Chrome, Firefox we Internet Explorer

Salam agzalar.
Geçen Zemmli agzamyzyň "haýsy browseri ulanýaňyz?" diýen mozwzugyny gördüm we näçe wagtdan bäri şu mowzugy açaýyn diýip ýördüm, nesibe şu güne ekeni.

Şu ýazgymda (içinde birnäçe tehniki sözler bolyp biler) soňky wagtlar köp ulanylýan internet gezijileri, Google Chrome, Firefox we Internet Explorer barada ýazmakçy. Hersiniň öz gowy taraplary we halaýan janköýerleri bar. Tizligi halaýan, "Meň üçin tizlik bolsa bolýa" diýýänler Chrome gezdirijini saýlaýalar. Iş ýerinden, okuw kompýuterlerinden internede girýänler ýa-da kän internette oturmaýanlar we beýleki gezdirijilerden habarlary bolmaýan ulanyjylar Internet Exlorer'y ulanmaga meçbur bolýalar. Hem tizligi hemem kän funksiýalylygy halaýanlar bolsa Firefox'y saýlaýalar. Chrome ýaly tiz bolmasada Internet Explorer ýaly ýuwaş däl. Firefox özünde köp sanly application we goşmaça programa (extension) bolan deňiräk garyşylan bir gezdiriji hödürleýär.

Statistika görä iň köp, internetde oturyanlaryň %51, Internet Explorer ulanylýar. Ol 1995 ýylynda Microsoft tarapyndan Windows operating system ulanyjylaryna hödürlendi. Internet Explorer'den öň 1994 ýylynda çykan sadaja funksiýaly bolan Netscape gezdirijisi ulanylýardy. Internet Explorer'iň Microsoft Windows bilen bilelikde gelmegi munyň dünýäde iň kän ulanylýan gezdiriji bolmagyna getirdi. 2008 ýylyň soňunda Microsoft, Internet Explorer'yň 8-nji wersiýasyny çykardy. Eger ulanyp göreniňiz bar bolsa öňkülere garanda 8 has hem gowydy. Mysal üçin, bir sahypadan açylan "tab"-lary bir renkde görmezgeni gowyja bolypdyr. Ýöne ýenede Internet Explorer'yň kemçilikleri bar. Iň soňky wesiýasynda SSL 3.0 özgertmesini goýupdylar ýöne şondada şu wagtky gezdirijileriň içindi iň howply (low security) bolany. Ýenede internet dünýäsindäki birnäçe standardy kabul etmäni üçin, Internet Explorer köp saýtlary açmakda kösenýär. Mysal üçin, Firefoxda ýazylan, içinde birnäçe surat bolan blogu düzgün görnüşde görkezmeýändigine köplenç gabat gelse bolýar.

Takmynan %31 ulanyjysy bolan, iň kän ulanylýan ikiji gezdiriji Mozilla Firefox, 2004 ýylynda köne Netscape browseri açyk çeşme (open-source) toparynyň özgertmesi bolyp orta çykýar. 2010 ýylyň başlarynda Firefox 3.6 çykaran Mozilla, internet ulanyjylaryna tizlikli, ynamly we esasly bolan gezdiriji hödürleýär. Köp sanda goşantgysy (extension) bolan Firefox, garşydaşlarynyň ýanynda ýönekeýje gezdiriji bolmakdan çykýar. Xmarks we Google Toolbar bilen beýleki gezdirijilerde edip bilmeýän köp zady etse bolýar. Web developerler üçin gerekli bolan Firebug ýaly goşantgylary ulansa bolýar. Başgada Firefox SSL/TLS protokollary ulanmagy bilen howpsuzlugy ýokary derejede tutýar. Basym Firefox 4 çykýa (şu wagt betasy bar) onda tizligi, HTML5 kömegi we birnäçe başga özgertmeler girizipdirler.

2008 ýylynyň soňlaryna beta wersiýasy bilen çykan, iň halanan gezdirijileriň biri bolan Google Chrome tizligi we howsuzlugy bilen öňe çykýar. Chrome ulanýan V8 JavaScript motory bilen örän tiz. Mundan başgada Chrome PWN2OWN Hacker ýaryşynda sekuntlar ýada minutlar içinde hacklemek başartmaýan ýekeje browser. Bu bolsa howpsuzlugyň nä dereje ýokarydygyny görkezip dur. Chrome Windows, Linux we Mac bilen işleşip bilýän gezdirijileriň biri. Şu wagt %11 ulanyjysy bilen, sadaja bolan Chrome öňümizdäki ýyllar herkimiň saýlaýan gezdirijisi bolyp durar.

Jemlesek Chrome tizligi, howsuzlugy we sada bolmagy bilen öňe çykýar. Firefox tizligi we howpsuzlugyň ýanynda goşantgylary bilen developerler üçin amatly gezdiriji bolyp durýar. Internet Explorer 8, öňki 7 we 6 garanda özüni özgerden hem bolsa radikal özgertmeler etmedik ýagdaýynda kän bir saýlanmaz.

p.s. Mini browserleri ulanyp görmedim hiçhili pikirim ýok. Opera käwagtlar ulanýan kän üytgeşiklik görmedim. Safari bolsa gelejekde ulanyp görmekçi. Siz teswirleriňiz bilen ulanýan browserleriňiz hakynda aýdyp bilersiňiz 🙂

Şu ýazgyny haýsy browserden okaýan?

Google Chrome(34%, 16 adam)

Mozilla Firefox(36%, 17 adam)

Internet Explorer(0%, 0 adam)

Opera(15%, 7 adam)

Safari(4%, 2 adam)

Başga(8%, 4 adam)