Ahyrzamanyň kiçi alamatlary.

Kurany Kerimde kyýamat alamatlary «eşrat» sözi bilen düşündirilýär:
«Olar kyýamatyň gopuşynyň duýdansyz gelip ýetmeginden başga nämä garaşýarlar? Onuň alamatlary öňünden bellidir», (Muhammet, 18). Başga bir aýatda käbir alamatlaryň döremegi bilen toba gapysynyň ýapyljakdygy aýdylýar:
«Rabbiniň käbir alamatlary gelen güni öň iman etmedik, ýa-da imany haýyr gazandyrmadyk kişä şol gün imandan asla peýda ýokdur», (Engam, 158).
«Gögüň duhan (tüsse) çykaryp, adamlary aç-açan gurşap aljak  gününe garaş. Bu žuda ajy azapdyr», (Duhan,10-11).
 
Kurany Kerimiň kyýamatyň ýakyndygyny we duýdansyz boljakdygyny habar bermegi sebäpli, Pygamberimiz onuň yşarat we alamatlaryny düşündirmek üçin köp iş edinipdir. Şeýlelikde, kyýamatdan öň dörejek pitnelere ymmatynyň ünsüni çekip, taýýarlykly bolmagy ündäpdir. Kyýamatyň alamatlary teşbih we temsiller üsti bilen hadyslarda düşündirilýär. Meselem, Pygamberimiz bir gün sahabalar bilen söhbet edýärkä bir gümmürdi eşidilýär. «Bu gümmürdi ýetmiş ýyldan bäri jähenneme tarap togalanýan bir daşyň şu pursat jähennemiň düýbüne ýetmeginiň gümmürdisidir» diýdi. Bu täsin wakadan sähelçe wagt geçenden soň biri gelip: «Eý, Resulallah, ýetmiş ýaşyndaky pylan mynapyk öldi. Jähenneme gitdi» diýdi, (Müslim, Ahmet b. Hanbel). Bu hadysa Pygamberimiziň çeperbeýanynyň ýorgudyny görkezýär.
 
Kyýamat alamatlary ençeme hadys kitaplarynda aýratyn baplary düzýär. Alymlar olary «kiçi» we «uly» diýip iki topara bölüpdirler.
 
Kiçi alamatlar
Kiçi alamatlary san bilen çäklendirmek mümkin däldir. Pygamberimiz hadyslarynda dürli sebäpler bilen baglanyşykly kyýamatyň kiçi alamatlary barada söz açypdyr. Pygamberimiziň iberilmegi kyýamatyň ilkinji alamatydyr. Resulullah (s.a.w.) bir hadysynda iki barmagyny birikdirip (süýem we orta barmagyny): «Men we kyýamat şu iki barmagym kimin ýakyn edilip iberildim» diýipdir, (Buhary, Müslim).
 
Mundan başga-da, ynsanyň belent jaýlar gurmakda biri-biri bilen ýaryşmagy, durmuş şertleriniň kynlaşmagy sebäpli ölümi arzuw etmegi, Hijazda, Şamyň golaýyndaky Busradaky (Basra) düýeleriň aýaklaryny ýagtyltjak derejede güýçli oduň çykmagy, yslamy ylymlaryň ýatyrylmagy, ýer titremesiniň, sowatsyzlygyň artmagy, arak-şerap içilmegi, zynanyň möwç alyp aç-açan edilmegi, jöhitler bilen musulmanlaryň arasynda uruş turmagy, Ystambulyň eýelenmegi, Efrat derýasynyň suwunyň gurap, ýerinden altyn magdanynyň çykmagy, erkegiň aýalyna boýun bolup, ene-atasyna garşy gitmegi ýaly ençeme alamatlar sanalypdyr, (Buhary, Tirmizi, Ibni Maje, Ebu Dawud).
 
Beýik alamatlar
Bu alamatlar kyýamatyň gopmagynyň öň ýanynda yzly-yzyna bolup geçjek wakalardyr. Kyýamatyň beýik alamatlary barada Huzeýfe b. Esidiň gürrüň beren bir hadysynda şeýle aýdylýar: Sahabalar öz aralarynda kyýamat barada söhbet eden wagtlary Pygamberimiz üstlerine gelýär. Olardan näme barada gürleşýändiklerini sorap: «Şu alamatlar bolmazdan kyýamat gopmaz» diýýär. Olar Deçjalyň çykmagy, duhan hadysasy, dapbetül-arz, Isanyň gökden inmegi, äjit-mäjit halkynyň döremegi, Gündogarda, Günbatar we Arap ýarymadasynda üç ýeriň hopup gitmegi, Ýemenden ynsana magşary ýatlatjak oduň çykmagy, Günüň günbatardan dogmagy. (Müslim, Ebu Dawud, Ibni Maje).
 
