Yslam ýeňillik dinidir

Yslam dini akyla laýykdyr
Ynsany beýleki barlyklardan tapawutlandyrýan iň esasy aýratynlygy – akyldyr. Ynsan akylyň üsti bilen ýagşyny ýamandan, dogryny egriden saýlap bilýär. Kurany Kerim hem ýetmişden gowrak aýatda akyl we akyl eýesi barada söz açýar. Dinimizde mükellef üçin iň esasy şert hem akylyň bolmagydyr. Akyly bolmadygyň dini hem ýokdur. Akyl ylymyň esasy çeşmesidir. Yslamyň hökümleriniň her biri akyla we logika laýykdyr. Ylym bilen çapraz ýeri hem ýokdur.

Yslam dini deň hukuklylyk we erkinlik dinidir
Yslam dini jemgyýetdäki synplary, gatlaklary, deňsizlikleri, adalatsyzlyklary ýatyryp, ynsanyň ýaradylyş taýyndan deň hukukly we erkindigini jar edýän dindir. Yslamda baý-garyp, ak-gara, güýçli-ejiz, arap-ajam, aýal-erkek diýlip, olaryň biri beýlekisinden ýokarda tutulýan däldir. Yslama görä, esasy artykmaçlyk diňe takwalykdadyr, ýagny, imanyň derejesine we Allaha bolan muhabbetine we takwalygyna görädir. Yslamda deň hukuklylyk hak-hukugyň we adalatyň üstünde gurlandyr. Herki ynsan haýsy wezipede, haýsy işde bolsa bolsun, haýsy dine uýýandygyna garamazdan, hukugyň öňünde deň jogapkärdir. Mysal üçin, Pygamberimiziň huzuryna ogurlykda tutulan Fatyma atly baý ýewreý aýaly getirýärler. Onuň bagyşlanmagy üçin sahabalardan Usame b. Zeýd araçy bolýar. Pygamberimiz şu mazmunda jogap beripdir: «Eger ogurlyk eden gyzym Fatyma bolan bolsa-da eliniň çapylmagyny emr ederdim. Sizden öňki ymmatlar baýy garypdan, güýçlini garamaýakdan tapawutly tutandygy, baýa, güýçlä gol ýapany üçin ýok bolup gitdi», (Buhary, Müslim). Șular ýaly mysallar yslamyň taryhynda sanardan köpdür. 

Yslam dini ylym öwrenmegi, ryzk üçin işläp gazanmagy ybadat saýypdyr. Pygamberimiz ylym öwrenmegiň aýal-erkege – her bir musulmana farzdygyny belläpdir, (Ibni Maje).

Yslam dini dünýä we ahyret dinidir
Yslam dini dünýä bilen ahyrete deň baha berýär. Birini beýlekiden üstün tutmaýar. Sebäbi bularyň ikisi-de biri-biriniň üstüni dolýandyr. Maddy ösüşi ündeýşi ýaly, ruhy ösüşe hem deň ähmiýet berýär. Mysal üçin, maddy arassaçylygy imanyň ýarysy saýyp, ybadatlaryň esasyna goşýarka, ruhy tämizlik bolan toba we istigfary-da imanyň goraýjysy hökmünde kabul edipdir. Allah Tagala Kurany Keriminde dünýäniň we ahyretiň deň agramlydygyny şeýle beýan edýär:

«Allahyň saňa yhsan eden nygmatlary bilen ebedi ahyret ýurduny gazanjak bol. Dünýäden hem nesibäňi unutma. Allahyň saňa yhsan edişi ýaly, sen hem ynsanlara ýagşylyk et. Ýer ýüzünde bozgaklyk, agzalalyk döretme. Çünki Allah pitneçileri söýmez», (Kasas, 77). Șeýle hem, yslam dini halal çäklerde ýaşamak şerti bilen ynsany hiç bir keýpi-sapadan mahrum etmeýär. Onuň halal lezzetlerden çetde galmagyny halamaýar.

