Hadys sherifler

Muhammed aleyhissalam aydan eken:
 
Kyýamat güni Allah tagala üç hili adam bilen şefgatly gürlemez. Beren sadakasy bilen minnet ediji, ýalandan ant içip zadyny öwüp satyjy, tekebbirlik sebäbine uzyn eşik geýip ýerden süýrenip ýöreýän.
(Sahyh Muslim, 2j.,41 sah.):
 
Minnet, beren sadakasyny ýa eden ýagşylygyny sanap we sözläp ýörmekdir. Bu musulmana nämynasyp gylykdyr. Ol ýagşy amallary batyl we sogapdan mahrum edyän zatdyr. Zadyňy satmak üçin ýalan ant däl, belki dürs ant etmek hem ýagşy zat däldir. “Izar” ýapgynjak alynýan bir eşik bolup tekebbir we badyhowa araplar ony ýerden süýredip geýer ekenler. Resulullah şony tekebbirligiň nyşanasy bolany üçin gaýtaran. Maksat eşik däl-de, belki “kibirlikdir” (ulumsylykdyr). Şonuň üçin tekepbirlige delalat edýän başga geýimler hem “isbal izar” hökmünde memnug (gadagan) bolmagy mümkin.

Pygamberimiz sallallahu aleyhi we sallam aydar eken:
 
Siziň ýagşyragyňyz öz ähline haýyrlyragyňyzdyr. Men ähline haýyrlyragyňyz jümlesindendirin.
(Suneni ibni Maja, 1 j., 312 sah.):
“Ähl” sözi bütin ýakynlary içine alsa-da, bu hadysdaky “ähl”-den maksat diňe aýallar ekenligi mälimdir. Eger-de är-aýal Kuran Kerim, hadys şerif taglym eden rewüşde hereket etseler we hersi öz mertebesini bilip, şoňa görä amal etseler, durmuşlary elbetde hoş bolup dünýä saparynda biri-birine ýardamçy bolarlar. Şu hadys şerifiň mazmunyna görä ärleriň üstünde aýallaryň şeýle haklary bardyr: aýalyny çyndan dost görmek, ony özüňe iň ynançly ýoldaş diýip tanamak, her hili kynçylyklardan goramak, mylaýym sözleşmek, çenden artyk kilçermezlik, aýalyň peýdaly nesihatyna gulak salmak we amal etmek, şugul we gybatkeşlere gatyşdyrmazlyk, isripsiz iş etmäge ündemek, başgalaryň ýanynda aýalyny öwmezlik, çendan jabjynanda sabyr edip şol sabyryň barabaryna sogap umyt etmek, halal-haram meseleleri öwretmek we şolara sebäp bolýan zatlardan habardar etmek. Muňa mysal edip “ryzag” (emişmek) meselesini görkezmek mümkin. Süýt emişmegi ýönekeý iş, hatda şerigata dahyly ýok zat hasap edilmegi sebäbine köp närowalyklar ýüze çykýar. Çagasy aglan wagty çem geleniň emdirmegi aýallar arasynda köp bolýan zat. Emma muňa geregiçe ähmiýet bermeýärler. Şerigat gaşynda bu örän jogapkärli iş. Ýagny iki ýarym ýaş içinde bir çaga bir aýaldan bir gezek süýt sorsa, şu çaga şol aýalyň başga çagalary bilen barabar hökümdedir. Öz öndüren çagasyna nikalap bolmajak mahramlarynyň nikasy şol çaga üçin hem haramdyr. Şonuň üçin her bir ene çagasynyň kimden emenligini, ýada özüniň kimiň çagasyny emdirenligini ömri boýunça unutmazlygy hökmandyr. Sözüň gysgasy: ärleriň hyzmaty öý daşynda bolsa-da, rahatlyk, göwün açmagy öz maşgalasynyň ýanynda bolmalydyr.
 

Yene bir hadysda pygamber a.s. aydan:
 
Dünýäde zahit bolmak (gyzykmazlyk) göwüni hem bedeni rahatlandyrar we oňa gyzykmak gaýgy-gamy köpelder. Ýaltalyk ýüregi garaldar.
Göwün hem bedeni rahatlandyrýan zahytlygy şu nyşanalary bardyr: 1) Bir zadyň özünde barlygy üçin şatlanmaz, ýoklugy üçin gamlanmaz, 2) Özüni öwýänler bilen ýamanlaýanlary barabar görer, 3) Allah tagalany söýmekden we halys ybadat etmekden lezzet alar. Harsy dünyälik we dünýe malynyň özüni söýmeklik gaýgy hasraty artdyrýanlygynda şübhe ýok. Muny her kim öz tejribesi bilen bilip ykrar etmegi mümkin. Ýaltalyk wagty, pursady israp etmek diýen sözdür. Maly israp etmek bozuk iş bolsa, wagty israp etmek ondan hem beter bozuklykdyr. Maly tapmak mümkin, emma zaýa söz “arman wagt ötdi” diýen sözdür. Ynsanlar kyýamat güni mal hasabyny berişleri ýaly “wagt” hasabyny hem bererler. Iň muşakgatly hasap bu bolaýmagy hem ahmaldyr. Yslam alymlary tarapyndan ýazylan ahlak kitaplarynda, az iýmek, az uklamak hakynda wesýetler bar. Elbetde, onuň (ýeterlikçe bolmak şerti bilen) peýdalary köp. Şol peýdalaryň iň ulusy wagt tygşytlygydyr. Wagt köp bolsa ahyret azygyny gazanmaga-da, dünýä zadyny tapmaga-da pursat köp bolar. Dogry, zähmet çekmek, akyl we beden hyzmatlary bilen meşgullanmak muşakgatsyz däl, läkin (ýöne) işsizlik we ýaltalyk sebäbine gelýän külpetler oňa görä köpräkdir. Şöhratly bolmak, ýokary wezipelere çekilmek, pazylat ähli bolmaga päsgelçi zat garyplyk däl-de, ýaltalykdyr. Halk hars urup işläp wagty pallap ýatmak göwün garalykdan bolman name bolsun? “Ýaltalyk ýüregi garaldar” söz sap altyna gaplamaly “hikmet” sözdür. Müň dört ýüz ýyl mundane ozal ýalaňaç araplaryň arasynda önüp-ösen, hat sowady bolmadyk bir kişiniň pygamberligine başga delil bolmasa-da şu söz ýeterlik delil bolup biler. Hakykatdan-da haýasyzlyk hem, binamyslyk hem, diniňi, imanyňy dünýä zadyna çalyşmak hem, yslam dinine ysnat getirmek hem, tamakin bolup il gözünden düşmek hem ýaltalyk sebäbinedir.

