BAGTA GARAŞMAK

JELLADYŇ AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Besdir indi. Gitmesem boljak däl. Garaşara halys güýç galmady...
—Ýöne, meniň ezizim. Soňky günler işimiň ugrukmaýanyna men günäkär däl ahyryn. Men nädeýin?! Köçede eliňe ilen adamyňy asaýmak bolanok ahyry. Sudýalaram gysganç bolupdyrlar... Her näme-de bolsa, ýakyn günlerde maňa iş tapylar umydym bar. Täze gün geler, şonuň bilenem iş...
—Şol güni görmek maňa miýesser etmese gerek. Ýene-de öten ýyl oňat ýaşapdyrys. Bolmanda çagalarymyz-a dokdy-da. Ýöne öten puly ýatlanyň bilen çagalaryň garny doýanok.
—Aglama, ezizim, sen meniň ýüregimi agyrdýarsyň Meniň elimde bolsady — elime ileniň hemmesini asyp çykardym. Gijeler ýatmazdym. Eýsem men işden gaçyp ýören ýaltamy?
—Bir alaç tap-da!
—Men nädeýin? Sud ölüme höküm edýänçä—men boş! Mende aýlyk ýok. Işleýşime görä hak alýan. Asmasam alamok.
—Indi giden uly döwletde asmaga jenaýatçy ýokdur-ow!
—Dogry, ýöne sen muny git-de poliseýskilere hem-de sudýalara aýt... Bularyň hemmesi meniň elimden gelýän bolsady. Eger baş-başdaklyk etsem, özümi asjaklar ahyryn. Sen düşüneňok. Meniň öz wezipämi amala aşyrmak üçin sudýanyň özüniň öldürilmezinden öň onuň başga birini öldürmegi gerek. Aglama, aglamakdan iş bitmez, ezizim! Men öz erkim bilen işsiz ýatamok ahyry. Men öý eýeleriniň dok ýaşamagy üçin adamlary elmydama dürtüp durmaga taýyn. Ýene biraz takat et. Ýakyn günlerde bagt biziň gapymyzy kakar.

GABYR GAZYJYNYŇ AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Men häziriň özünde çagalarymy alyp gidýän, hemişelik gidýän eşidýärmiň?
—Sen nämeler pikir edýärsiň? Soňky günler adam ölmese, meniň nä alajym bar, men ýönekeý bir gabyr gazyjy ahyry... Seniň pikiriňçe, ölüleriň yzy üzülmeýär-de, men iki elimi burnuma sokup otyryn-da... Men adamlary ýeňsesinden idenekledip, diriligine gömeýinmi?!
—Öýde bir döwüm çörek ýok...
—Aglama, keýwanyjygym, meniň öz gözlerimde ýaş dyňzap dur. Seniň özüň bilýärsiň ahyry—men bir aglak... Nämäniň alamaty?—bilemok, hiç adam ölenok. Ýa o dünýede ýer ýok bolara çemeli? Haýyş edýän, aglama ezizim?.. Maňa «işle, işle» diýip igenýärsiň, Men bir gabyr gazyjy pukara ahyry, göz hakym işime bagly... Meniň gabyr gazmagym üçin, ilki bilen maňa jeset gerek. Men ony nireden alaýyn. Ýene birsellem takat et... Elbetde, günleriň birinde bagt bize gülüp bakar... Ine, görersiň...

