olimpiadachylar barada...

Nahili tayyarlanyarlar...??? Hany ayt...
Bizin dowrumizde-ha onatdy...

Men adalaty halayan. Shu wagtky yagday pswedoadalatsyzlyk diyip bilerin. Yonekey mekdepden olimpiyadada yer almak mumkin dal.
Muna turkmen-turkler gunakar dal, bu yonekey mekdeplerin yagdayini gorkezya. Shu wagt yonekey mekdebin okuwchylary adalatsyzlyk diyse yok diyip biljek dal...

Bayram aga biz turkmen-turk mekdebe girenimizde "atdy batdy ...." diyip alinmadiga,menin yadima dushya Tejen'e shol yil 4 etrapdan 2000'e golay chaga bashvurdy ve bashda 110 sanysy,1 hepde okadilip sonam 56 sanysy alindi! Biz hem sholarin arasynda dereje bilen giremizson mugt alindik t.e. bilsen pulsyzam alyadilar! Tak chto mena olar yali haksizlik goremok,olar sheyle hasap etselerem ozlerinden gormeli, hemme zady vagtynda etmeli ve okuvyda okamali vagtynda!

Dogrusy menema nesip bolsa olimpiada gatnashmaly informatikadan. shu wagta tayyarlanyp yorus, nesip bolsa gowja cykysh ederis.

Mergen, chaga chaga bolya, ol yashda ona tasir edyan zat kop! Ene-ata kan gaty alada etmese, mugallym ylyma soygi doretmese, yene bashga zatlar bolsa ol shol yashda belki mumkinchiligini elden sypdyrya. Yone mumkinchilik chagalar uchin shol nokatda GUTARMALY DAL! Shu yagdayda bizem gunakar dal, turk mekdeplerem.
Aytjak bolyan birje zadym bar, chagalar dine turk mekdeplerinde sheyle derejeli bilim almaly dal! Olar uchin yokary hilli bilim HER MEKDEP hodurlemeli!
Shu wagt turk mekdeplerin edyani hayran galmaly zat aslynda. Sebabi olaryn saylayan okuwchylary dine 14 mekdepden, meselem bizin yilimizdan 250-300 okuwchynyn arasyndan matematika uchin 3-4, himiya uchin 3-4 okuwchy etc. alyp beyleki uly dowletlerin ichinde-de netije gazanyalar!!! Olaryn saylayan okuwchylary milyonlaryn arasyndan saylanya, bizinkiler dine 300-700 okuwchy arasyndan...

Garaz diyjek bolyanym, okuw derejesini beyleki mekdeplerem galdyrsa sheyle Turkmenistanyn aljak altyny kop bolar!
Men ynanyan, eger talantlar ozlerini doly gorkezip bilselerdi hemme mekdepde, men yalilar olimpiyada diyen zadyn garasynam gormezlerdi! :D Sebabi turkmen-turke girmedik, yone talantly we okde chagalar az dal...

dostlar mena shu turk mekdebam zordan okap gutardymey.tazeden girip oka diyseler okamazmykam oytyan.klasda hachan gorsen in sondadym.sebabi kop kishi baha uchin okap olympiyadalarada gitdi.egzaminlere yat tutup giryalar 1 hepdeden sonam name okanlary yadyna dushman otyr.menin okayan dowrum uky diyip bir problemam barda,kesel yalak bolup galdy.Yadyma dushyar bir gezek toyda tans edip durkam yatyp galypdyryn son oyanamda ellerini mashat(ruscha oytyan)edip dur ekenlar

Bayram aga,men totally razilashyan hemme adamin shol bir derejede bilim almana haki bardygyna,yone ol okuvchylar ol haksizligi bizde ya-da turk mekdepde gozlemeli dal,oz mekdeplerinde gozlemeli..Turk mekdebin maddi imkanlari oncha okuvcha islesede okuv berip bilmeyar shonyn uchin olar hem barde gunakar dal aydishin yali...Gunakari gozlap hem durmaly dal aslynda,mekdepleri duzeltmeli...Her kim bizin yali okaldilsa chindanam biz belki girmezdik olimpiadachi topara,a belki girerdigem :) Mashgalanin uns bermesi yaman mohum bu temalara,meselem menin 2 uly gyz doganlarim TM'de derejeleri bar,birisinin Geografiya'dan 1-njiligi bar,beylekisinin Turkmen dilinden t.e. men mashgalam chagalaryny okadyar ve men hem kichiligimden shu dovlet'de birinji bolup gorerin diyip yetishen chaga :D
Tak chto mekdep'den onurti mashgala dushyar bu ish,elinden gelenini gaygirmali dal chaganyn bilim derejesini yokari etmek uchin,yone munyn uchin olaryn ozleri hem bilimli bolmali...Men ejemin mugallima bolmagina kop zat borchl,oz mugallimlarimdan okan zatlarymyn nache essesini ejemden ovrendim !!

