. Ine baş üstüne.

“Kompýuter grafikasy” dersi “Informatika we kompýuter tehnikasy” dersiniň dowamydyr. Sebäbi “Informatika we kompýuter tehnikasy” dersi kompýuter bilen tanyşlykdan başlap, onuň “Microsoft Word”, “Microsoft Excel” ýaly beýleki office we başgada çyzgy meýilnamalarynyň esaslaryny owredýär. “Kompýuter grafikasy” dersinde bolsa esasy “AutoCAD”, “AutoCAD LTD” we “3D MAX” esaslaryny talyplara öwretmeklik ýola goýlandyr. Bu dersiň öwredilmeginiň wajyplygynyň ýüze çykmagy esasan jaýlaryň we desgalaryň arhitektorlaryna, gurluşykçy-inženerlerine we taslamaçylaryna “AutoCAD”, “AutoCAD LTD” we “3D MAX” meýilnamalaryny kompýuterde çyzgylary we taslamalary öwrenip, özleşdirip, özleriniň iş ukyplaryny hem-de öndürijiligini ýokarlandyrmakdan ybaratdyr.

“Kompýuter grafikasy” dersinde esasy aşakdaky meseleler öwredilýär:

1. Esasy çyzgydan ugur alyp strategiki çemeleşmeleriň kömegi bilen komandalaryň görnüşlerini üýtgetmek;

2. Gatlaklary gurmak;

3. Çyzgylar üçin dürli reňkleri ulanmak;.

4. Bloklary ulanmak we ýazmak;

5. Dik (wertikal) proýeksiýalary özleşdirmek;

6. Ştrihleme we boýama (zaliwka) şablonlaryň gurluşlaryny kadalaşdyrmak we ýola goýmak;

7. Çyzgylarda ýazgylary döretmek;

8. Plan gatlary boýunça ölçegleri goýmak;

9. Çenli (orientasion) plany çyzmak;

10. Daşky salgylanmalary ulanmak;

11. Listleri ulanmak bilen çap etmek üçin çyzgylary düzlemek;

12. Çyzgylary çapdan çykarmak;

13. Üçölçegli gurnamalar;

14. Çyzgylaryň häsiýetlerini öwrenmek;

Bu agzalyp geçilenler “kompýuter grafikasy” dersiniň içinden erş-argaç bolup geçýär. Bu dersiň doly kursuny öwrenen işlendik raýat uly öňegidişlige eýe bolup, düşünjesini düýpli artdyrar we özbaşdak işlemäge ukyply bolar.

Häzirki wagtda talyplar bütin okuw ýylynda ýagny, Binagärlik-gurluşyk; Hasap-konstruktiw; Guramaçylyk; Ykdysady bölümlerinde ýyllyk taslamalaryny we işlerini hem-de şonuň esasynda bolsa diplom taslamalaryny kompýuter çyzgylarynda höwes bilen ýerine ýetirýärler.

EHM-lerden öňki hasaplaýyş-cözüş serişdeler. Hasaplamalaryň taryhy edil adamzadyň döreýşi ýaly örän gadymdan gelýändir. Ilkibaşda durmuşda zerur bolan zatlary adamlar eliň barmaklary, daşlar, düwünler arkaly hasaplaýan ekenler. Has çylşyrymly meseleleriň, şol sebäpli hem çylşyrymly we dowamly hasaplamalaryň çözgüdini gözlemek zerurlygy adamyň öňünde şol soraglary çözmekde kömek edip biljek usullary tapmak meselesini goýdy.

Hasaplamalary aňsatlaşdyrýan gurluşlaryň ilkinjileriniň biri bolup b.e. ç. V-VI asyrlarda döredilen, abak diýlip atlandyrýan ýörite tagta bolup durýar. Ondan soň şoňa meňzeş gurallaryň ençemesi döredi.