ŽURNALISTIŇ AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Meniň gyzkam eden arzuwlam ýele sowruldy. Saňa durmuşa çykam-da mende nähili arzuwlar bardy...
—Meniň perişdäm, aglama, gel, düşünişeli...
—Ikimiz nämä düşünişmelimişik?
—Ýagşy, ýagşy... Munyň dogry... Ýöne aglama... Men seniň bagtly bolmagyň üçin işleýän ahyry.
—Işleýäň. Işleýäň... Maňa weli geýmäge zat ýok...
—Üstünlik gazanmagym, gazete hojaýynlyk etmegim üçin adatdan daşary wakanyň bolmagy gerek. Ine, şonda men özümi görkezip bilerin... Ine, mysal üçin, ullakan awiasion heläkçilik ýa-da görlüp-eşidilmedik ýer yranyş, äpet ýangyn, gizlin jenaýatçylyk we şuňa meňzeş wakalar bolmaly. Men, beýleki gazetlerdäki žurnalistleri gabandyrmaly... Ine, şonda-da bir äriňe syn et. Eger ähli beýleki žurnalistleri yzda goýmasam maňa adamam diýme, žurnalistem... Menden başga hiç kim gazet sahypasynda öz materialyna şeýle oňat ýer tapyp bilmez, hiç kişiň kellesine şeýle göze ilýän sözbaşy gelmez. Ah, men nädeýin, enteg-ä beýle bagtly waka maňa miýesser gelenok... Göwnüme bolmasa durmuş bir ýeri depip duran ýaly... Men şowhun üçin adam öldürip bilmen ahyry. Ýöne men sabyr ederin, günleriň biri bagt maňa gülüp bakar... Meniň özümi görkezesim, kärdeşlemden aýyl-saýyl bolasym, ýylyň iň gowy gazetçisi hökmünde konkursa çykasym gelýär, maşgalamyzyň oňat ýaşamagy üçin köp pul gazanasym gelýär. Belki, ýakyn günlerde näbelli bir adam jenaýat edäýedi-dä. Wah, sen şonda meniň makalalaryma nähili at tapyşymy görersiň, okyjylar gorkudan hem bilesigelijilikden ýaňa sandyrar ýörerler. Aglama, iň bolmanda meniň ýüregime rehimiň gelsin, ol edil para-para bolup barýar. Gowusy maňa şowlulygy arzuwlap, doga oka, Goý, gämi gark bolsun ýa-da sil gelsin... Aglama, aglama, men muňa artyk çydap biljek däl. Bir seret ahyry, gözlerim çyglanypdyr.

POLISEÝSKINIŇ AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Kadyr alla, meni nämüçin beýle jepalara duçar etdiň?!. Eýsem, meň ýaly aýal şeýle jepalary çekmäge mynasypmy?!... Gör, men nähili keç ykbala duçar gelipdirin.
—Beý diýmesene-e! Sende hiç hili düşünje ýok eken. Menem wezipämiň galmagyna, ýyljak ýer edinmäge, bolçulykda ýaşamaga garşy däl.
—Ah, meniň şum maňlaýym!..
—Men bir tüýs betbagt adam. Şeýle yzagalak ýurtda dogşumy diýsene. Jenaýatçylykdan ýaňa geçere ýol bolmadyk ýurtda doglan bolaýsam sen meniň kimdigimi bilerdiň. Şonda men nähilidir bir nalajedeýin komissar bolardymmy...? Walla, çynym, az wagta çenli men howpsuzlygyň baş uprawleniýesiniň naçalnigi hem bolardym. Şeýle nadan ýurtda doglanyň üçin nadanlyga razy bolmaly bolýar. Ownuk ogurlygy paş edeniň bilen wezipe gazanyp bolmaýar... Meniň ukybym üçin yzy ýitirilen uly talaňçylyklar, menden başga hiç kesiň çözläp bilmejek bulam-bujar, gizlin hadysalary bolmaly, ine şonda men wezipe gazanardym, hormat hatlary toplardym. Aglama, heleý, aglama... Meniň gözýaş görsem ugrum bolmaýar. Bir uly waka boldugy bes—men hemmeleriň üns merkezinde bolaryn...

EPTEKÇINIŇ AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Menin manto köýnegim ýok. Tanyş-bilişlerimiň gözüne gernerligim ýok. Şeýle keslige men haçana çenli çydap geleýin?...
—Meniň ezizim, durmuşym meniň. Meni diňle. Hinin hem aspiriniň üsti bilen gün görüp bormy?! Biz import harytlaryny, gymmatbaha dermanlary, del mallary toplamaly, şonda meniň petdeläp pul toplaýşyma agzyňy açarsyň. Eger çynyňdan gelseň, ähli adamlar keselli. Ýöne hemme kişä bejertmegiň zerurlygyny aýdyp, resept salgy berip, eptege ýollap duran oňat wraç tapylýarmy... Eger adamlar kesellemese biz wraçlar aç öläýmeli. Munuň näma eltjegine bolsa, hemmelerden beter özüň düşünmeli. Ýurt heläkçilige sezewar bolar, heläkçilige. Aglama, ezizim... Meniň ýüregim gaty ýukadyr. Sen aglanyňda, boýnuma halka dakyp asylaýasym gelýär. Ine, ajap bir gün geler, işlerimiz düzeler, elleri reseptli keselliler biziň eptegimiziň öňünde uzyn nobat ýasarlar. Ýene bir az sabyr et, meniň ezizim. Basym bagt bize gülüp bakar...