"shu wagtky Turkmenistan'daky okuwchylan olimpiada tayyarlanyshyny hich halamok.duzeldilmeli yaman kop yerleri bar"
Eger sonky yyllardaky alynyan medallara seretsen onda olimpiyadacylar gun gunden has gowylasyar.
Elbetde, has gowy bolup biler, yone 5-6 millionlyk nesilden kop zat garasmak hem dogry dalmyka diyyan...

Bizin sistemamiz'da okadilar Bezirgen aga in sonki mezun bolan generation hem,bu yilki okuvy gutarjaklar hem normal eleme edildi,a ondan sonkilar Bashkent;de bir synpa goylup ,son okuvchylar beter islap barmasalaram mugallimlar oz kellelerine gora paylashdirdilar olary branchlara..Mekan ol sozleri bilen shuny diyjek boldymyka diyyan !!

Men namesini halamok?!

Onki sistema (biz we ulylar) -> Her okuwin ozi okuwcy tayyarlap kampa cagyryardylar. Kampa geleninde tayyarlykly gelmeli we kabir okuwlar/mugallymlar yaltanyp hic hili sapak gecmandirler oz mekdeplerinde. Bize bolsa kampdan on gowy owretdiler we biraz tapawut bardy saylawlar bolanda.
Mesele: "Mekdepler tayyarlamaga basaranoklar/yaltanyarlar"

Bizden bir yash kiciler:
Mesele: "Random sayladilar we 6-nji synpda bos gecirdiler."

Bizden 2 yash kiciler we shu wagtky sistema:
Mesele: "Random saylama."

Shu wagtky sistemada 6-nji klasy bashkentde gecirilyanini halayan. Yone oz ugurlaryna degishli hic hili zat owrenenoklar.

Menin pikirimce saylama kampi sheyle bolmali:
- Baryny bir yerik jemleyan,
- Bashlangycdan-Advancede cenli hemme temada (fizika, matematika, informatika, we s.m.) kitap bermeli
- Praktika ucin hemme oyunjaklar hem bolmali. (Kompyuter, mikroskop, elektromotor, power supply we s.m.)
- Dowamly owrenmage itermeli, motivate etmeli, gyzyklandyrmaly
- Her sapakdan bir ussat biri oz ugruny reklama etmeli, oyunjaklary bilen jady gorkezmeli ;)
- Shol ussat biri dine kabir soraglaryna jogap bermeli
- her kim islan sapagyna girmeli
- in sonunda, her kim islan ugurunun (hemmesi hem bolup biler) synagyna girmeli.

Gepin gysgasy, kim oz ugury boyunca gyzyklanyp oz-ozunden (merak edip) owrenip bilyar sholari saylamali.

Kabir olimpler bar, oz ugurlary bolsada, olimpiyada degishli dal zatlar bilen hic hili gyzyklananoklar.

:D Ey wayey...
Beyle yazma, yaman gulkunch. Adamlar chay ichip oturan bolsa name?!

Siz oglanlar ing "shansli"lardan.Sebap diyseng men shol olimpiyat gruppasyna girmegi butin lisey yyllarymda arzuwlap gezdim.Bashda name girip bilmeding?diyip sorasangyz,ol wagt tayyarlykdym.6,7,8-inji synplarda oz bashyma matematika okadym.Ine shol meng howesimi artdyrdy.Sebabi elmydama matematikadan"challenging"bir yerde yada grupbada okamak isleyadim.Mugallymlardan sorashdyrdym,shol gruppa girmek usuly barmy diyip.Manga bir mugallymym baram diydi.Yone eyyam men 7.synpdadym.Men bilemok olimpiyatchylang name owrenyandiklerini 7.synpa chenli.Eyyam sekizing bashlamagy bilen dunyagarayshymam uytgedi.Ong dinge okamak isleyadim,indi hem okamak hem gezmek hem oynamak isleyan.Shol sebaplem shu gun Amerikada gezip yorun.7.synpdada 3.tura chenli gelipdim,yone dinge okasym geleni uchin dokumentleri tabshyrmadym.