Matematikanyň ylymda möhüm orny tuýan XVII asyryň ortalarynda Fransuz matematigi we fizigi Blez Paskal tarapyndan ilkinji “goşujy” maşyny döredildi, ondan başga ol aýyrma amallary hem ýerine ýetirip bilýärdi.

1670-1680 nemes matematigi Gotfrid Leýbnis hemme 4 sany arifmetiki amaly ýerine ýetirýän hasaplaýyş maşyny döretdi.

Ondan soňky iki ýüz ýylyň dowamynda şolar ýaly gurallaryň birnäçesi düzüldi, emma öz kemçilikleri, şol sanda we haýal işlemegi sebäpli giňden ýaýramadylar.

Diňe 1878-nji ýylda P. Çebyşew köp ähmiýetli sanlaryň goşma we aýyrma amallaryny ýerine ýetirýän hasaplaýyş maşyny gurnady. Ol arofmometrleriň döremegine başlama boldy

XIX asyryň möhüm wakasy bolup iňlis matematigi Çarlz Bebij tarapyndan ilkinji hasaplaýyş – häzirki zaman kompýuterleriň ilkibaşdaky nusgasy hökmünde garalýan maşynyň döredilmegi boldy. Ondan soň Ol analitiki maşyny döretmek ugrunda işläp başlady.

Autocad programmasy: AutoCAD ulgamynyň ilkinji wersiýalary Autodesk amerikan kompaniýasy tarapyndan eýýam 20-nji asyryň 80-nji ýyllaryň başlarynda çykarylyp başlandy hem-de başdan original çözgüdi we ulanyjy üçin amatlylyk bilen özüne ünsi çekdi. Ulgamyň hemişe ösmegi, we bellikleriň hasaba alynmagy beýleki öňdebaryjy firmalaryň önümleri bilen utgaşykda bolmagy AutoCAD programmasyny dünýä belli etdi.

AutoCAD programmasynyň surat çekiş serişdesi hökmünde uly artykmaçlygy hökmünde çyzgylaryň geljekki arhiwiniň döredilmeginiň mümkinçiligi bolup durýar. Şeýle döredilen suratlaryň her biri redaktirlenýär.

Goranyş gurallaryň biri hökmünde parollar we elektron sanly gollar göz öňünde tutulan. Ekranyň merkezi bölegi – esasy iş zolagy, onda suratyň esasy görünýän bölegi ýerleşýär, onuň beýleki bölekleri sagda, çepde, ýokarda, aşakda, olara kursoryň üsti bilen çykyp bolýar. Kursor iki göni kesişýän çyzyklaryň we olaryň ortasynda kiçi gönüburçlyga eýe bolan görnüşe eýedir. Kesişýän çyzyklaryň uzynlygy CURSORSIZE üýtgeýän arklay üýtgedilip bilner.Grafiki ekranyň aşaky burçunda koordinatalaryň oky ýerleşýär.

1 – Menýu setiri, 2- gurallar paneli, 3- Tool Palletes, 4 – koordinat okunyň piktogrammasy, 5 – goşmalaryň sanawyny görkezmegiň düwmejikleri, 6 – modeliň giňişliginiň goşulmasy, 7 – listleriň goşulmasy, 8 – koordinatalaryň hasaplaýjysy bilen ýagdaý setiri, 9 – düzgünleriň düwmejikleri, Communication Center, 11 – buýruk setirleriň zolagy, 12 – kursor, 13 – geçiriş çyzgyçlar, 14- resminamanyň penjirelerini dolandyrýan düwmejikler.

Ekranyň ýokarky bölegini - File (Файл), Edit (Правка), View (Вид), Insert (Вставка), Format (Формат), Tools (Сервис), Draw (Рисование), Dimension (Размеры), Modify (Редакт), Express (Экспресс), Window (Окно), Help (Справка) ýazgylardan durany – menýu setiri diýip atlandyrarys.

