Yslam dinine gora gyz-gelinler nahili geyinmeli?

Yslam dinine gora gyz-gelinler nahili geyinmeli?

Barde belki in kop cozulyan temalaryn biri hem gyzlaryn egin-eshik meselesi, terbiyesi, hasiyeti… ay garaz gyzlar bilen baglanshykly zatlar oglanlara has gyzykly gelyan yaly. Biz gyzlaram, gaharymyz gelmese, keyp gowy wagty-ha oyun edip jogap beryas, bolmasa-da 5 beter godek jogap beryas, gaty gaharymyz gelse welin, shol temalara hic girmejek bolyas.
Kabir jedelleri cozmek ucin, shol bir bada joralarym bilen bilyanje zatlarymy paylshmak ucin shu temany acyan.

Teman ady “Yslama gora gelin-gyzlar nahili geyinmeli?”, emma men bu temada bashga-da gelin gyzlara degishli kabir zatlary yazaryn diyip planlayan.

Bismilla diyip bashlayan:

GYZ-GELINLER YSLAMA GORA NAHILI GEYINMELI?

Yslamda “tesettür” diyip bir düşünje bar. Örtünmek, yapynmak manysynda gelyar. Gurhanda Nur süresinin 31-nji ayaty “tesettür” ayaty hasaplanyar. Edil sheyle hem Nur süresinin 60-njy ayatynda-da tesettür meselesi “aydylyp” gecilyar.
Nur 31: Mü`min ayallara-da (zenanlara) ayt, gözlerini haramdan gorasynlar we namyslaryny gorasynlar, zynatlaryny açmasynlar! (Zynatlaryn dakylyan boyun, baş, gol, ayak we gulak yaly yerlerini görkezmesinler) Dine bulardan görünyan kysymlar (yüz we el yalylary) bularyn daşynda. Yaglyklaryny yakalarynyn üstünden atsynlar. Zynatlaryny açmasynlar. Dine öz arlerine, öz kakalaryna, öz arlerinin kakalaryna, öz ogullaryna, arlerinin (başga ayallaryndan) ogullaryna, öz inilerine/agalaryna, inlerinin/agalarynyn ogullaryna, gyz doganlarynyn ogullaryna, Musulman ayallara, ellerindaki gyrnaklaryna, ayallara hiç-hili duygusy bolmayan erkeklere, heniz ayallaryn gizli yerlerinin parhyny bilmeyan çagalara açyp bilerler. (yagny bularyn yanyda örtünmekleri hökman dal) Gizlan zynatlaryny bidirmek (görkezmek) maksady bilen ayaklaryny-da urmasynlar (yöranlerinde?)…
Barde, görşümiz yaly, zenanlaryn geyinme ölçegleri görkezilyar.
Zynat sözi - bezeg manysynda gelyar. Alymlaryn aytmagyna göra, zynat iki derejeli bolyar: 1- tebigy zynatlar (saç, ten we ş.m., yagny ayallaryn yokardaky aydylyp geçilenlerden başgasyna garşy gizlap saklayan beden kysymlary. Bular ayalyn bir bezegi bolany üçin tebigy zynatlar ady berilyar), 2- ikinji derejeli zynatlar, bular bolsa ayallaryn önküsinden hem has owadan görünmek üçin ulanyan zatlary (gulakhalka, monjuk, bilezik, kolye we ş.m.)
Yene-de Nur süresinin 60-njy ayatynda şeyle buyruk bar:
Nika umydy galmadyk (aybaşydan we çagadan galan) yaşuly ayallar bardyr! Zynatlaryny erkeklere görkezmezlik şerti bilen perenjelerini ayyrmaklarynda bir güna yokdur. Şunun bilen bilelikde özüni ahlakly alyp barmaklary olar üçin has hayyrlydyr. Alla her bir zady eşiden, haky bilen (in dogry yagdayda) bilendir.
Men bu ayatlary özüm terjime edenim üçin kabir uytgeşiklikler girizaymayin diyip, kabir sözleri göni türkçe yazmaly boldum, haky bilen terjime edip bilmanim üçin bagyşlan.
Yokardaky ayatlarda bize hemme zadyn in dogry şekli, bolmalysy yaly aydylyar. Emma şu döwürde kabir bahanalar sebapli bulary doly yerine yetirip bilemzok. Okuw diyyas, iş diyyas, ene-ata garşy diyyas, garaz bahana tapyas. Emma yene-de “Allajan bagyşlasyn!” diyip, onun geçirimliligine sygynyas. Ensalla, geljekde hemme zady bolmalysy yaly ederis diyip umyt edyas.
Yene-de menin gowy göryan sözüm bar: Bir zady doly yerine yetirip bilmesen, şony durşuna taşlamaly diylen zat hem yok. Biz özümizi naçe gorap bilsek, bize şonça-da peydasy bar! Yagny doly yapynyp bilmesek hem, koyneklerimizin yenlerini uzynrak, yakalaryny yapygrak edip geyip bilyas.

Barde öz pikirlerimi yazasym gelyar. Ayal maşgalanyn yaradylyşy erkeklerden tapawutly. Zenanlar has ejiz we nazik, özüneçekiji bolyarlar. Öz owadanlygy bilen başgalarynda (erkeklerde) kabir duygylary oyaryp bilerler. Munyn üçin hem yapygrak geyinmeleri has amatlydyr. Sonam ayal maşgalanyn tebigatynda uyalmak, utanmak duygusy bardyr. Bir gezek ostanowkada bir ors gyzy gördüm, darajyk bermudy bilen darajyk top geyipdir welin, figurasynyn formalaryny görmage pasgel yokdy, şol dereje dar. Özi owadanjady. Şol eşikleri geyip özüni rahat alyp barayjak yalydyr welin, yöne eylesini-beylesini onardy durdy. Diyjek bolyanym, gyzlar özüni naçe rahat, döwrebap alyp barjak bolsalar hem, tebigatyndaky duygylary (instinct) has üstün çykyar. Hatda, gaty açyk geyinyanler hem özleri bihabar gaty açyk yakasyny düzeldenini ya-da yubkasyny onaryşdyranyny bilman galyarlar.