Duhan hadysasy
Hadysyň beýanyna görä, duhan Gündogar we Günbatar arasyny tutjak, kyrk günläp sowulmajak, mü’minleri dümewledip, käfirleri bolsa serhoş etjek tüssedir.
 
Üç ýeriň hopmak hadysasy
Bu kyýamata ýakyn dörejek pitnelerden biri bolup dünýäniň gündogarynda, günbatarynda we Arap ýarymadasynda üç ýeriň hopmak hadysasydyr.
 
Adamzady magşara tarap äkidýän oduň döremek hadysasy 
Bu oduň hakyky manyda otdugy ýa-da däldigi anyk belli däldir. Ýöne munuň bilen güýçli pitnäniň dörejekdigi aýdylýar. Bu oduň Hadramud, Ýemende Aden çukury we Hijaz topragynda  dörejekdigi habar berilýär.

Deçjal

Bu meselede Kuranda anyk söz açylmasa-da, hadys çeşmelerimizde ençeme rowaýat bar. Bularyň käbiri Buhary, Müslim ýaly sahyh hadys çeşmelerinde ýer alýar. Meselem: «Deçjalyň ýalandan jenneti we jähennemi bolar», (Müslim, Ibni Maje).
«Deçjal şeýle kuwwatly we güýçli bolar. Ony diňe hezreti Isa öldürer», (Tirmizi, Ebu Dawud).
«Deçjal ýer ýüzünde kyrk gün bolar. Onuň bir güni bir ýyl ýaly, bir güni bir aý ýaly, bir güni bir hepde ýaly, beýleki günleri bolsa adaty günler ýaly bolar», (Müslim).
«Deçjalyň esasy güýji ýahudylar bolar. Olar begenip, onuň tabynlygyna girer», (Müslim).
«Deçjalyň çykan güni bu barada tutuş älem-jahan eşider. Ol kyrk günläp dünýäni aýlanar. Onuň täsin bir eşegi bardyr», (Ibni Kesir, «Nihaýetül Bidaýe wen-Nihaýe»).
«Deçjal patyşa bolup dörär, soň özüniň ilahdygyny aýdar. Ynsany özüne ynanmaga çagyrar. Ynananlary jennetine, ynanmadyklaryny jähennemine salar», (Müslim).
«Deçjalyň bir gözi kördür», (Buhary, Müslim, Ebu Dawud). Käbir rowaýatlarda sag, käsinde çep  gözüniň kördügi aýdylýar.
 
Pygamberimiz Deçjalyň pitnesinden ymmatynyň habardar bolmagyny ençeme hadyslarynda ündäpdir. Hezreti Adam atadan, (Buhary, Müslim), käbir rowaýatlara görä, Nuh pygamberden bäri ähli pygamberler ymmatlaryny Deçjal howpy bilen gorkuzypdyr, (Müslim, Tirmizi). Ýöne meseläniň esasyna doly düşünilmän soň, bu ynanç jemagaty ýalňyş garaýyşlara itekläpdir. Adamlar adatdan daşary bir zadyň döremegine garaşypdyr. Mysal üçin, «Deçjalyň boýy altmyş arşyn bolup, münüp barýan ulagynyň iki gulagynyň arasy altmyş arşyn bolar» diýen hadyslarda ahyrzamanda dörejek Deçjalyň syýasy güýji, dolandyrýan döwletiniň kuwwaty barada aýdylýar.
 
