Musulmanchylykda sorag soramak barada

Eger yagday sheyle ikuchsyz(mana) gornup durka, name uchin yagday uytgeshikka? "Dinde sorgulama(soraglama, soraga tutma) yokdyr" diyen sozem bar.
Men yadyma dushya, bizin oyumizde missionerlerin yasan "Isa Pygamber" diyen kinosy bardy we shony gurbanlykda obanyn yashulylary we mollalary oturyp gorupdiler. Menem shol oturshyma, shu soraglary sorapdym
-Isa Pygamber bilen Muhammet Pygamberin tapawudy name?
-Ikisem gowy bolsa name uchin bizin hemmamiz hristiyan ya musulman dal?
-Name uchin Muhammet Pygamber barada multigem yok, kino-da? Isa Pygamber barada bolsa kop
we sh. m. Jogaplary aytmayin, gulkunchdi, belki menin kichiligim uchin. Yone shol gorup oturanlardan biri hem musulmanchylykdaky wersiyasyny aytmandy.
Diymek bu soraglary sorayan yok kopchulikde, chekinyaler.
Soramak-->Jogap gozlemek-->Jogap tapmak-->Dogry dushunmek
Ine menin pikirim
---------------------------------------------------------
Adam bolup adam gadryn bilmeýen,
Ondan ýene otlap ýören mal ýagşy.

Shu temany achanlygymyn sebabi, kabir soraglara Atamyrat aga hem jogap berenok, bashga din alymam. Dymyalar, a has erbet yagdaylarynda, sana "ters" seredyaler. Ozem kopchulik... mynapyga seredilyan yaly bolya.
Men barde kawagt musulmanlaryn arasynda sorag sorayadym, hemmesi diyen yaly yokary okuwly we dini belli bir derejede bilyan. 2-3 sanysy halamady we sonundan "sen sorayan soraglaryn yonekey dal, kabir adamlaryn kellesini garym-gatym edip biler, ya sorajak adamdan ikichak sora, ya internetden gozle" diydiler. Hmm... beh, onda men soraglarym jogap berip biljek azmyka bu dunyade? Yogsam ozleri filosofiki we kyn sorag daldi. Yagday sheylerak boldy:
Olar gurrunleship otyrka tas uka gidipdim. Birden Nakshbendilerde olumi yatlamak boyuncha praktika gechishlerini aytdylar. Mazar gazdyryp, kepene doladyp, ozlerini gomduryamishler we son chykartyamyshlar we sheydip dunyanin panydygyny we hich zatdygyny ozlerine ynandyryar ekenler.
Menem shu yerde Atamyradyn goyan makalasyny(linki) yatladym shol wagt. Shol yerde Pakistanly professor name uchin musulmanlaryn ylymda yzdadygyny yazyady we sebapleri hokmunde fatalizmi we terkidunyaligi gorkezyadi. Men asyl bu soragy ozumche jogaplayan welin, bu OKUMYSH adamlaryn pikirini bileyin diyip, asyl terkidunyaligin gowumy ya erbetdigi barada soradym? Howply dalmi ol? Onsonam tarikatlardaky "enel Hak" sozunin manysyny sorapdym.
Menin pikirimche, shondan son gowy sohbetdeshlik boldy, yone 2-3 adam oyle pikir etmandir. Menem bir hili boldum... shol bir temalar barada gurleshilip yorulya welin, adamlary hyjuwlandyrjak, shu dunyewi temalary hem gurleshmelida, sebabi olam musulmanchylyk bilen baglanyshya! Name uchin bay bolmagy, bilimli bolmagy, tebigaty owrenmegi propaganda edyan molla yok?!
Borda... sorag soramaga dogry dushunyan az...
---------------------------------------------------------
Adam bolup adam gadryn bilmeýen,
Ondan ýene otlap ýören mal ýagşy.

Dowamy agsham. Bu wakanyn dowamy hem boldy :)
---------------------------------------------------------
Adam bolup adam gadryn bilmeýen,
Ondan ýene otlap ýören mal ýagşy.

