Gybat belasy
Goňşyň bilen ýa-da ýakyn dostuň bilen gürrüňdeş bolup, onuň ýanyndan gaýdanyňdan soň seniň yzyňdan gybatyň edilip-edilmeýändigini, anyk aýdyp bilmeýän bolsaň, bu rejäniň gowy däldiginiň alamatydyr. Şeýle dostlukda ne mähir-muhabbet bardyr, ne-de sylag-hormat. Çünki “Yzymdan gepim edilýär” diýip pikir eden adam mydama dost-ýarlaryna şübheli garar. “Kim bilýär? Yzymdan näme diýip gybat edýänini, Hudaý bilsin“ diýen şübhe ol adamyň ýüregini dilim-dilim eder. Şeýlelikde, bu şübhe goňşuçylyk hem-de dostluk-doganlyk duýgularyň pagyş-para bolmagyna getirýär.
Şol sebäpden Kurany Kerim adamyň yzyndan gybatyny etmekligi şol adamyň etini iýmeklige meňzedýär we aýdylýan gep dogry bolsa-da, kimdir biriniň yzyndan gepini etmekligi düýbünden gadagan edýär. Ýöne, gerek bolsa, anyk dogry maglumatlar gözlenýän wagty näme bilýän bolsaň, şony hem aýtmaklyk ýalňyş däldir. Eger-de, şeýle ýagdaý ýüze çykmasa, kimdir birini garalap, onuň kemçiliklerini, aýbyny orta dökmeklik, şol adam hakda ýalňyş pikirleriň döremegine sebäp bolmaklyk, ne dostluga, ne-de goňşuçylyga ýaraşar.
Ýeri geleninde dostlugy duşmançylyga öwürýän gybat hakda Süfýan bin Uýeýnäniň aýdan sözlerini ýatlap geçeliň.
Dört ýaşynda Kurany Kerimi ýatdan bilen, ellidenem köp gezek ýöräp haja giden Ymam Şafi ýaly beýik ymamlaryň halypasy bolan Kufe şäheriniň beýik alymy Süfýan bin Uýeýne gybatyň nähili ýaman günädigini bize şeýle düşündirýär:
- Günäleriň iň ulusy adamyň hakyny iýmek, adamyň hukugyny basgylamakdyr. Guluň hakyny iýen bolsaň, sen şehit bolsaň-da, günäň geçilmeýär. Şol adam bilen hökman baryp razylaşmaly. Şonuň üçinem kimdir biriniň hakyny iýen adam, baryp şol adamdan ötünç soramaly, razylaşmaly. Eger-de, haky iýlen adam dünýeden gaýdan bolsa, onuň mirasdüşerleri bilen razylaşylmaly. Şeýlelikde, guluň hakyndan gutulyp bolýar.
Emma kimdir biriniň gybatyny eden adamyňky başgaça bolýar. Ol öz günäsini ýuwmak üçin gybatyny eden adamsynyň mirasdüşerleriniň ýanyna baryp: “Men seniň garyndaşyň yzyndan gybatyny etdim, ol bolsa dünýeden gaýdypdyr. Günämi geçiň, size gerek bolsa pulam berjek“ diýmäge haky ýokdur. Çünki mirasdüşere beýle artykmaçlyk berilmändir.
Gybatyny eden adamyň bilen hökman ýüzbe-ýüze görşüp razylaşaýmaly. Eger-de, ol adam dünýäden gaýdan bolsa, onda magşar gününde onuň bilen duşuşyp, gybatyny edeni üçin oňa öz sogabyny berip, eger-de, sogabyň ýetmese, ol adamyň günälerini özüň alyp, razylaşyp bolar. Diýmek, gybatyň günäsi gul hakynyň günäsinden-de agyrdyr.