WRAÇYŇ AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Men wraç diýilýän adamyň aýaly. Wraçyň aýaly bolan günümden beýläk men näme gerdüm?! Ýaşlyk, görk-görmek ötüp barýar, emma idili durmuş görmedim.
—Ýöne meniň ezizim...
—Meniň ýüregime düşdi...
—Aglama, ine, on bäş gündür, klinika ýekeje-de pasiýent, pardon, wiý, ýekeje-de keselli gelenok... Şu hakda bir pikir edip gör, haýyş edýän... Adamlar bir köpüksiz gelip, em etmegimi soraýarlar. Kömek ediş jemgyýetleriniň hatlary bilen gelýänlerem az däl. Dünýäde nemeler bolup geçýär—aklym çatanok! Özem adamlaryň hemmesi keselli ahyry. Ýöne özleri bilenoklar. Men,.walla, bir günde ýüz kesellini kabul edip biljek... Ýöne haramzadalar, gelmeýärler düşünýärmiň, gelmeýärler. Näme men olary poliseýleriň üsti bilen klinika süreýinmi...
Seniň gözýaşlaryň meniň kalbymy gozgalaňa salýar. Aglama. Klinika gelenoklar. Eger günde ol ýere baryp durmasam, gapynyň gulpy bireýýäm poslap giderdi. Eh, meniň elime bir tüçjar baý keselli düşäýsedi... Iň peýdaly, iň gowy keselli ne sagalýan, ne-de ölýän kesellidir. Eger birden men baý kesellini bejeräýsem, ol gazet üsti bilen maňa minnetdarlyk bildirmegi kyň görmez. Sen göz öňüne getirip gör, şundan gowam bir reklama bolarmy! Näbelli keselliniň adyndan gazete miinetdarlyk ibermek pikirimem bar. Hut ýalnyşybam klinikaň gapysyny kakýan ýok...
Ýöne mert bol, meniň söýgim... Tiz wagtdan biziňem işimiz şowuna düşer. Günleriň birinde ajaýyp bagt biziň gapymyzy kakar. Men arzan kesellilerden irgin, biri bolsun, ýöne baryp ýatan hakyky keselli bolsun.

AKLAWÇYNYN AÝALY BILEN GÜRRÜŇI

—Men kakamyňka gitjek, gutardy...
—Dur entek, dursana, tolgunma, ezizim!
—Men mundan artyk hasrat çekip biljek däl. Meniň ärim bolup gowy ýaşamagym üçin sen näme etdiň? Aklawçy boljak bolup ýörkäň beren wadalaryň ýadyňdamy? Seniň maňa dynnym ýalam rehimiň gelenok. Näme üçin men hemmelerden erbet ýaşamalymyşym?
—Ezizim meniň, aglama... Sen biziň söýgimizi tiz ýatdan çykarypsyň.
—Söýeniň bilen garnyň dok bolanok...
—Bir minutjyk, ezizim, bir minutjyk... Köp wagtdan bäri kontora ýekeje-de kliýent gelenok. Işler örän erbet. Adamlary nä döw çalanyna teý akyl ýetirip bilemok. Olar biri-birini ýamanlamagy, öldürmegi bes edipdirler. Men uly jenaýatlar boýunça aklawçy... Aýrylyşmak ýaly ownuk prosesler bolman, elime, meselem, ýer hakynda bir iş düşsedi. Meiiň iş alyp barmagym üçin millionlaryň ysy aňkaýan prosesler gerek, şonda meniň kisäme lomaýja bir zat düşerdi, gazetlerem adymy dünýä jar ederdi. Ine, şonda sen hanym ýaly, şazada ýaly ömür sürerdiň...
—Şazadalaryň menden artyk ýeri barmy, näme, olaryň maňlaýy kümüşdendir öýdýärmiň?..
—Men saňa bu tetelli zat aýdamok. Sen özüňe mynasyp güzeran görersis. Ýöne men entek şeýle kliýenti ele salyp bilemok. Millionlap pul gazanýan aklawçylaň menden artyk ýeri barmy?... Olaň kellesinde şahalanyp duran şah ýok ahyry... Men torumy suwa taşladym—oňa hökman aw düşer. Meniň mydarym, ýene biraz sabyr et. Seň gözýaşlaryň meniň lapymy keç edýär. Her bölegi tylla çalym edýän gözýaşla-ryňy dökme, ezizim.

BAGT MAŞGALA HÖWÜRTGESINE NÄMELER GETIRDI?