«Deçjalyň çykan güni bu barada tutuş älem-jahan eşider. Ol kyrk günläp dünýäni aýlanar. Onuň täsin bir eşegi bardyr» diýen hadys bolsa, Deçjal döwründe habar beriş we ulag serişdeleriniň ýokary derejede ösjekdigine yşaratdyr. Deçjalyň kyrk günde dünýäni aýlanyp çykmagy, bu wakanyň sähel salymda tutuş älem-jahana ýaýylmasy şonuň bilen baglanyşyklydyr.
 Hadys çeşmelerinde otuz Deçjaldan söz açylýar. Bular çykmasa kyýamatyň gopmajakdygy habar berilýär. Bu her döwürde haýyr we şer göreşiniň dürli görnüşlerde dowam etjekdigini aňladýar. Aslynda bu dünýäde her bir zat ilahi hikmet arkaly bolup geçýändir. Hyýaly bir Deçjalyň gelmegine garaşmak dinde ýokdur. 

Deçjal

Bu meselede Kuranda anyk söz açylmasa-da, hadys çeşmelerimizde ençeme rowaýat bar. Bularyň käbiri Buhary, Müslim ýaly sahyh hadys çeşmelerinde ýer alýar. Meselem: «Deçjalyň ýalandan jenneti we jähennemi bolar», (Müslim, Ibni Maje).
«Deçjal şeýle kuwwatly we güýçli bolar. Ony diňe hezreti Isa öldürer», (Tirmizi, Ebu Dawud).
«Deçjal ýer ýüzünde kyrk gün bolar. Onuň bir güni bir ýyl ýaly, bir güni bir aý ýaly, bir güni bir hepde ýaly, beýleki günleri bolsa adaty günler ýaly bolar», (Müslim).
«Deçjalyň esasy güýji ýahudylar bolar. Olar begenip, onuň tabynlygyna girer», (Müslim).
«Deçjalyň çykan güni bu barada tutuş älem-jahan eşider. Ol kyrk günläp dünýäni aýlanar. Onuň täsin bir eşegi bardyr», (Ibni Kesir, «Nihaýetül Bidaýe wen-Nihaýe»).
«Deçjal patyşa bolup dörär, soň özüniň ilahdygyny aýdar. Ynsany özüne ynanmaga çagyrar. Ynananlary jennetine, ynanmadyklaryny jähennemine salar», (Müslim).
«Deçjalyň bir gözi kördür», (Buhary, Müslim, Ebu Dawud). Käbir rowaýatlarda sag, käsinde çep  gözüniň kördügi aýdylýar.
 
Pygamberimiz Deçjalyň pitnesinden ymmatynyň habardar bolmagyny ençeme hadyslarynda ündäpdir. Hezreti Adam atadan, (Buhary, Müslim), käbir rowaýatlara görä, Nuh pygamberden bäri ähli pygamberler ymmatlaryny Deçjal howpy bilen gorkuzypdyr, (Müslim, Tirmizi). Ýöne meseläniň esasyna doly düşünilmän soň, bu ynanç jemagaty ýalňyş garaýyşlara itekläpdir. Adamlar adatdan daşary bir zadyň döremegine garaşypdyr. Mysal üçin, «Deçjalyň boýy altmyş arşyn bolup, münüp barýan ulagynyň iki gulagynyň arasy altmyş arşyn bolar» diýen hadyslarda ahyrzamanda dörejek Deçjalyň syýasy güýji, dolandyrýan döwletiniň kuwwaty barada aýdylýar.
 
«Deçjalyň çykan güni bu barada tutuş älem-jahan eşider. Ol kyrk günläp dünýäni aýlanar. Onuň täsin bir eşegi bardyr» diýen hadys bolsa, Deçjal döwründe habar beriş we ulag serişdeleriniň ýokary derejede ösjekdigine yşaratdyr. Deçjalyň kyrk günde dünýäni aýlanyp çykmagy, bu wakanyň sähel salymda tutuş älem-jahana ýaýylmasy şonuň bilen baglanyşyklydyr.
 Hadys çeşmelerinde otuz Deçjaldan söz açylýar. Bular çykmasa kyýamatyň gopmajakdygy habar berilýär. Bu her döwürde haýyr we şer göreşiniň dürli görnüşlerde dowam etjekdigini aňladýar. Aslynda bu dünýäde her bir zat ilahi hikmet arkaly bolup geçýändir. Hyýaly bir Deçjalyň gelmegine garaşmak dinde ýokdur. 

