ÝOJ-ikmanda ( don’t worry bi happi kelläp çişdi bir zat tapdy) (şalpaşaraň pikirler)

Essalamalaýekum gadyrly we hormatly agzalar biler bolsaňyz biziň bilim baradaky alyp barýan syýasatymyz bir neme asgynlan ýaly (he he göwniňedir aýdaýyn biziň ylym syýasatymyz Garward bn Oksword agamyzdanam ozýandyr bilýän dälsiň), asgynlanyň sebäbi türkmen okuw kitaplarynyň ýetmezçiligi bilin düşündirip biljek. Esasanam guminatar ylymlary hasaba almanyňda,inženerçilik we lukmançylyk okuwlaryny mysal edip getirseň bolar. Ýogsa türkmen dilinde ylmy kitaplaryň hemme pudak instutlarynda ýetmezçilik edýär. Eger Hindistany alyp görsek, olar köplenç okuwy ähli okuw sisitemasynda iňlis dilini ulanyp gelýärdiler, ýaňy ýakynlarda Hindistanyň bilim ministri “Nesip bolsa köp okuw pudaklarymyzda (hindi) sanskrit diline geçmäge taýyn, we iňlis dilinde ähli çykan kitaplary sankskrit diline terjime edip gutaryldy” dp nygtap geçipdir. (Bizem şeýtýäsmi ?)

Ynha bir tymsal aýdaýyn, meselem maňa ýerde ekin ekip hasyl al dp buýruk berýäňiz emma men ekin ekmäkäm, köp zatlary göz öňine tutmaly, ýagyş kän ýagýarmy ?, toprak duzlymy ?, gapdalda suw çekmäne ýagdaý barmy ?, gyşda we tomusda suwuň ýagdaýy ? hasyl alsam satmak ukybym bolarmy ? w.m.ş soraglara jogap tapamdan soň mümkin ekişe başlardym. Bu babatda Okuw sistemasam şeýleräkdi, meselem türkmen milleti türkmen dilinde ylym almak ukyby nähili derejede ? Bu soraga “düýpden” (sen sen diýmede Mustapa diýsene bilm ministri dp aýdaýda) çözgidini tapan däldirler dn pikirim bar. Orslardan miras galan Ýokary Okuw sisitemasy ors dilli halk üçin niýetlenendi, türkmen diline okuw sistemasy geçende, terjimeçilik mugallymlaryň üstine ýüklenipdi we netijede mugallymlar ors kitaplary terjime edip, leksiýa höküminde ylym bermekligi çalyşýar(Leksiýa okany hiç le welin diktan ýazdyryp her gezek barlabam ikilik alsaň agyr düşýale). Şu ýagdaý nirede görülüp eşdilen zat ? (wiyew BIZDE). Aslynda edilmeli zat, bulam Ýokary Okuw Jaýynda Ors dili doly ýatyrylmanka, Ors dilli kitaplary terjime etmelidi, soňrada ors kitaplary doly terjime edilip gutarandan soň, Ors dilini ýatyryp türkmen diline geçilen bolsady, Ýokary Okuw Jaýynyň hünärmenligi pese düşmezdi. Item gitdi, göwherem diýen ýaly ne ors dilinde okuw geçildi nede türkmen dilinde degerli okuw geçildi. Kitap okuw sistemasynda örän wajyp serişde, eger mugallym bolmanY ýagdaýynda-da okuwçy özbaşdak bilim almak maksady bilen okap,okap düşünje almak ukyby bar, nähili mugallym (Iňlisi bolsy ýa parsy) getireniňde-de okuw kitaby bolmadyk ýokary okuw jaýlaryny gutaryp gelen täze hünärmenligi göz gyny ýagdaýynda boljaklygy islendik bilim ministrine düşünikli bolsa gerek (Wah bilim minstri aýdýar, kerlikden kösenýär diýseňizläň). Haçanda talyp, ýokary okuwy jaýyny gutaryp, döwlet pudak edaralaryna baranlarynda “ýazylmadyk ak kagyz” bolupjyk gelýäler. Sorag barda: Kim işini taşlap iş öwretsin(Saňa) ? Näme üçin öwretsin(Saňa) ? . Ýokary okuwy gutaran talyp barýan ýerini gowy bilmeli we baranda berlen işi pursada garaşman işläp başlamaly, ýek-tük sorag çyksa aýby ýok emma 0 (noldan) öwretmek bu bir sütem ahyryn Ow. Ýokary okuwy gutaryp gelen talyp öziniň fundemental alan bilimine daýanyp, berilen işleri bir aýdanyňda düşmeli. Näme etmeli, näme diýdiňiz ?, Wobşe düşemmogow ? Aý öwrenersdä ? Agam men praktyka geçemsoň firma gitjegä ?, Iki iki kandidasiki gorajaga ? dn talyplary göreniňde gaty gorkýaň, sebäbi biziň döwlet sütinini saklajaka halkymyzyň özenidä, ýatda arkaýyn ýatsaň.

Döwlet edaralarynda başlyk goýjak bolup çalyşýalar emma instatiwni özbaşdak hünärmenli adam tapanokda nirde ýok garrap pensiýä gitjek ýa-da 20 ýyldan işläp ýören hünärmenleri goýallar, başlyklyk edibem bilmän işinden bir çykýar we öňki hünärmenliginem ýitirýär. Üç arkasy arssa bolsa bolany hünär başarjylygy ýa-da bolmasa ýolbaşçylyk etmäge ukybyny barlaman nähili oňa ynanayp bolýar ? Baştutanlyk etjek bolsa ilki bilenä okatmaly baştutanlyga, soňam bir näçesinden saýlap seçmeli, köp pudak edaralarda entegem şol 40-70 ýaşan näçälnikler, wagtyň geçmegi bile ýerini tutaýjak ýaly welin täze gelýän hünärmenler iki barmagyny burnunyn sokyp gelýäler. Hiç zadada ulanyp bolanok şolary, ýeke çäre bolaýmasa, käte nejis ýyrşarýaň haçanda 10-15 ýylyň hünärmeni çäre gatnamadyň dp işinden kowjok bolonlarynda. Indi Kim günäkär ?