Iri pomeşşiklerin biri oba daýhanlary bilen sögüşip suda ýüz tutupdyr. Pomeşşik obanyň ýeriniň öz mirasydygyny aýtmak bilen, ýer işläp, köp ýyllaryň dowamynda arenda hakyny tölemedik daýhanlaryň öz ýerinden göçmeklerini talap edýär. Söwdagär—importýor hem-de dokma fabriginiň hojaýyny bolan pomeşşik daýhanlary öz köp suwly, gülläp ösýän ýerinden kowup, täzeçe hojalyk gurup, ýurda uly peýda getirmek isleýär.
Kütek kelle daýhanlar baryp babalar döwründen bäri özleriniň sürüp, ekin ekip, hasyl alyp ýören ýerleriniň, gel-gel, asmandan patlap düşen eli gerbli kagyzly adama degişlidigine teý ahyr düşünip bilmeýärler.
Pomeşşik öz tanşynyň üsti bilen köp wagtdan bäri iş gözläp ýören aklawçyny tapdy hem-de ähli işi oňa tabşyrdy. Ýaş aklawçy uly joşgun bilen işe başlady. Aslynda, elinde gerbli kagyzy bolansoň, pomeşşik ähli oba ýeriniň hojaýyny bolmaga doly haklydy.
Emma yňdarma daýhanlar kagyza ynanman, öz diýenlerini tutýardylar we ellerinden gelenini edip garşylyk görkezýärdiler. Ýurtda ähli işleriň haýal gidişine, şonuň üçin hem ýurduň kämilleşmeginiň haýaldygyna gynanýan pomeşşigiň nerwleri gowşap ugrady, nerwiň gowşamagy bolsa içege ýazwasyna eltýär. Içege ýazwasy ýitileşip gant keseline öwrülýär. Gant keseli—ganyň basyşynyň güýjemegidir. Şeý-lelik bilenem, iri pomeşşik uzak wagtlap öz ukybyna mynasyp pasiýent gözläp ýören wraçyň eline düşdi. Wraç öz pasiýentiniň sagalmazlygy hem-de ölmezligi üçin elinden gelenini etdi. Ol kesellä gymmatbaha import dermanlaryny salgy berip resept ýazýardy. Diş çotgalary, pasta, aspirin, hinin satyp, halys garyp galan eptekçi resept boýunça gymmatbaha import dermanlaryny satyp, öz maşgala höwürtgesine bagt guşuny gondurdy. Belli pomeşşigi bejerýän wraçyň gapysy pasiýentden dolup, tiz wagtyň içinde onuň ady bütin ýurtda belli boldy.
Sud köp wagtlap dowam etdi, ahyr soňy ýaş aklawçy ony utup, ägirt gonorar aldy, ýurda belli baý adam bolup ýetişdi. Maşgalasy aýak üstüne galdy. Oýunda utulyp, ýerinden kowlan daýhanlaryň biri bolsa öz akyly kelteliginden bu işler adalatsyzlygyň netijesi diýen pikir bilen bir baýyň arkasyndan dört ýola pyçak sokup öldüripdir.
Daýhan bu jenaýaty gizlinlikde etdi, şonuň üçin jenaýatçy köp wagtyň dowamynda bilinmän gelindi. Uzak wagtyň dowamynda komissarlyk postunda pallap ýören adam bu işi öz başyna aldy, gije-gündiz höwes bilen gözlegler geçirdi. Onuň işi üstünlik bilen tamamlandy. Jenaýat eden daýhan ele salyndy. Şeýdip, komissar hormat hata hem-de baýraga mynasyp boldy, wezipesinde köp basgançak ýokary galdy. Ýene bir maşgalaň üstüne döwlet guşy gondy.
Gizlin jenaýatyň üstüniň açylmagy barada birinji bolup beýik waka gözleýän žurnalist ýazdy. Ol diňe bir birinji bolup ýazman, jenaýat barada örän gyzykly reportaž gurady. Onuň reportažy žurnalistleriň ýylda geçirilýän konkursynda birinji ýeri eýeledi we ol gazetiň baş redaktorlygyna saýlandy. Hemmesi birleşibem, ýene bir maşgalaň başyna bagt guşy gondy.
Köp wagtlap iş gözläp ýören jellat begençden ýaňa iki bolup bilmän, jenaýatçynyň boýnuna ýag çalnan halkasyny geýdirdi. Öz işi üçin sylag alyp, olam öz maşgalasyny aýak üstüne galdyrdy.
Gysga wagtyň içinde iki sany gabyr gazan gabyr gazyjynyň şatlykdan ýaňa gözüne ýaş aýlandy. Agyr günler geçdi, işler düzeldi. Olam öz maşgalasyny sana goşdy.
Şeýlelikde, obadaşlarynyň pomeşşik bilen eden göreşinde elini gana boýan ýekeje daýhan gazet-žurnallarda çykan karikaturalaryň, makalalaryň çykmagyna, onlarça adamlaryň ykbalyna täsir eden wakanyň sebepkäri boldy.
Uzak wagtlap beýik wakanyň bolmagyna garaşyp gelen şahyr işi çuň öwrenip, adamlaryň ýer üçin göreşine bagyşlap uly dessan-epiki eser ýazdy. Dessan şahyryň adyny bakylaşdyrdy, ajaýyp esere öwrüldi. Onlarça müň tiraž ekzemplýar bilen çap edilen dessan bir günüň dowamynda satylyp gutaryldy, ol köp dillere terjime edildi.
Şöhrat hem baýlyk gazanan şahyr tiz wagtyň içinde maşgalasyny sana goşdy.
Ýer üçin edilen göreşe bagyşlanan dessan ýylyň iň uly edebi baýragyna mynasyp boldy. Köp dillere terjime edilen dessanyň awtorynyň hormatyna uly oturylyşyk guraldy. Oturylyşyga ýurduň meşhur adamlary çagyryldy. Olaryň içinde bize öňden tanyş wraç-da, eptekçi-de, aklawçy-da, žurnalist-de, komissar-da (ol indi polisiýanyň naçalniginiň orunbasarydy) boldy. «Hemmesi geldi. Keýwanylarynyň gözleri ärlerine guwançdan ýaňa ýanyp durýardy. Has beterem şahyryň aýaly tapawutlanýardy. Wiskiden doly bokaly göterip durşuna ol äriniň gulagyna çawuş çakýardy.
—Sen, meniň ezizim, geniý...
—Ezizim, sen meni çenden aşa götergileýärsiň—diýip, şahyr kiçigöwünlisireýärdi.
Şahyryň üstünligi mynasybetli ençeme tostlar aýdyldy. El çarpyşmalaryň arasynda şahyr özüniň hem myhmanlaryň gözüne ýaş getiren şu aşakdaky bendi okady. Bu bölüm dessanyň in guýçli ýeri bolma-ga çemeli.
Ýer üçin söweşde döküldi köp gan,
Ýeňişiňiz üçin berdiňiz gurban,
Şöhrat barka gerekmeýär medallar!
Siziň ugruňyzda ýüregim para!
Ýöne sabyr ediň, gerçek ýigitler.
Müdimi ýaraşar towşandyr itler,
Toý lybasyn geýer biziň meýdanlar.