men halamayan zatlam kan...
shu wagt bizinkilen her yil medal getirilshini gorup gulagym galyar.beyleki yurtlarda diymek yagday hasam beter.bizin olimpiadachylary yaman az kishin ichinden saylayarlar.eger beyleki mekdeplerdenem saylan bolsalar belki biz girmerdik belkem girerdik,yone hazirkiden nache esse kop chalyshjagymy bilyan.her yil 2-3 olimpiadachy saylamaklaryny yaman sahcma goryan.onunden her yil 8-njy synp birini alyp gitmegi planlayarlar.men pikirimche her yil 7-8 olimpiadachy bolmaly,olardanam 5-si gitmeli.shu wagt olimpiadachy bolup yone medal almadyk,hatta olimpiada gitmedik olimpiadachylar beylekilerin kopusinden has basharyly bolyarlar,name uchin sheyle edenoklar.men Omer hojama fizikchilen sanyny kopeldeli diydim,Ozalda yer yok diyyar.biderek bahanalar aslynda....eger sekizinji synp birem gitmek islese goy dokuzlary gechsin,hakketsin gitmegi...bizin az kishilen arasyndan sechilyanligimiz bildiryar.men kawagt kichi olimpiadachylarda goryan,kabirler konulary kavranoklar.bir soz b/n aytsan zekasy yetenok...
olimpiadachylan chyn yagdayiny olimpiadachylan ozleri bilyarler.olimpiadachylary beyleki okuwchylar b/n deneshdirsen kesinlikle kop chalyshyar,yone men bilyan olimpiadachylan kopusi gowy chalyshanok.birinji bilenem men ozum gelyan,9-njy synpda gaty az ilerleme etdim.kim gunakar?birinji bilen elbetde men ozum,yone ogretmenlenem gunasi bardy.ortalykda olimpiada havasy yokdy.ogretmenimiz biz hich kontrol edenok,ilgilenenok,motive edenok,yarysh yok,olimpiada gitjegimem kesin bolyan...

5-7 klas okuwchylara in halayan sapagy saylap almak kynrak bolup biler.(2-3 sanyny halayandyr...)

Shon uchin olimpiat gruplary sonky klaslarda "olushturmali".

Problem: Yetiship bilmezler.-->Onda, hemme mekdeplerde bilimi gowylashtirmali!!!
Ona da wagt gerek...

bolyar kop zada entek wagt gerek,olary bir taraba ataly.yone ortalykda olimpiat ortamy yok how.in esasy zat shol.molymlar bolmalshy yaly idanoklar olimpiatchylary.men shu wagt 8-nji synplan yagdaylaryny bilyan,hersinin zehinlerinem bilyan.yone bu gidishine medal almaklary biraz kynrak,yone olary altyn alar yaly edip bolyar.arada nahili tapawut bar...

bu aslynda shuny gorkezyar.beyleki yurtlaryn bilim derejesi o diyen bir super bir zat ansatjak medal alyp bolyan bolsa.biz chynymyzy etsek arkayin olan yzyndan yeters.

Wah tapawudy barla. Bizem erbetlerine seretmeli dal, gowularyna seretmeli. Meselem Orslarda orta mekdebin bilimi entagem gowy, ozem olar 10 sany olimpiada grupba yasasalaram sholaryn 10njysam bizinkilerden okde bolmagy mumkin. Yagny olaryn sheyle guychli okuwchy sany den yayran we kop. Bizem shondan mysal almaly. Elbetde, turk mekdebin chagalarynyn alyan medallary utunlik. Yone sholar yali chagalar turk mekdepde BASHGA YOK, a beyleki mekdeplerde hijem yok! Belki talant bardyr, yone bilimleri yetenok! Yagny men himik bolup olimpiyada gatnashyan bolsam himiyany onat bilyan diyeli. Yone beyleki chagalar turk mekdepde kopusi himiyany IN YENIL DEREJEDE berilse-de gowy bilenoklar, beyleki mekdeplerde bolsa "himiyany yigrenyan" diyip gechayyaler...

men shuny bilyan,eger 9-njy synpda her gun bash sorag chozen bolsam shu wagtky yagdayimdan nache esse gowy bolardym.gaty kyn zatmy?yok,yone dowamlylyk gerek.uzaga cheksede ichigysgynch.bizdede muna motivasyon yok...
aslynda olimpiadachylara yonekeyje oy ish berilse we barlanyp durulsada nache zat gowlashjak...
hawwa beyleki mekdeplen yagdayi owerlik dal,yone olan arasyndan gaty,islegli we zehinlileri bar.men 8-nji synpda dowlet olimpiada gatnashamda yaman aljyrapdym herkes full eder oydup,soraglar yaman nasat gledi.her kim full etmedi elbetde yone gowy edenler bar aralarynda,shu wagt gaty gen galyan nadip shol soraglary chozup bilyaler.TTM-lerden olimpiadachy bolmadyk sholary chozup bilyan birini taparyn oydemok.9-njy synpdaky dowlet olimpiadada teoriyany pochti full edenler bardy,YORITELESHDIRILMEDIK MEKDEPLERDEN!!!sholan biri,okuwyn dashyndan ozi fizika kurslar alyan ekeni,beylekisem Yolotende bir mekdepden.Yolotenden yaman kop olimpiadachy geldi.olarda bir matematika molym bar,shol yorite fizika-matematika olimpiadachylary tayyarlayamyshyn.diyjek bolyanym sahel hay diysen birzatlar chykjak.mena-a entek hemme zat onumizde diyip hasap edyan.

Ine sheyle bolmaly!
Aydyanyn dogry Garadag!
Menin pikirimche yagdayi onatlashdyrjak bolsan shu oz chagalaryny yokary olimpiyadalara yetiren mugallymlara pul bayragy berilmeli, abray haty berilmeli. Goy pul uchinem bolsa jan etsinler!