GYLDANAM INÇE... (Soňy)

Aslyýetinde, agajyň, asmandaky ýyldyzlaryň, simfoniki sazyň gözelligine düşünmeýänler aňry çäkdäki adamlar. Olar aramyzda juda azdyr diýip kabul edeliň. Durmuşyň inçeligine, süýjüligine, gussasyna-şatlygyna... enesine-atasyna, doganyna-jigisine düşünmeýänler, hatda düşünmek hem islemeýänler, belki olardanam azdyr. Eger beýle däl bolsa, onda diýmek ýaşaýşyň tagamy gaçýar. „Doganyň dogana bahasy ýokdur” diýen Magtymguly atamyzyň ýalňyşdygy bolýar. „Jennet eneleriňiziň dabanynyň aşagyndadyr” diýlen ganatly sözlere ynanmagymyzy goýdugymyz bolýar. Atalarymyzyň bizden näçe göwni galýan bolsa, biz atalarymyzdan näçe daşlaşýan bolsak, şonça-da Möwlanananyň „Mesnewilerinden”, Döwletmämmet Azadyň „Wagzy Azadyndan” daşlaşdygymyzy aňladýar. Şükür edýärin, gaty inçe zatlara duýgur hem parastly atam-babam, halkym bar.

Ýadyma düşýär, mekdep partasyndakak bize ululary sylamalydygyny, awtobusda ululara ýer bermelidigini öwredýärdiler. Häzirem öwredilýän bolmagy mümkin. Ýöne, mekdepde öwredilsin-öwredilmesin, bir türkmen ýaşulusy awtobusa münende bir türkmen çagasynyňam muňa parhsyz garap oturmagy mümkin däl bolsa gerek. Bir gezek şeýle bir wakanyň şaýady boldum. Awtobusa bir mapraç aýal bilen ýaňy mekdebe gatnap ugran oglanjyk mündi. Eneli-ogul bolmaklaram mümkin. Awtobusdaky boş ýerleriň birinde özi oturan aýal, meniň ýanymdaky boş ýere-de oglanjygy oturtdy. Özem „Turup, ýeriňi başga birine beräýmegin, dyknyşykda aýagyňy basarlar” diýip tabşyrdy. Hakykatdanam bir-iki duralgadan soň awtobus doldy. Oturara boş ýer ýokdy. Dik duranlaryň arasynda saçlary çalaran elli ýaşlaryndaky birem bardy. Oglanjygyň iki gözi şol adamdady. Turup ýerini beresi gelýärdi hem enesiniň tabşyrygynam tutjak bolýardy. Ahyry oturyp bilmedi, turup özünden ula ýerini berdi. Soň biz oglanjygy aramyzda oturtmakçy bolduk, teý etmedi.

Türkmen çagasyna ulyny sylamagy diýip etdirjek bolsak, onda, öňde-de biriniňki ýaly, olary „diýenimi edýär” diýip urubermeli bolar. Türkmen çopanyna buýruk berip malyna gowy seretdirjek bolsak, ýa-da, daýhanyna buýruk bilen eken ekinini idetdirjek bolsak, bu ýerde başga bir näsazlyk bardyr. Türkmene özüniň türkmendigine bolan buýsanjy, beýle derejede pese gaçmaga ýol bermez. Ýöne munuň üçin ol Mylly agany, Pürli agany, Sahy agany, Çuwal bagşyny... gana-gana diňlemelidir. Döwletmämmet Azadyny, Magtymgulyny, Göroglyny... gana-gana okamalydyr. Kerim Gurbannepesiň, Gurbannazar Eziziň, Italmaz Nuryň goşgularyndan ýatdan aýdyp biler ýaly bolmalydyr. Öýünde maşyn halysy däl, gelnejesiniň dokan el halysy ýazylgy durmalydyr. Çünki haýyry-şerden, halaly-haramdan, gözelligi-betnyşanlykdan, ygrary-lebizsizlikden... saýgarmak ýaly duýgurlyk ýaradylşynda baram bolsa, açylman, ösmän, çüýräp biler.

Gyl ýaly kiçijik zadyň gürrüňi, gör, nähili uly zatlaryň üstünden eltdi, eý dost! Belki-de men öte geçendirin?