Hezreti Isanyň gökden inmegi

Hezreti Isanyň gökden inmegi diňe yslam çeşmelerinde däl, hristian ynanjynda hem bardyr. Meselem: Amerikany açan Hristofor Kolumbyň we o ýerde ýerleşen hristianlaryň ynanjyna görä, hezreti Isa Amerika iner. Şonuň üçin Amerika Isany garşylamaga taýýar bolmalydyr. Şeýle hem käbir Ýewropa halklarynda «hezreti Isanyň ikinji gezek gelmegine garaşýanlar» diýen guramalar hem döredilipdir. Bu mesele barada Kuranda anyk söz açýan aýat ýokdur. Ýöne tefsir alymlary öz ýorgutlarynda muňa yşaratlaryň bardygyny aýdýarlar, (Äli Imran, 46; Nisa, 159).
 
Hezreti Isanyň gökden inmegi bilen baglanyşykly ençeme hadys bardyr.
«Deçjal şeýle kuwwatly we güýçli bolar. Ony diňe hezreti Isa öldürer», (Müslim, Ebu Dawud).
«Hezreti Isa (a.s.) geler we hezreti Mehdiniň yzynda namaza durar we oňa tabyn bolar», (Buhary, Müslim).
«Hezreti Isa Şamda ak mesjide iner», (Müslim).
 
Bu hadyslara göni manysynda düşünip, adamlar hezreti Isanyň Şamda ak mesjide inmegine garaşypdyr. Hatda hezreti Isa müner ýaly ak at taýýarlap goýlan wagtlary hem bolupdyr. Elbetde, bu mesele şeýle aç-açan bolmaz. Häzirki döwrüň yslam alymlary hezreti Isanyň gökden inmegini, Deçjaly öldürmegini we Mehdä tabyn bolmagyny şeýle düşündirýärler: Dinsizligiň, materializmiň güýçli döwründe hezreti Isanyň magnewi şahsyýetinden ybarat bolan hakyky Isaýylyk dini dörär. Ýoýulmalardan, ýalňyşlardan saplanan hristian dini yslam dini bilen birleşer. Kurana we yslama tabyn bolar. Meselem: 1215-nji ýylda Papa III Innokentiniň ýolbaşçylygyndaky konsul hezreti Muhammedi Deçjal, yslamyýeti Deçjal sistemi diýip atlandyrýar, (De La Puasnerie, G. «L‘Antechriste» Muňa garamazdan, 1965-nji ýylda  Watikan II konsuly yslamyň Allah tarapyndan iberilen bir dindigini, hezreti Muhammediň pygamberdigini, hezreti Isanyň Rab däl-de, pygamberdigini aýdyp, musulmanlar bilen hristianlaryň arasyndaky dartgynlylygyň, duşmançylygyň ýatyrylmagyny hoşniýetli, parahatçylykly gatnaşyklara ýol açylmalydygy karar edilýär, (Abbott, M.S.Walter, the Documets of Vatican II (1963-65)).
 
Hezreti Isanyň Deçjaly öldürmegi meselesi bolsa, şahsyýeti däl-de, onuň ideýasynyň puja çykarylmagyna, toparynyň dargadylmagyna yşaratdyr. Hristian ruhanylar jemagatynyň ýolbaşçylygynda  saplanan hristian dini yslam bilen birleşip, Deçjalyň toparyny düzýän dinsizligiň magnewi şahsyýetini ýeňjekdir. Ýagny, Isanyň hakyky dinini yslam bilen birleşdirmek üçin yhlas eden «Musulman Isaýylar» hezreti Isanyň ýolbaşçylygynda  ateizm düşünjesi bilen medeniýet we ruhy gymmatlyklary ýumran Deçjalyň toparyny ýok eder. Adamzat jemgyýetini ateizm düşünjesinden halas eder.
 
Başgaça aýdylanda, hristianlygyň yslamlaşmagy manysyny berýän bu hadysa hezreti Isanyň gelmegi bilen has hem berkär. Onuň gökden inmegi hiç haçan suratlandyrylyşy ýaly dabaraly bolmaz. Bir nurana barlygyň ýa-da melegiň gökden inişi ýaly bolup, az sanly kişi ony tanar.

  Günüň Günbatardan dogmagy

Bu kosmiki hadysa kyýamatyň iň soňky alamaty diýip kabul edilýär. Mundan soň toba we iman gapysy ýapylýar. Sufýanus-Sewri we Ebul Ferej el-Jöwzi ýaly alymlara görä, bu alamat:
«Rabbiniň käbir alamatlary gelen güni öň iman etmedik, ýa-da imany haýyr gazandyrmadyk kişä şol gün imandan asla peýda ýokdur», (Engam, 158) aýatynda zikr edilýär. Bu hadysa düşündirişe mätäç däl derejede aç-açan bolup geçer. Şondan soň toba gapysy ýapylar.
 