OL NAMAZ OKAYAR, ŞONUN ÜÇİN YAGLYK DANYNYAR!

Şu düşünje görşümiz yaly yalnyş bolyar. Sebabi Gurhanda “namaz okayanlar yaglyk danynsyn!” diyilmiyar, “Mü’min ayallar!” diyip yüzlenilyar. Mü’min – iman eden, yagny Allatagalanyn barlygyna we birligine, Iman şertlerine ynananlar we Yslam şertlerini kabul edenler diymek bolyar!

Bu buyrgy yerine-yetirip yetirmezlik bolsa, elbetde herkimin özüne bagly, herkim özüne jogap berjekdir.

GEYNİŞ ŞEKLİ NAHİLİ BOLMALY?

Ynha, indi bolsa, in köp çaknyşyan temamyza geldik )))
Yokardaky ayatlarda geyilmeli eşiklerin ne renki, ne fasony aydylyp geçilyar. Yagny “şu renki ya şu fasony geymek gadagan ya şulary geymeli” diylenok, diymek gyz-gelinler yanky ayatlara uyyan şeklinde herhili eşik geynip bilerler. In möhümi: hemme yerini yapmaly (el we yüz bulardan daşarda), dar bolmaly dal, için görünmeli dal (kapron, setka, şifon yaly yuka matalardan için görünyar, şonun üçin yapyk hasaplanmayar, içinden birzat geymek bilen munyn önüni alyp bolar), erkek kişa menzemeli dal. Galany ayallaryn öz fantaziyasyna bagly bolup galyar.

TÜRKMENÇİLİK

Elbetde, öz milliligini saklamak gowy zat, ona yetesi zat hem yok! Islan turkmençe geyner, islan yewropa stilinde, belki gününe we yerine göra özüne in layyk eşik şeklini geyer. Emma gyzlaryn egin-eşigi dine garşy gelmeyan bolsa, hiç kimin ona at dakmaga haky yok! Hatda yanyoldaşy hem parz bolanlaryn daşynda ayalyna zorluk bilen öz isleyanini etdirmage haky yok (elbetde, yoldaşyny razy etmek we onun bilen onuşmak başga bir tema…şuwagt girmali) diyip okadym bir yerde.

ARASSAÇYLYK

Yslam arassaçylyk dini. Hatda Pygamberimiz: Tamizlik – imanyn yarysydyr diyyar. Şu sözlerden hem arassaçylygyn dinde nahili uly rol oynanyandygyny bilse bolyar. Şonun üçin yapyk geyinmek – özüne seretmezlik diymek DAL!!! Yapyk bolsa hem arassa we owadan geyinip bolyar. Esasan şu döwürde daş töweregi dinimizden gorkuzmazlyk we gaçyrmazlyk maksady bilen musulmanlar öz iç dünyasine üns berişi yaly üsti-başyna-da üns bermelidirler.

GYZLAR JALBAR/BALAK GEYSELER BOLYARMY

Aslynda, şu döwürde jalbar geyyanlerin sany TM-de-de has artdy. Türkmençilige garşy gelyan zat elbetde, emma gynansakda, TM-nin esasy ilaty türkmenlerden ybarat bolany üçin, jalbary geyyanlerin köpüsi hem türkmen gyzlary. Milliligi saklamak üçin kabir reformalar alnyp barylyar. Meselem, mekdeplere we uniwersitet, institutlara, hatda lisey we kollejlere türkmen köynekli we tahyaly barmaly. Öndenem türkmen köynek geyip yören gyzlar üçin munyn problemasy yok, emma ön yewropa stililinde geyinyan gyzlar muny dine okuwa gidenlerinde geyyarler. Yagny türkmençiligi hernaçe gorajak bolsalar hem, başga daşary yurtlaryn medeniyetinin kabir bölekleri türkmenlere we başga milletlere hem geçyar. Barde başga edip boljak zat hem yok, herkim öz isleyşi yaly geyiner.

YSLAMA GORA GYZLAR JALBAR/BALAK GEYSELER BOLYARMY

Aslynda dinde ayallaryn erkeklere, erkeklerinem ayallara menzemesi gadagan. Okan ylmyhalyma göra şeylerak düşündim: jalbar düybünden geymeli dal diyip bolmaz, sebabi bu döwürde jalbar geyyanlerin sany artdy. Emma muny musulmaçylyga uydurup etsen, yagny geyjek jalbaryn dar bolmaly dal, üstünden hem uzyn bir zatlar geymeli diyilyar. Kabir yerde dyzyndan geçyan ölçegde uzyn zat üstünde geyse bolyar diyilyar. Yagny barde-de esasy ölçeg: hemme yerin yapyk bolmaly, dar bolmaly dal, erkege menzemeli dal. Jalbaryn üstünden keltejik top, bluzka geyilen yagdayynda (ayal fasonda tikilen bolmagyna garamzdan) erkeklerin eşigine mezeyar – 1, 2 – dar bolup, formalary görkezip duryar.

Şuwagtlykça şular galanyny son yazaryn enşalla!