Bayram dost gowy zatlar yazypsyn! Sorag soramak, jogap gozlemek we dogry jogaby tapmak bu gaty wajyp, Isa Mesihin yzyna eyeryanlerde, sorag soramak bu gowy kabul edilyar we her tarapdan dushundirilmage chalyshylyar. Mesihilikde ylyma we bilime gaty uly uns berilyar, dunyaden ozuni ayrmak dalde, dunyade yashap we dunyanin ahli ugurlarynda gowylyk bilen tasir etmek, Hudayn beren ukyplaryny ahli ugurlarda ulanmak, yagshylyk uchin doretmek yaly prinsiplere eyeryarler. Hemme zady bolshy yaly kabul etmek undelyar. Elbetde, dunyade berilyan hemme soraglara doly jogap tapmak yada almak kyn, dini meselelerde hem kabir yagdaylara biz olara doly anymyz bilen goz etirip bilemizok. Yone bu diyildigi olar nadogry yada hakykata layk gelmeyar diyildigi dal ahyryn, chunki ylym bilen hem hemme zady dushundirip bilmeyar. Huday adamzady yaradanda Ozumize menzedip olary yaradalyn diyipdi, yagny munyn bir tarapy oylanmak, doretmek, yasamak ukyby!
Men senin sorag soramak we jogap almak islegini doly goldayaryn!
Isanyn kinosy, Injile esaslanyp doredilen we Isanyn Ozunin aydyshy yaly Ol hakyndaky Hosh Habaryn ahli milletlere yayramagynyn erine etmegi uchin Turkmen diline hem durli dillere terjime edipdirler. Beren soraglaryna doly jogap tapansyn diyip umyt edyarin!
Yash bolsan hem gaty dogry we manyly soraglary beripsin!

Bayram aga men öz "kiçi derejame göra" jogap berjek bolayyn:

"Terkidünyalik" hakda:

Standart bir mysal berjek: Yslam alymlaryndan biri tajir eken. Yagny (köp) pul gazanyp yören adam eken. Bir gün ona habar berdiler: "Sen harytlaryny getiryan kerweni garakçylar talpdyr." diyip. Alym: "Hudaya şükür. Elhamdulillah." diyip jogap beryar.

Birnaçe gün son yene habar gelyar: "Talanan kerwen başga kerwen eken. Sen harytlaryna zat bolmandyr." diyip. Alym yenede "Hudaya şükür. Elhamdulillah." diyyar.

Sorayarlar: "Harytlaryn gitdi diyenimizde de, harytlaryna zat bolmady diyenimizde de, Hudaya şükür etdin. Name üçin?"

Alym jogap beryar: "Harytlarymyn gidenini (talananyny) aydanyzda, pul yitirenim sebapli yüregimde hiçbir gussa oyanmady diyip şükür etdim. Harytlaryma zat bolmady diyip aydanyzda, pulumyn yitmedigine söyenmanim sebapli Hudaya şükür etdim."

Gurhanda geçen bir ayat bar: "Allahyn sana beren zatlaryndan (Onun yolunda sarp edip) ahyryet (o dünya) yurduny isle, bu dünyaden de nesibani (payyny) yadyndan çykarma." (Kasas Süresi / 77)

Mevlana Jelaletdin Rumy hem şey diyyar: "Deniz yaly baylyk gazan, yöne sen onun üstünde bir gami bol."

Dünya baylgyny gazanmaly, yöne ol sen yüreginde dalde elinde bolmaly. Dünya baylygy güyç berer, bu güyji esasy maksat dalde, ulag edinmeli.

PS: "Enel Hakk" hakda son yazjak...

---
DON'T WORRY, BE ZORRY!

Men tanayan bir yaşulym bar barde,
mesjide namaz kylmaga her gün başga maşyny (Wolx, Mers, Opel) bilen gelyar.

Yüregi pak, arassa bir adam, ol hakda erbet zat pikir etme(yar)dimde, yöne bir gun çydaman soradym, "Name üçin beyle edyarsiniz?" diyip.

Olam jogap berdi: "Men bay bir adam, pulum bar, Hudaya şükür; yöne özümi görkezmek üçin her gün başga maşyna münemok. Musulmanlarynam puly bar, musulmanlaram güyçli bolup bilyar, diyip görkezesim gelyar..." diydi.

Men şol jogabyna hayran galypdym.

---
DON'T WORRY, BE ZORRY!