Bu hadysa kosmiki we etiki taýdan düşündiriş berip bolar:
 
Kosmiki taýyndan Ýer häzirki wagtda sekuntda otuz km. tizlik bilen Günüň daşyndan günbatardan gündogara tarap aýlanýar. Onuň traýektoriýasyndaky bir jisim bilen çakyşan ýagdaýynda, tersine ýagny, gündogardan-günbatara tarap aýlanyp başlar. Bu bolsa Günüň günbatardan dogmagyna getirer.
 
Etiki taýdan bolsa Ýer ýüzüni asuda we eşretli kosmos gämisi hökmünde ýaradan Allah Tagala ynsana çäksiz nygmatlar hödürläpdir. Bu nygmatlara derek özüne minnetdarlyk bildirilmegini, pygamberleri arkaly iberen habarlaryna gulak asmaklaryny islär. Tutuş adamzat ilahi emr we gadaganlyklary berjaý etmedik, älemiň eýesiniň beren nygmatlaryna gadyr bilmezlik edilen wagty bu dünýä nyzamynyň dowam etmeginde many-maksat galmaz. Şonuň üçin hadys çeşmelerinde kyýamatyň käfirleriň başynda gopjakdygy habar berilýär. Ýer ýüzünde «Allah, Allah» diýenler boldugyça kyýamat gopmaz. Ýagny,  kyýamat hadysasynyň aýylganç görnüşini görmezlikleri, duýmazlyklary üçin Allah mü’minleriň ruhuny öňünden alar. Soňra kyýamaty käfirleriň başynda goparar, (Müslim, Tirmizi). Käbir alymlar bu hadysy «Allahdan gork» diýip emri bil-magruf edýän hiç kimiň başyna kyýamat gopmaz diýip düşündiripdirler. Başgaça aýdylanda, ýaşaýşyň esasy maksady bolan emri bil-magruf nehýi anil-münker edýän adamlar galmadyk güni kyýamat gopar.
 
Kosmiki hadysa bolan kyýamatyň bu alamatynyň haçan boljakdygy barada anyk maglumat ýokdur. Ony diňe Allah biler. Bu barada käbir ylmy açyşlar bar. NASA-nyň (Amerikanyň kosmiki barlag merkeziniň) maglumatlaryna daýanýan «Newsweek» žurnalyndaky maglumata görä, dünýämiziň traýeoktoriýasyna örän ýakyn aralykdan geçýän bir kosmos jisimi bilen çaknyşmak ähtimallagy 1987-nji ýylda bolup, dünýämize ýedi ýüz müň mil ýakynlaşan bu jisim ugruny üýtgedip geçip gidipdir. Eger çaknyşyk bolan bolsa adamzat medeniýeti gutarardy. Ýene şol žurnalyň beren maglumatyna görä, planetamyz iki müň bir ýüz ýigrimi altynjy ýylyň iýul” aýynda bir jisim bilen täzeden ýüzbe-ýüz bolar, («Newsweek» 23 noýabr”, 1992 ý.).
 
Ylmy maglumatlar hemişe anyk we kesgitli däldir. Ýöne şuny aýtmak bolar: Kurany Kerim bize 1500 ýyl ozal «Kyýamat ýakyndyr», (Kamer, 1), diýýär. Allahyň beren wadasynyň haçan boljakdygynyň jogabyny hem diňe ol bilýär. Sahabalar kyýamatyň ýakyndygyny bilenden soň, hemişe taýýarlykly bolupdyrlar.
 