Köp sag bol dost.

Sukur dogan su din ugrundana siz gaty artykmac tuweleme!

Gowy tema berekellah. Menem 1-2 sany hadys goyasy gelyar.
 
Pygamberimiz sallallahu aleyhi we sallam aydypdyrlar:
 
Yslam dini ýeňil bir din, kimde-kim şu ýeňilliklere razy bolman, artyk ybadatlar etmäge girişse, eziz galarda şu dine garşy göreşde ýeňiler. (özi borç edinen ybadatlaryny ýerine ýetirip bilmän başlar). Din işlerinde, artdyrmak, kemeltmek tarapyna meýil etmän, ortaça we adalat ýoluny ygtyýar ediň! Kämil ybadat edip bilmeseňiz, şoňa ýakynrak etjek boluň. Az bolsa-da ybadat öwezine sogap boljagyny oýlap begenip, pursat tapyp, meselem: gün dogmaka, günortadan soň, gün gijigensoň az-kem ybadat edip duruň!
(Sahyh Buhari, 1j. 15 sah.)
 
Bu hadys şerif kämil suratda ybadat etmekden gaýtarmaýar. Belki çenden geçmäni mynasyp görmeýär. Güýjüň ýetenden artyk etjek bolup özüňi horlamagy halamaýar. Özüniň asly hajatlaryny we maşgalanyň nepakasyny, güzeranyny aýlamak ýolundan uzun gün işlemeli bolýan adamlaryň, parz namazlary azsynyp, köp nepil okamaklary, onuň daşyndan gijeler turup ýüzläp, müňläp zikir aýtmaklary şu hadys mazmunyna görä mynasyp bolmajak ýaly, ol zatlary doly mümkinçiligi bar bolup, janyny çendenaşa gynaman edip biljekler üçin ýagşy işdir. Olar etmelidir. Işleýän bir bölek jemagata ymam bolup, uzyn süreleri goşup namaz okan bir sahaba Resulullah (s.a.w.) gatyrganyp, oňa gysga süreler goşup okamagy we ýadaw adamlara melal getirmezligi buýurdylar. Butlara, aý-güne we ýyldyzlara ybadat edip, hemme bozuk işleri özlerine ýörelge edip ýören araplaryň, tiz bir wagt içinde hakyky musulman bolup, ülpet we mahabbat esasyna bina edilen beýik bir sahabalar jemagatyny gurmaklarynyň hatda bütin dünýäge ylym we medeniýet derslerini bererlik derejesine ýetip bilmekleriniň esasy sebäpleriniň biri hem, olaryň ýumşak ýol tutmaklary we halky özlerine çekmekleri hem-de resulullah tarapyndan: “dini ýeňil görkezip, halky özüňizden çetleşdirmäň, gorkuzmaň” diýen mazmunda aýdan sözleridir. Hakykat halda bu piker dogrudyr. Yslam dini selef asrynda (sahabalar, tabygynlar zamanynda) her kim aňlarlyk derejede sada we şonuň bilen birlikde örän belent mertebededi. Amallar we ybadatlar muşakgatsyz hem ýeňil bolup, ynsanlyk dünýäsine nur saçmakdan ybaratdyr. Sahabalar, tabygynlar dinde resulullah hazratlarynyň eden amallaryndan artdyrmakdan we kemitmekden saklanardylar.

Bashga bir hadysda pygamber aleyhissalatu wessalam aydan eken:
 
Bilen zatlaryňyzy başgalara öwrediň, ýeňilligi lazym tutuň, kynçylyk döretmäň, söýünç beriň, okuwçylary we başgalary özüňizden gaçyrmaň, biriňiziň gahary gelse gürlemän jim dursun.
(Ahmad ibni Hanbal Musnedi, 1j., 239 sah.)
 
