Gözüñ gurlushy we herekedi.

Doktor Beýtsiñ hödürleýän görüshi gowulandyrýan usulyna giñishleýin düshünmek üçin, biz gözüñ anatomiýasyny we fiziologiýasyny ýatlamaly bolarys, iñ esasysam akkomodaciýanyñ fenomeni (fenomen sözi terjime edip bilmedim).

AKKOMODACIYA- gözüñ uzakdaky we ýakyndaky predmetleri deñ takyklykda görüp bilme ukyby.

Göz,gözüñ bäbenegi 2,5 sm diametrli togalak görnüshde bolýar. Ol birnäçe gatlaklardan ybarat, olardan üçüsi esasylary:

Sklera-dashky gatlak;

Damarly- ortaky gatlak;

Setçatka- içki gatlak;

Sklera- öñündäki bölekden bashga ýeri ak süýt gatyshykly reñkde. Öñündäki bölek dury bolup oña rogowica diýilýär. Dashky yshyklar rogowicadan göze düshýär. Ortaky damarly gatlak ganly damarlardan ybarat bolup, gözi gan bilen iýmitlendirýär. Göni rogowicañ ashagyndan damarly gatlak älemgoshar gatlagyna öwrülýär. Älemgoshar gatlagy gözüñ reñkini kesgitleýär. Älemgosharyñ merkezinde göreç ýerleshýär.Onuñ añyrsynda iki tarapy güberçekli linza meñzesh hrustalik ýerleshen.Ol hrustalik göreçden ýagtylyk geçip setçatkada ýerleshdirilende ol ýagtylygy alyp alýar. Hrustaligiñ dashynda damarly gatlak myshcaly kirpikli gatlagy emele getirýär. Ol hrustaligiñ näsazlyklarny kadalap durýar.

SETÇATKA-aslynda (gözüñ arkasynda ýerleshýär) görüsh nerwisiniñ dowamy. Ol örän inçe we näzik. Onuñ ýüzünde gözýetimdäki predmetleriñ dashky obrazlary emele gelýär. Eger setçatka bozuk bolsa, görüsh mümkin däl.

Ýagtylygyñ shöhlereri rogowoý gatlagyndan geçýär; dashky shöhleler göreç bilen çäklendirilýär we diñe galan merkezi shöhleler hakykatdan göze düshýär. Olar güberçek formadaky hrustalikdan geçip olary setçatkanyñ ýüzünde bashashaklygyna shekiller emele geler ýaly jemleýär. Bu shekiller optika nerwisiniñ kömegi bilen beýnä iberilýär, we netijede biz görýäris.

Ýokardaky suratlandyrylan zynjyryñ bir ýerinde näsazlyk bolsa, onda normal görüsh mümkin däl.

AKKOMODACIYA. Haçanda göz uzakdaky bir zada sereden wagty hrustalik bilen setçatkañ aralary adatdakykan ýakyn bolýar. We tersine haçanda adam ýakyn bir zada seretse hrurtalik bilen setçatkañ arasy adatdakydan uzak bolýar.

Medicina kitaplarynda düshündirilýärdi: bu aralyklaryñ üýtgemegi hrustaligiñ giñemegi we gysylmagy netijesinde bolyär. Öz nobatynda bularam kirpik myshcalary bilen sazlanyp durulýar. Shunuñ netijesinde göz özüniñ formasyny üýtgedenok, diñe hrustalik üýtgeýär.

Ýöne barlaglaryñ netijesinde göz öz formasyny üýtgedýändigi anyklandy. Ýagny akkomodaciýanyñ netijesinde, gözüñ hemmetaraplaýyn hereketine jogap berýän göz myshcalarynyñ göze täsiri netijesinde. Ýene-de haçanda adam uzakdaky predmete seredende gözüñ arka tarapy hrustalige ýakynlashýany anyklandy. Bu ýagdaýda gözüñ formasy üýtgeýär, gözüñ içinden geçýän oky gysgalýar. Haçanda golaýdaky predmete seredilende bu ok uzalýar.

Egerde biz miopiýa (ýakyndan görmek) ýagdaýyny gözüñ bäbeneginiñ uzalan,süýrelen ýagdaýy, gipermetropiýa (uzakdan görmek) we presbiopiýa (gartashan adamlaryñ uzakdan görmesi) ýagdaýy gözüñ bäbeneginiñ gysgalan, öz okunyñ dashyndan gysylan ýagdaýy diýip alsak onda bu ýagdaýlar nädogry akkomodaciýañ, gözüñ dashky myshcalarnyñ nädogry ishlemesiniñ netijesidigini göreris. Miopiyada (blizorukost) göz mydama uzakdaky predmetleri görmegi kynlashdyrýan ýagdaýda bolýar. Gipermetropiýada

(dal'nozorkost') bolsa tersine.

Gysgaça aýdanymyzda Beýtsiñ praktikalary ony köp ýagdaýlarda gözüñ görüshiniñ bozulmasy gözüñ dashky myshcalarnyñ basyshy netijesinde gözüñ formasynyñ üýtgemegine getirýändigi diýen netijä getirdi.

Bu-doktor Beýtsiñ metodikasynyñ fundamental ýagdaýy.Onuñ aýdyshyna görä bu myshcalaryñ basyshyny gowshatmak bilen gözüñ köp kemliklerini aýyryp bolýar. Sheýdip müñlerçe görüsh kemligi bilen kösenýän adamlara umyt berýär.

(dowamy bar)

Çeshme: kak samomu wosstanowit' zreniye.

Terjime: Lady