Näme üçin gybatyň günäsi, gul hakynyň günäsinden has agyr? Çünki adamyň abraýy, ar-namysy onuň mal-mülkünden has gymmatly. Eger-de sen kimdir biriniň hakyny iýen bolsaň onda, baryp şol haky ol adamyň mirasdüşerine berseň bolýar. Sen ol adam bilen razylaşdygyň bolýar. Emma kimdir biriniň yzyndan gybatyny edip, onuň ar-namysyna dil ýetirseň, sen ol adamyň abraýyny, ar-namysyny pul bilen satyn alyp, yzyna gaýdyp berip bilmersiň. Onuň bilen diňe şeýdip razylaşyp bilersiň. Hasap gününde ýüzbe-ýüz duşuşmak bilen.... Sogaplaryňy bermeli bolarsyň, eger-de, sogaplaryň ýetmese, gybatyny eden adamyň günälerini özüň almaly bolarsyň, diňe şu ýol bilen razylaşyp bolýar. Süfýan bin Uýeýne özüniň bu sözleri bilen bize şeýle diýmekçi bolýar:
- Siz gybata diliňizi öwrenişdirmäň! Degre-daşyňyzdaky adamlar bilen araňyzdaky dostluk-doganlyk gatnaşygyna zyýan ýetirjek gybatdan ýylandan-içýandan çekinişiňiz ýaly çekiniň. Eger sizde şeýle ýaramaz endik bar bolsa, ony aýyrjak boluň! Bu endigiňizi goýjak bolup jan ediň. Şonda sizi adamlar sylaram, hormatlaram.
Состояние архива
● Полный текст
● Сохранено комментариев: 12/12
Опубликовано на сайте: teswirler.com · Источник: копия Web Archive — ertir.com, 14 мая 2012 · Открыть оригинал ↗
Комментарии 12
kyn gorme welin kolhoznik okamaga yaltanyan
yagdayina seret, zor bilen okadip biljek dal. (okamajak bolsan onda plus goyay mana ) hahahahaha
hahaha.giren mowzuguma beryana men plus
borlay shu wagt flood bashladyp oturmayyn.indiki gezek bashladaryn
ok!!!
borlay shu wagt flood bashladyp oturmayyn.indiki gezek bashladaryn
Gaty govy movzuk, onem Akmyrat achypdy oydyan..
Gandym aga'nynam GYBAT barada achan bir temasy bardy, gaty govy zatlar yazylypdyr:
http://www.teswirler.com/index.php?q=blog&view=2442
Gandym Agan on acan mowzugi:
Bir mümine gybat etmek hebesdir, Gybatkeşiň baran ýeri ot bolar
Gybat — kimdir biriniň yzyndan gürrüňini etmek, has takygy, biriniň ýüzüne aýdylanda halamajak zadyny yzyndan aýtmak diýmekdir.Kimdir biriniň bedeni, ahlagy, işi, dini, geýimi, öýi... ýene-de sanardan köp zatlar gybat etmäge ýeterlik sebäplerdir. Gözüniň çaşy bolmagy, saçynyň kel bolmagy, boýunyň kelte ýa-da şilliň uzyn bolmagy... Bu zatlar adamyň ýüzüne aýdylsa, göwnüne almagy mümkin.
Biriniň yzyndan ýa-da onuň ýok ýerinde göz-gaş bilen yşarat etmek, ýüzüňi kürşertmek hem gybata girýär. Mysal üçin eliň bilen biriniň uzyn ýa-da gysgalygyny görkezmek, bir adamyň kemçilikleri barada hat ýazmak-da gybatdyr. Gybaty makullamak hem gybatdyr. Gybat edilýän ýerde ümsüm geplemän oturan adam hem gybata şärik bolýandyr.Şonuň üçin ynsan mümkin bolsa dili bilen gybatyň öňüni almaga çalyşmaly — gybat etmezligi ündemeli, muny başarmasa, ýüregi bilen gybaty ýazgarmaly.
Kim bir mümin doganynyň ýok ýerinde onuň gybatynyň edilmeginiň öňüni alsa, kyýamat gününde Allahutagala hem ol kişiniň kemçiligini örtjekdigine kepil geçendir. (Ibn Ebi’d-Dünýa).