Netije
Kelam alymlarymyz kyýamatyň alamatlary meselesinde seresap hereket edipdirler. Nesefi kyýamat alamatlaryny bäş, Taftazany bolsa on diýip belläpdir. Bularyň eserlerinde doly suratlandyrmalar ýokdur. Taftazany hadyslarda beýan edilen kyýamat alamatlaryny ýorgut etmändir. Ol öz kitabynda bu barada şeýle aýdypdyr:
«Käbir alymlar Hijazdan çykjak ody ylym we hidaýet görnüşinde düşündirýär. Çünki Hijaz fykhy bu buşluga laýykdyr. Adamzady haşr meýdanyna ýygnajak ot bolsa Çingiz we Hulagu pitnesidir. Deçjalyň döreýşi şer we pyssy-pujurlygyň döremegi diýmekdir. Hezreti Isanyň gökden inmegi bolsa, bu şerleriň ýok edilip, haýyr we ýagşylygyň üstün çykmagy diýmekdir. Zamanyň ýakynlaşmagy bolsa, haýryň we bereketiň ýitmegidir. Günlere we wagta degerli bahanyň berilmän, peýdanyň ýitmegidir. 
 
Bu düşündirişe görä kyýamat alamatlary baradyky nasslar (aýat we hadys) muhakemat (anyk) däl-de, müteşabihat (meňzetme) görnüşindedir. Şeýle hem bu suratlandyrmalarda ünsden düşen şu aýratynlyk bardyr.
Ynsanyň ýaradylyş sebäbi we bu dünýä iberiliş maksady syrry-imtihandyr (syrly synagdyr). Ýöne her bir zat suratlandyrylyşy ýaly anyk we kesgitli bolsa, synagyň manysy bolmaz. Kyýamat alamatlarynyň suratlandyrylyşy ýaly ýüze çykmagy Allahyň gudraty taýyndan mümkindir, ýöne bu dünýäde hemme zat hikmet bilen bolup geçýär, hemme zat hikmet bilen gurşalandyr. Hatda Pygamberimiziň pygamber hökmünde iberilişi imana mejbur ediji ýagdaýda bolmandyr, ynsana zor salynmandyr. Ýogsa Ebu Jehil bilen Ebu Bekir şol bir derejede galyp, synagyň syry ýiterdi. Älemleriň Serweriniň ýagdaýy şeýle bolsa, Onuň habar beren kyýamat alamatlary hem synag çäginiň daşynda bolup bilmez. Meselem: hezreti Isa gökden injek bolsa, gaýypdan gelip, Şamdaky bir minara inmez. Şeýle ýagdaý ynsanyň saýlamak hukugyny elinden alar, ynsan gutulgysyz iman etmeli bolar.
 
Pygamberimiziň kyýamat alamatlary barada beýan eden hadyslary şübhesiz wahýdyr. Çünki:
«Ol hewasyndan (öz pikir edişine görä) gürlemeýär. Onuň aýdan sözleri özüne gelen wahýdan başga zat däldir», (Nejm, 3-4).
 
Pygamberimize mazmun görnüşinde bildirilen kyýamat alamatlary Onuň tarapyndan suratlandyrylyp düşündirilendir. Bu meselä, elbetde, belagat kadalary, urp-adatlar hatda halklaryň medeniýet derejesi hem täsir edipdir.Pygamberimiz bu aýratynlyklaryň ählisini nazarda tutup, beýan edipdir. Meselem belagat kadalaryna görä, sözüň göni manysy göz öňünde tutulmaýar. Kuranda hem şuňa meňzeş aýratynlyklar bardyr. Meselem: «Allahyň tanapyna berk ýapyşyň», (Äli Imran, 103), aýatyndaky tanapyň, biziň bilýän tanapymyz däldigi şübhesizdir. Bu bir durnukly söz düzümidir. Bu ýerde «äht» göz öňünde tutulýar.
Jemläp aýtsak, kyýamat alamatlaryndan Günüň günbatardan dogmagyndan başga hiç biri her kesiň görüp biljek derejesinde aç-açan görnüşde bolmaz. Ýogsa synag syrlaryna ters geler. Şol sebäpli mü’minler seresap bolmalydyr. Şer we erbetlikleriň arasynda bolmazlyga çalşylmalydyr.

Sirat dost, berekellah hemme zady goyupsyna. Allah razy bolsun. Yene tema degishliler bar bolsa goyuber.

jogapsyz galan soragynyz bolsa aydyn, jogap berjek bolup synanshars.

Men bulary okanymdan,kitap okanym gowy

Dostjan elbetde muna degishli durli kitaplar bardyr. Islanin alyp okabermeli. Adamlaram her hili bolyar, biri barde okamany, biri kitapda biri bashga yerde okanyny gowy goryar. O zatlar bashga gurrunler.