Grafiki ekrany aşakdan Model , Layout1, Layout2 goşulmalaryň düwmejikleri çäklendirýär. Goşulmalar modeliň we listleriň arasynda geçirilişde ulanylýar. Deslapdan aktiw bolup model goşulmasy durýar.

Ekranyň aşaky böleginde Command ýazgy bilen çagyryş bar – bu ulanyjy bilen ulgama arasyndaky gepleşik geçirilýän töwerek, bu ýerde ulanyjy tarapyndan girizilýän buýruklar we jogaplar görkezilýär. Bu bölek buýruk setirleriň zolagy diýlip atlandyrylýar. Command ýazgyny saklaýan soňky ýazgy buýruk setiri diýlip atlandyrylýar.

Buýruk setirleriň zolagynyň aşagynda ýagdaý setiri ýerleşen, onda koordinat hasaplaýjysy we düzgünleriň düwmejikleri SNAP (ШАГ), GRID (СЕТКА), ORTHO (OPTO), POLAR (OTC-ПОЛЯР), OSNAP (ПРИВЯЗКА), OTRACK (ОТС-ПРИВ), LWT (ВЕС), MODEL (МОДЕЛЬ) ýerleşdirilen. Koordinat hasaplaýjysy çyzgynyň meýdanynda ugrukdyrmak üçin gulluk edýär – ol öz koordinata ölçegini syçanjyk grafiki ekranda hereket edende üýtgedýär. Hasaplaýjy F6 funksional düwmejigi arkaly ýa-da syçanjygyň çep düwmejigine kursory şonuň setirine getirip öçürip we ýakyp bolýar.

Communication Center düwmejigi Internet bilen baglanyşyk bolanda AutoCAD programmanyň üýtgetmeleri ýa-da täzelenmeleri barada habar berýär.

6 sany panel bellenilen ýagdaýda ýerleşen. Gereke bolanda olaryň ýagdaýlaryny üýtgdip bolýar we grafiki ekranyň içine geçirilende olar “ýüzýän” oruna eýe bolarlar. Ýüzýän ýagdaýda olar dürli görnüşe eýe bolup biler. Paneli geçirmek üçin syçanjyk bilen onuň gök reňkli töweregine basyp geçirmeli.

Menýu setiriniň aşagynda 4 sany panel görünýär: Standard (Стандартная) (ýokardan birinji setirde), Layers (Слои) и Styles (Стили) (ýokardan ikinji setirde) и Properties (Свойства) (ýokardan üçünji setirde). Bu panelleri elllemek, geçirmek we aýyrmak gerek däl, sebäbi olar hemişe işde gerek bolýar. Dikligine ýerleşen iki panel degişlikde Draw (Рисование) и Modify (Редактирование) diýlip atlandyrylýar.

Panelleri çykarmak we aýyrmak üçin ýörite serişdeler bar. Kursory View (Вид) menýu getiriň we syçanyň sag düwmejigine basyň. Soňra Toolbars (Панели) setiri saýlaň. Açylan Customize (Адаптация) dialog penjiresinde dikligine hemme bar bolan panelleriň sanawy görkezilýär. Şolaryň gapdalynda baýdagy barlar grafiki ekranda görünýär.

Eger ekrana diňe bir paneli çykarmaly ýa-da aýyrmaly bolsa, onda kontekst menýudan peýdalanmaly. Kontekst menýu syçanjygyň sag düwmejigi bilen çagyrylýar. Syçanyň görkezijisini haýsy-da bolsa bir gurallar paneliň ýanyna getiriň we syçanjygyň sag düwmejigini basyň. Şol ýerde paneller bilen işleýän kontekst menýusy emele geler.

AutoCAD ulgamynda ulanyjy interfeýsiň täze parçasy bolup Tool Palettes (Палитры инструментов) gurallar palitrasynyň paneli bolup durýar. Bu paneliň çykarylmagy we aýrylmagy Ctrl + 3 düwmejikleriň basylmagy arkaly bolýar.