Gandym aga sagja bol
Kolhoznikjan gowy yazypsyn welin şu yazgylaryny name esaslanyp yazanyny bilmek isleyan.Sebabi gul haky dine puldan ybarat dal.Her eden hereketin bilen ilin hakyny iyip bilersin.Men Allah gatynda in uly iki güna şirk ve gul haky diyip bilyan.Birinji sapar eşityan.Agzalaryn pikirlerini bilesim gelyar.
mena su yazgini zaman gazetinde okadim
Beyik Allah tagala Kuran Kerimde sheyle diyyar:
Auzubillahimishsheytanirrajim (Dashlanyp kowlan sheytanyn sherinden Allah tagala sygynyan)
Bismillahirrahmanirrahim (Rahman we Rahym bolan Allahyn ady bilen)
12. Ey, muminler (Allaha iman edenler), köp gümandan chetleshin! Chünki, käbir güman günädir! (Özgelerin ayyplarynyn arkasyndan) ichalychylyk edip yörman we birewleriniz birewlerinizin gybatyny etmesin! Eysem, sizden (islendik) bir kishi öz ölen yoldashynyn etini iymegi yagshy görermi?! Ine, yaman gördünizmi?! (Bes, günäsi shondan hem artyk bolan gybaty hem yaman görün!) Allahdan gorkun! Elbetde, Allah tobalary kabul ediji, mahribandyr.
Hüjreler süresi
Dushundirish: Bu ayaty-Kerimde muminler jemgyyetdäki tertip-düzgüni bozyan we mähir-muhabbetin yok bolup gitmegine sebäp bolyan uch yamanlykdan gaytarylyar. Olaryn birinjisi - özgeler hakynda yaman güman etmek, iknjisi - birewlerin aybyny agtaryp tapmak uchin arkasyndan ichalychylyk - jansyzlyk edip yörmekdir. Yslamda shahsyn ashgara edyan ish-amaly we aydan sözi mukaddesdir. Yagny, meselem, bir adamyn anyk bir ayba ya jenayata dahyllydygyna anyk delil bolmasa, onun shol ayyp ya jenayatda güman edilmegi haramdyr. Dine onun munafyklygy - ikiyüzliligi, yada hayynlygy anyk bolanda, ona yaman güman etmek we ondan heder etmek wajypdyr. Chunki, pygamberimiz aleyhissalamyn aydyshy yaly Mumin kishi bir deshikden iki gezek chakylmayar. Yagny, bir hinde yatan yylan yada ichyan adamy iki gezek chakmayar.
Yokardaky ayatda yene gybatdan gayratyldy. Eysem, gybat name? Bu dogrusynda pygamber aleyhissalam sheyle diyipdir: Gybat - doganyn yzyndan özi eshidäyse, gaharyny getirjek ayby-nogsany aytmakdyr. Diymek, bir muminin yzyndan onda bolmadyk ayyplary ona yönkemek gybat däl, belki, ol hakynda yalan söz we töhmet bolsa, onda bar bolan ayyplary yzyndan aytmak bolsa, ony sypatlandyrmak däl-de, gybat bolar. Ine gybatyn näderejede agyr günädigi dogrusynda bu ayatda Allah tagala tarapyn getirilen tymsal göreldelidir. Chünki, aky-hushy yerinde bolan adam bashga bir ynsanyn etini iymek islemeyär. Indi shol ynsan özünin dogany bolsa, üstesine-de kemsidilip öldürilen bolsa?! Onun etini iymek dünyäde in wagshy haywanyn hem heder edyan jenayatydyr. Bir muminin yzyndan gybat etmek bolsa, ana, shondan-da agyrrak jenayatdyr. Shonun üchin hem pygamber aleyhissalam: Gybat etmek birewi nähak öldürmekden-de yamanrakdyr diyipdir.
Salam! Sen ajayip Saňa söz yok sen biziň uçin yaz Seni söyyäs Islami Tesvirleň uçin! Meň Imelime yaz Hayişt!!! abzemzemrambler.ru Giňdir dunye Seni diňlejek köpdur Bidereklere gulak asma Berekella