Yöne yene de in amatlysy kitapdyr. Menem kitapdan yada ylmyhaly göçürip yazayjak,bärde kiçiräk edip öz pikrinizi yazsanan

Ok dost. Shu temada kitapmy ya bashga zatmy ony anyklamzok. Nameden bolsa ygtybarly cheshme wajyp, isle kitap bolsun, isle aydylan ya yazylan maglumat bolsun. Bu zatlar bu tema degishli dal.

Allatagalla (j.j.) sizden razy bolsun Sirat! Gyzykly we gerekli maglumatlar!

turkmentalyp gowy tema yone gowy durmu6da ya6ap yorkak 6u wagtdan ahyrzaman diymanda

janita,
 
menem gowy durmushda yashap yorun. Yslam dininin taglymatyna gora kyyamat gunune iman etmek sherti bar. Ony her gezek yatlap durmak adamy guna ishden dashlashdyryp halallyga ugrukdyryr. Shol sebapden sheyle iman bar. Onun zyyany yok. Eger senem ynanyan bolsan onda bu yazgylar sana zyyan dal-de peyda yaly gorunmeli. Iman problemasy bolsa ahyrzamany yatlamakda hemme edilen ishlerine ya serpay ya jeza aljagyna iman bar bolsa adam beyle yazgylardan peyda tapmaly. Menem shol niyet bilen achdym. Allahy tanap Ona iman edip we Onun onundaki borchlary amal edip we haramda dash halala yakynlashyan bolsan o dunya durmushymyz inshallah jennetde bolar. Yone dine o dunya diyip bu dunyadaki halal zatlaryny etmek, halal yoldan durmushdan lezzet almak, her ishinde haram dal bolsa yenil yollary etmek, dunya ylymdan ot bolmak hakyky musulmanyn ishi we sheyle bolmaly.
 
Sen mana dogry dushunensin diyip pikir edyan.

O dunyani jennet edip bolmaz eger bu dunyani jennet etmesen. Yagny ruhy we maddy taydan gerekli hemme zady musulman kishi etmage borchly. Ruhy taydan - iman we Allah ylmy bilen, maddy taydan - dunye ylmy bilen bolup ile tamakin we matach bolmazlyk bolyar. Her eden yagshy ishimize Allahyn serpayy garashyar. Muna begenmeli. Yogsa-da ozumizi duzetmeli. Bu hemmamize shol sanda mana-da gaty degishli.

Ellerinize guller bitsin ENSHALLA agalar 🙂

Etiki taýdan bolsa Ýer ýüzüni asuda we eşretli kosmos gämisi hökmünde ýaradan Allah Tagala ynsana çäksiz nygmatlar hödürläpdir. Bu nygmatlara derek özüne minnetdarlyk bildirilmegini, pygamberleri arkaly iberen habarlaryna gulak asmaklaryny islär. Tutuş adamzat ilahi emr we gadaganlyklary berjaý etmedik, älemiň eýesiniň beren nygmatlaryna gadyr bilmezlik edilen wagty bu dünýä nyzamynyň dowam etmeginde many-maksat galmaz. Şonuň üçin hadys çeşmelerinde kyýamatyň käfirleriň başynda gopjakdygy habar berilýär. Ýer ýüzünde «Allah, Allah» diýenler boldugyça kyýamat gopmaz. Ýagny,  kyýamat hadysasynyň aýylganç görnüşini görmezlikleri, duýmazlyklary üçin Allah mü’minleriň ruhuny öňünden alar. Soňra kyýamaty käfirleriň başynda goparar, (Müslim, Tirmizi). Käbir alymlar bu hadysy «Allahdan gork» diýip emri bil-magruf edýän hiç kimiň başyna kyýamat gopmaz diýip düşündiripdirler. Başgaça aýdylanda, ýaşaýşyň esasy maksady bolan emri bil-magruf nehýi anil-münker edýän adamlar galmadyk güni kyýamat gopar.

turkmentalyp,
gyzykly hem gerekli maglumatlar u4in kop kop sagbol,

P.S. ynanyanam, du6unyanem, begenyanem

ok janita menem muna begenyan we sana 2 dunyade-de bagtly bolmagyny arzuw edyan.

turkmentalyp sagbol, sanada arzuw edyan, 👍, uda4i, uda4i v jizni