10 borchlar. 8. Hakimler we 9. Musulmanyn öz aralaryndaky borchlary.
Häkimler öňündäki borçlar
Başlyk belli belli bir topary dolandyrýan kişä aýdylýar. Meselem bir döwletin prezidenti şol döwletiň halkynyň başlygy bolýar, ýa mugallymlar – studentleriň ýolbaşçysy bolýar, serkerde – esgerleriň başlygy bolyar, är kişi – maşgalanyň başlygy bolýar.
Biziň başlyklar öňündäki borçlarymyz şulardan ybarat:
Birinji bilen, biz olara etagat etmeli. Beýik Allah tagala aýtdy:
59. Eý, iman edenler, Allaha etagat ediň (boýun synyň) we pygambere, özüňizden bolan häkimlere boýun boluň!
Pygamber s.a.w. aýtdy:
“Kim maňa etagat etse, göýä Allaha etagat eden ýaly, a kim menden ýüz öwürse göýä Allahdan ýüz öwüren ýaly. We kim häkime etagat etse, göýä maňa etagat eden ýaly, a kim häkime boýun bolmasa, göýä maňa bolmadyk ýalydyr”
Muslim
Häkimlere diňe ýaman, günä işlerde etagat etmeli däl. Meselem: ogurlyk, zyna ýa narkotiklerde w.ş.m. Pygamberimiz s.a.w. aýtdylar:
“Musulman, eger oňa günä iş etmegi emr edilmedik halatynda, häkime boýun bolmak borçludyr, hatda ol işlere oňa ýarasa-da ýa ýaramasa-da. Eger oňa günä iş etmek emr edilen bolsa, onda bu işde häkime diňlemeli we etagat etmeli däl”
Muslim
Ikinji bilen, olaryň şahsy işlerine goşulmaly däl. Pygamber a.s. aýtdy:
“Musulmanyň gowy häsiýetleriniň biri – özüne degişli bolmadyk işleri taşlamagydyr”
Termizi
Pygamber a.s. aýtdy:
“Özüňi şübheden goramak üçin, şübhe döredýän işleri taşla”
Nasaýi we Termizi
Üçünji bilen, musulman özüne isleýän ýagşylyklary we olara dogry ýol düşmeklerini häkimlere-de arzuw etmeli. Pygamber a.s. aýtdy:
“Özüňe isleýän zadyňy öz musulman doganyňa-da islemeýänçäň imanly hasap edilmersiňiz”
Buhari
Dördünji bilen, musulman häkimlere berlen häkimýetlik we baýlyk zerarly olara görüpçilik etmeli däl we nebisjeň halda olary islemeli däl.
Bir gezek pygamberiň a.s. ýanyna bir adam geldi we sorady:
“Eý, Allahyň Resuly! Meni hem Allah hem-de adamlar söýer ýaly bir işi öwret!”
Onda pygamber a.s. aýtdy:
“Harsy dünýä (bu dünýä diýip ölüp ýatma, dünýä malyna gul bolma) bolma seni Allah söýer. Adamlaryň mallaryna tamakin bolma seni adamlar söýer”
Ibn Maja
Состояние архива
● Полный текст
● Сохранено комментариев: 2/2
Опубликовано на сайте: teswirler.com · Источник: копия Web Archive — ertir.com, 14 мая 2012 · Открыть оригинал ↗
Комментарии 2
Musulmanyň öz aralaryndaky borçlary
Dost öňündäki borçlar şulardan ybarat:
Birinji bilen, musulman öz ara gatnaşykda mähriban we hoşniýetli bolmalydyr. Beýik Allah tagala aýtdy:
29. Muhammed Allahyň pygamberidir. Onuň bilen bile bolan (mumin)ler käfirlere gaharly, öz aralarynda (muminler bilen) bolsa, rehimli, mähribandyrlar.
Feth süresi.
Pygamber a.s. aytdylar:
“Mumin mumin gatnaşygy göýä bir-birini saklap oturan gurluşyk ýalydyr”
Buhari
Başga bir hadysda:
“Allah mumine ta ol öz mumin doganyna kömek edýänçä kömek edýär”
Muslim
Ikinji bilen, musulman beýleki musulmanlara zyýan ýetirmeli däl.