Yone men yokarda aydan 2-3 adamyn name uchin mana sorag soramak barada aydanlaryna son dushundim we meger olar dogry aydyar ekenler.
Indiki sohbetde men dymyp oturdym, asylam men hemme soraglary sohbet gutaryp, chay bashlanson sorayadym. Bu gezek ynkymy chykarman, bir proyekt yazyp otyrdym parallel.
Shonda gurlap oturan aga bir kitapdan sheyle menzetmani, analogiyany okady:
-Eger bir garyp adama bir professional tikinchi koynek denap, inine we boyuna gora matany kesip bir koynek yasasa, shol adamyn professional tikinchiden nagile bolup, akyl owretmage haky barmy name?! Alla hem in Beyik Ussadyr, ussalarynam Ussasy we biz hem berleni kabul etmeli.
Men sozlerini takyk getiren daldirin, yone sheylerak setirler bardy.
Yashuly muny okan badynda, Ylahiyat fakultedi gutaran(!!!) bir oglan sheyle sorag sorady, yashulygynyn sesini kesip:
-Mollam, name uchin nogsansyz Alla, Beyik Tikinchi beyle koynek yaratsyn? Name uchin in beyiklerin Beyigi nogsanly, bir yeri kem adamy doretsin?
...
Dowamy dine muna jogap berjek bolanlaryn zahmeti bilen gechdi we sohbetdeshlik gutardy, ugry uytgedi, jedelem bashlady. Sonlar ol oglan muna yene bir sorag goshdy
-Mayip adam shol soragy sorap bilmezmi? Ol hich zat etmandir, ol guna etmandir we name uchin shol mayip bolmaly? Ozi sorap bilermi?
we bahsga kabir filosofiki soraglaram dowam etdi.
Eger menin yokarda soran soraglarym GYZYKLANDYRMAK maksatly we birem kabir zatlar PROPAGANDA EDILSIN diyen maksat bilen soralan bolsa, bu 100% filosofiki soraglardy. Oturanlary kyn gune goydy we hatda oturanlar gaharlanybam bashlady, oglany we soraglaryny oynaklabam bashladylar.
Bu kan gowy zada daldi... Men haypym geldi ol oglana, chay ichishlikde turup gitdi we gaharyny yuwutyandygy bellidi. Soraglara jogap bermage chalyshdym welin, durshy filosofiyady.
Son dushundim, shol soragy shol yerde soramaly daldi. Sebabi shol sohbetdeshlige gatnashyanlarynam kabirleri bulashyady ya bulashardy. Yone oturanlaram ters hereket etdiler.
Shu yerde iki tarapam yalnyshdylar.
Menem sapak aldym, beyle filosofiki soraglary omur soramaly dal. Ony bilyan az, adamlar dogry hem dushunenoklar...
---------------------------------------------------------
Adam bolup adam gadryn bilmeýen,
Ondan ýene otlap ýören mal ýagşy.

Şuny yatdan çykarmaly dal, her soragyn jogaby bardyr Musulmançylykda. Garşyndaky (mugallym) sana jogap beribilmeyan bolsa, "bu soragy soramaly dal, bu soragyn jogaby anyk dal" diyip pikir etmegem yalnyş bolar. Başga biri sana jogap beribilmeyan bolsa, sen özün gözlap/okap hökman tapjak bolmaly, sebabi jogapsyz sorag yokdur.

---
DON'T WORRY, BE ZORRY!

Bir jurnalda okapdym, yaponlaryn kabir okuwlarynda "pikir otagy" diyilyan otaglary bar eken. Şol otaglarda her dürli meseleler hakda pikir yöredilip, taze zatlar oylap tapylyar eken. Şol otaglaryn kanunlary bar, in esasy kanunam şu: "Gülmek gadagan!" Biri in "samsyk" pikir aytsadam, şon aydan pikrine hormat goymaly, pikir yöretmeli, dogry bolsa kabul etmeli, yalnyş bolsa taşlamaly.

---
DON'T WORRY, BE ZORRY!

Beter guychli dal adamlaryn edyan sohbetlerine gatnashmak hem
shunyn uchin biraz "hovply"-rak, sebabi garshydaky 1 soraga jogap
berip bilmese, onunden eden sohbetinin tasiri gaty peselyar, oturanlar
hem jogaplandyrylmadyk soraglary bilen gaydyalar, bu aslynda erbedem
dal, sebabi ol soraga jogap gozleyaka yanyndan bashga-da birgiden
zat ovrener, yone bu sorag onun dinden sovamagyna getiryan bolsa, bu
eyyam uly minus bolyar...