Dolandyrmagyň ýene bir gyzykly elementleriniň biri bolup View (Вид) menýuda Clean Screen bendi bolup durýar. Ol Ctrl + 0 düwmejigi arkaly ýa-da Command: setirinde CLEANSCREENON we CLEANSCREENOFF buýruklar bilen goýulýar ýa-da aýrylýar. Ol grafiki ekrany wagtlaýynça panelleri, penjiräniň adyny we b. aýyrmak arkaly ulaldýar.

AutoCAD ulgamy ulanyjy bilen interaktiw işlemek üçin döredilen. Ulanyjynyň ulgam bilen gepleşigi buýruklaryň dilinde alnyp barylýar. Buýruklary girizmegiň iň aňsat usuly olary buýruk setirinde girizmeklikdir.

LINE (ОТРЕЗОК) buýrugy aşakda görkezilen islendik görnüşinde klawiatura arkaly girizilip bilner.

LINE

Line

line

liNE

Buýruk ýazylandan soň Enter düwmejigi basmagy ýatdan çykarmaly däl, sebäbi ol AutoCAD ulgamy üçin şol buýrugy işläp başlamaklyk boýunça görkezme bolup durýar. Enter düwmejigi basylmaka Siz buýruk setirinde ýazylan ýazgyny

Delete, BackSpace düwmejikleri bilen üýtgedip bilersiňiz.

Buýruklary girizmegiň beýleki usuly hökmünde menýunyň degişli bentlerini we panelleriň düwmejiklerini saýlamak bolup durýar.

Commanda: setirde boş Enter basaňyzda AutoCAD ondan öňki buýrugy ýerine ýetirer.

Öz işini başlan islendik buýrugyň işini bes etmek üçin ESC düwmejigini basmaly.

AutoCAD ulgamynyň çyzgylary (suratlary) dwg giňişligi bolan faýllarda (şu faýllarda grafiki maglumat ýazylýan formada DWG-format diýilýär). saklanylýar. Faýllaryň atlary rus we latin harplaryny, sanlary, (@, #, $, &, _, -) ýörite belgileri, şeýle hem probelleri saklap bilýär. Beýleki simwollara (nokatlar, oturlar we ş.m.), kada bolşy ýaly, ýol berilmeýär, sebäbi olar gulluk simwollary bolup durýar we Windows operasion ulgamy tarapyndan nädogry interpretasiýa edilip bilner.

«Файл» menýusy

New (Новый)

Open (Открыть)

Close (Закрыть)

Partial Load (Частичная загрузка)

Save (Сохранить)

Save As (Сохранить как)

eTransmit (Сформировать комплект)

Publish to Web (Публикация в Интернете)

Export (Экспорт)

Page Setup (Параметры листа)

Plotter Manager (Диспетчер плоттеров)

Plot Style Manager (Диспетчер стилей печати)

Plot Preview (Предварительный просмотр)

Plot (Печать)

Publish (Публикация)

Drawing Utilities (Утилиты)

Send (Переслать)

Drawing Properties (Свойства рисунка)

Exit (Выход)

«Open» podmenýusy

Open (redaktirlemegiň doly mümkinçiligi bilen açmaklyk);

Open Read-Only (Diňe okamak düzgünde açmaklyk);

Partial Open (Bölekleýin açmaklyk);

Partial Open Read-Only (Diňe okamak düzgünde bölekleýin açmaklyk).

Bölekleýin açyş düzgüni tutuş suraty açman , eýsem diňe onuň bölegini açmagy mümkin edýär. Bu uly ölçegli faýllar bolanda amatly. Eger bu düzgüni saýlan bolsaňyz Select File (Выбор файла) penjiresinde Size Partial Open (Частичное открытие) dialog penjiresi hödürlener. Saýlanyş gatlaklar boýunça (в Layer geometry to load (Загрузка объектов по слоям) töwereginiň sanawynda) we görnüşler (View geometry to load (Загрузка объектов по видам) töweregiň sanawynda) amala aşyrylyp bilner. Bölekleýin açyş şeýle hem PARTIALOPEN (ОТКРЧАСТЬ) buýrugy arkaly hem ýerine ýetirilip bilner.