Ýene bir hadysda:
“Musulman – onun dilinden we elinde başga musulmanlar aman-saglykda bolan kişidir”
Buhari
Pygamber a.s. bu hadysda dil we el diýip aýratyn aýdyp geçdi. Sebäbi adam köp işlerini şolar bile edýär. Ýöne musulman adam bedeniň hemme agzalaryny haýyr iş etmekde ulanmalydyr.
Üçünji bilen, musulman ýamanlyga mümkin boldugyça haýyr bilen jogap bermeli. Beýik Allah tagala aýtdy:
34. Ýagşylyk bilen ýamanlyk barabar bolmaz. Siz (her hili ýamanlygy) iň gözel sözler bilen dep ediň! (Şonda) öz-özünden siz bilen arada adawat (ýamanlyk) bolan kimse gyzgyn – wepaly dost bolup galar.
35. Oňa (ýamanlyga ýagşylyk bilen dep etmek baýlygyna) diňe sabyr-takatlylar ýeter, oňa diňe beýik nesibeli ýeter.
Fussilat süresi.
Ol Allah ýene-de aýtdy:
63. Rahmanyň (söýgüli) bendeleri Ýerde ulumsylyk bilen ýöreýän jahyl kimseler (bimany) haýbatlar eden wagtda hem “Aman boluň!” diýip jogap berýänlerdir.
Furkan süresi.
Dördünji bilen, musulman kişi öz musulman doganynyň hatalaryny görüp olary düzeltmäge çalyşmaly. Musulman ol hatalary illere paş edip ýörmeli däl. Pygamber a.s. aýtdy:
“Kim bir ýede günä iş edilýänini görse, onda eli bilen düzetsin, eger ony başarmasa onda dili bilen düzetsin, ony hem başarmasa onda ýüregi bilen ýaman görsün. Sebäbi bu hili ýagdaý – imanyň gowşak görnüşidir”
Muslim
Başga hadysda:
“Kim musulmanyň aýyplaryny örtse, Allah hem onuň bu dünýäde we ahyretde aýyplaryny örter”
Muslim
Bäşinji bilen, musulman kişi söwda we beýleki ähli işlerde öz musulman doganyny aldamaly däl. Beýik Allah tagala aýtdy:
1.(Ölçeg we tereziden) urup galýan kimselere bagtsyzlyk bolgaý!
2-3. Olar adamlardan (bir närsäni) ölçäp alan wagtlarynda doly edip alýan, olara ölçäp ýada çekip beren wagtlarynda bolsa, kem edip berýän kimselerdir.
Mutaffifin süresi.
Pygamber a.s. aýtdy:
“Kim bize ýarag galdyrsa – ol bizden däldir. We kim bizi aldasa – ol hem bizden däldir”
Muslim
Altylanjy bilen, musulman kişi musulman doganyna azar bermeli däl we göwnüne degmeli däl. Beýik Allah tagala aýtdy:
58. Mumin erkeklere we mumin aýallara bigünä ýerden azar beryän kimseler töhmeti we açyk günäni öz üstlerine alypdyrlar.
Ahzab süresi
Ýedinji bilen, musulman musulmanlary ýaraşdyrmaga çalyşmaly. Beýik Allah tagala aýtdy:
10. Muminler, hiç şek-şübhesiz, aga-inilerdir. Bes, siz iki aga-ininiň arasyny oňlaň (ýaraşdyryň). Allahdan gorkuň – hökman rahmete duş bolarsyňyz.
Hudjurat süresi.
Pygamber a.s. aýtdy:
“Musulmanyň musulmana alty borjy bardyr. Oňa duşanda salamlaşmak. Çakylygyna jogap bermek. Nesihat sorasa nesihat bermek. Asgyranda “Yarhamakullah (Allah sana rahmet etsin) diýmek. Hassa bolsa zyýarat etmek. Yogalsa jynazasyna gatnaşmak.”
Muslim
Türkmentalyp söz ýogaý, berekella !