Hemmelerden beterem aklawçy, wraç, eptekçi, žurnalist hem-de polisiýanyň naçalniginiň orunbasary yhlas bilen aglaýardy. Olar çygjaran gözlerini gyrpyldadyp, öz ýurtlary hakynda şeýle realistik eser dereden şahyry çyn ýürekden gutlap, gijäniň ýaryna çenli bokal yzyna bokal boşatdylar.

Terjime eden Gurbannazar Ezizow.

uUuUuuUu 👏

Sag bol, dostum! Gowy tema açypsyň. Haladym. Tüýs biziň häzirki döwrümizde okalmasy zerur hekaýa eken. Kommunist bolanlygy üçin Eziz Nesini türkleriň özi kän bir halamaýan ekeni. Emma bu ýazyjy ýumora örän baýdyr.
Eger muny özüň terjime eden bolsaň, haýal etmän täze açylan Dünýä edebiýaty žurnalyna eltip ber. Hökman çap ederler. Baş redaktory we orunbasary sowatly oglanlar. Ikisinem oňat tanaýan. Başga-da terjimeleriň bar bolsa, ilki bärde goý, soňundanam şol žurnala hödürle.

bay bouuu

bahh

sag bol dost! Gowy yazylypdyr

gowy eken haladym

Sagja bol haladym. Aptekça  bolmandyrmy diyyan, aptekçiler garyba  bolmaly dal.

injenerin ayali bilen gurruni yokmay? blum
tapalyn-da bir zad edip 😆

Bäh, täsin tema eken-äý. Sagja bol, ýetireniňe Terrorzini aga!!!