Ulgam bilen bilelikde ulgamyň gurnalan ýeriniň Sample bukjasynyň içinde (X:/AutoCAD2004/Sample) gyzykly mysallar getirilen.

AutoCad 2004 köp resminama düzgüni goldaýar, şol sebäpli bir işiň dowamynda birnäçe surat açylyp bilner.

Window düşüp açylýan menýusy

Close (Закрыть);

Close All (Закрыть все);

Cascade (Каскадом);

Tile Horizontally (Слева направо);

Tile Vertically (Сверху вниз);

Arrange Icons (Упорядочить значки).

Menýunyň birinji bendi aktiw suraty ýapýar, ikinjisi – hemme suratlary ýapýar. Bu bentlere CLOSE (ЗАКРЫТЬ) и CLOSEALL (ЗАКРЫТЬВСЕ) buýruklar degişli.

File (Файл) düşüp açylýan menýunyň Save (Сохранить) bendi we oňa laýyk gelýän QSAVE (БСОХРАНИТЬ)) şol bir atly suraty tiz ýatda saklamaga mümkinçilik berýär. Eger ony başga faýla ýazgy etjek bolsaňyz onda Save As (Сохранить как) bendi ýa-da SAVEAS (СОХРАНИТЬКАК) buýrugy ulanmak gerek.

Files of type (Тип файла) açylýan sanaw arkaly suraty AutoCAD 2004 DWG-formatynda, ýa-da AutoCAD 2000 DWG-formatynda, ýa-da ulgamyň şablonlary tarapyndan ulanylýan DWT-formatda, şeýle hem standartlaryň faýllarynda ulanylýan DWS formatda, ýa-da awtomatlaşdyrylan taslamaklygyň dürli ulgamlaryň arasynda grafiki faýllary geçirilende ulanylýan DXF-formatda ýatda saklamak mümkinçiligi bar.

Täze suratlar döredilende AutoCAD ulgamy olara: Drawingl, Drawing2 we b. şertli atlary berýär. Ulanyjy geljekde olary üýtgedip öz atlaryny berip biler.

Export (Экспорт) bendi we EXPORT (ЭКСПОРТ) buýrugy AutoCAD suratynyň garfiki maglumatyny beýleki grafiki toplumlaryň ýörite formatlaryny özgerdip bilýär.

Biziň seredilýän wersiýamyzda şu formatlara eksport edip bolar: WMF, SAT, STL, EPS, DXX, BMP, 3DS.

eTransmit (Сформировать комплект) bendi suratlaryň toparyny we olar bilen bagly kömekçi faýllary (şriftleri, çyzyklaryň kysymyny we ş.m.) beýleki guramalar we firmalara bermek üçin niýetlenen, Publish to Web (Публикация в Интернете) bendi bolsa — olary saýtlaryň sahypasynda ýerleşdirmek üçin. Elketron poçtasy ulanylanda goşulma hökmünde suraty bermek üçin Send (Переслать) bendinden peýdalanmak bolar.

Page Setup (Настройка страницы), Plotter Manager (Диспетчер плоттеров), Plot Style Manager (Диспетчер стилей печати), Plot Preview (Просмотр) и Plot (Печать) bentleri sazlamaýyşy geçirmek, şeýle hem çap etmek üçin niýetlenen.

Publish (Публикация) bendi suratlary ýene bir formada — DWF formada ýerleşdimegi mümkin edýär, ol Autodesk tarapyndan düzülen we Internetde ýerleşdirmek üçin gönükdirilen.

Eger grafiki ekranda bolup klawiaturada F2 düwmejige bassaňyz, ekranda AutoCAD Text Window (Текстовое окно AutoCAD) penjiresi emele geler, ony aýyrmak üçin ýene F2 düwmejigi basmaly.