Bu hadys şerif taglym (okuw) we terbiýe babatynda esasy kanun edilip tutulmaga degişlidir. Häzirki zaman medeniýetli milletlerde okudyş usullary şu kadalar boýunça düzülendir. Bu emir okuw hakynda aýdylan bolsa-da başga dünýewi işlere hem degişlidir. Şoňa görä musulman adam işiň aňsat usulyny tapmak, maşynlar ýasamak bilen teklip edilendir. Ekini maşyn bilen işle, oragy maşyn bilen orup döwegi şonuň bilen döw! Gepiň gysgasy dünýewi işleriň hemmesini maşyn, tehnika bilen ýerine ýetir. Oňarsaň şolary özüň ýasa. Diýmek, işiň ýeňil ýoluny tapsaň agyryna ýapyşma! Şeýle etseň pygamber hadysyna mynasyp adam bolarsyň. Kuran Kerim hem suraýy Bakara 185-nji aýatynda Allah tagalanyň bendeler üçin ýeňillik isleýänini habar berýär. “Yslam dünýäsinde name üçin müjtähitler, ibni rüştler, gazzalylar, farabyýlar, ibni sinalar, tabary we ibni kesirler indi ýetişmeýär?” – diýip soran bir kişä Şeýh Jemal eddin Afganynyň “Ozalky zamanlarda okuw-terbiýeçilik usuly ýagşydy, soňky wagtlarda bozuldy. Ozallar hem bu günki tertip bolan bolsa, olar hem ýetişmezdi” – diýip jogap berenini özüm eşitdim. Indi alty ýüz ýyllar bäri Buhara medreselerinde gümürtik haşiýeler, bimany jedeller, kylu-kallar ýaly iki dünýä üçin peýdasy ýok zatlar okadylyp geldi. Beýle ýagdaýlarda şerigat alymlary, din we dünýä rahbarlary ýetişmejegi mälim. Buhara we başga yslam şäherlerindäki okuw usullaryny özleri üçin dessur hasap edýän biziň müderrislerimiz, resulullahyň aňsat usul bilen öwrediň diýen permanyna garşy çykdylar. Täze okuw usulyny ulananlara: “jezit, ýezit, zyndyk” diýen ýaly töhmetler ýöňkediler. Netijede, ylym işigi baglanyp din-yslamyň nury öçdi. Pygamberleri tarapyndan ylymlary ösdürmek hakynda şeýle berk nesihatlar bolanlygy sebäpli, häzirki zaman tilsimlerini (tehnikalaryny) ýer ýüzüne musulmanlar ýaýratmagy, her gün täzeden-täze hünärleri çykarmaklary yslam dünýäsine degişlidi. Emma bu günki musulmanlar maşynlar ýasamak beýle-de dursun, taýýar tehnikalary hem ulanmaga ylymlary ýetenok. Gözlerine dürtülip duran zatlary aňlamaga ukyplary ýok. Bularyň bütin ömürleri biri-birinden aýyp gözlemek, kemsitmek, töhmet, gybat ýaly gylyklar bilen tamam bolýar. Bir-ýarym aňly adamlar döräp halky hakykata çagyrsa, olara dähri, zyndyk, wähhäbi, käfir, haýyn, jezit diýen ýaly atlar dakyp ilden çykarýarlar. Göýä resulullahyň nesihatlary özlerine däl-de dag-daşlara sözlenen! Ýene gürlese men Muhammet ummaty!...(Bahaýym (haýwan) dek işi içmek-iýmekdir – gury dil birle ummat men diýmekdir). Sopy Allaýar.

sag bolun talyp aga Alla razy bolsyn. 2ayaty hali zerur gerek bolupdy Alla razy bolsyn blen yaly bolupsyn

Kop sag bol Shukur dost, sana peydaly bolan bolsa men oran shat. Sendenem sheyle temalaryn uchin Allah razy bolsun we dowamly dowam bolsun.

maglumat uchin minnetdar.