 

Pygamber a.s. aydan:
 
Söýünç bolsun şol kişä: öz aýbyny görüp şony düzetjek bolmaga urunyp, iliň aýbyny derňemäge eli ýetmez hem-de malynyň artygyny yhsan eder, sözüniň artygyny saklar, sünnet bilen amal eder, bidgatlara azaşmaz.
 
Kişi aýyplaryny görmezlik üçin, öz aýbyny görüp bilýän ybratly göz gerek. Öz aýbyndan gapyl kişiniň bütin ömri, amaly il aýbyny agtarmaga sarp bolar. Allah tagala bendesi üçin haýyr erada etse, oňa öz aýbyny görýän göz berer we şeýle adam elbetde bagtyýardyr.

talyp aga Alla razy bolsyn +5

ALLAH  Senden razy bolsun,  Talyp  dost! Kop  minnetdar.  

Allah razy bolsun turkmentalyp,sizing hem gurban bayramyngyz mubarek,gurbanlygyngyz kabul bolsun!

A.R.O

turkmentalyp sizde sheyle hadyslaryn we basgada dinimiz barada turkmence hadyslar, hekayalar bar bolsa mana ugradyp bilermisiniz?

Gyzyklanyp okanynyz uchin kop sag bolun!

ajayyp hadyslar

Pygamber a.s. aytdy:

Aýalyň bereketi uluragy,
köprägi, äri üçin harajaty azragy, muşakgaty kemrägidir.

Galyňy (mähr)
ýeňilräk, toýlary israfsiz, egin-eşigi sadadan päkize, iýmek-içmek harajatlary
ortaça, içersine yhlasly, ýan ýoldaşy bilen gadyrly bolan aýallar şu hadysda
aýdylanlardan bolup hakykatdan hem öwünmäge mynasyp millet eneleridir. Durmuşyň
ruhy oýlanyşykly ykdysatdadyr. Aýal hernäçe kemalat eýesi bolsa-da her tarapdan
ortaça güzeran bilen durmuş dowam etmese, maşgalanyň gelejegi bela we külpetden
aman galmaz. Aýal maşgalanyň daş bezegi artdygyça ynsanyýetlik mertebesi
kemeler. Şonuň üçin bir köpüklik mal bolsa-da ýersiz ýere sarp bolmaly däldir.
Hojalyk baý bolsun, pakyr bolsun bu babatda hokum deňdir.

Ozalky döwürlerde baýlar baýlar bilen bäsleşip,
özlerine ýaraşa toýlar tutup, algyt salgytlary özleriçe, garyplar hem öz
aýakdaşlary bilen çatylyp öz injikleri göterip biljek mukdarda birek-birege ýük
ýükläpdirler, emma soňky wagtlarda ol aýyl-saýyllyk tamam boldy. Barly bolsun,
ýoksuz bary bir aýakdan sürülip, ýagşy bilen ýamanda hem tapawut galmady.
Ýagdaý şeýle bolansoň külpet kimiň başynda boljagy hemmelere mälim zat.
Öýlenmek harajatlary, tutulýan toýlar halkyň köp bölegine şatlyk getirmeýär.
Belki bu gutulmak mümkin bolmadyk bir apatdyr. Mähir (galyň) çendenaşa köp,
toýlar ysraply, wejera bolmagynyň netijesi, aýallar üçin hem erkekler üçin hem
peýda däldigi äşgär. Belki hemme bozuklygyň gözbaşy şu işler. Aslynda
nikalaşmakdan maksat mähir, bukja bolman, belki her iki tarap arasynda söýgi,
din, ahlak, terbiýe we tebigat dogrusynda muwafykat (ylalaşyk), ugurdaşlyk
bolmagydyr. Mähir bilen toý nikalaşýanlaryň gelejegini abat etmäge, maşgalanyň
döwletli, bagtyýar bolmagyna sebapkär bir iş däldir. Şeýle bolansoň onuň näçe
ýeňil bolany şonça peýdalydyr.