Gyzlar äre gaçýarlar...

Gyzlaryň äre gaçmagy ýaly wakalar öňräklerden bärem türkmenleriň
arasynda bar. Köplenç ýagdaýda gyzlar halaýan ýigidine berilmedik
ýagdaýda gaçýardylar. Ýa-da gurban baýramy döwründe çalt söýgä sataşyp,
ony hem ene-atalaryna aýtmaga çekinip, gaçardylar. 2010-njy ýylda
welin, gyzlara bir döw-ä çaldy. «Pylanynyň ogly gyz alyp gaçypdyr»,
«Pylanynyň gyzy gaçyp gidipdir» diýen ýaly habarlar günüň-güni
eşidilýär.

Ene-atalar hut ukudan oýanan ýaly äm-säm ýagdaýda
galýarlar. Olar ogullarynyň, gyzlarynyň kimdir biri bilen halaşýandygy
hakda hiç hili habar bilmändiklerini, wakanyň birden ýüze çykandygyny
aýdyp, aglaşýarlar.

Sebäp näme?

Oglanlaryň
gyz alyp gaçmasy ýoksuzlygyň alamaty. Halkyň hal-ýagdaýynyň çökmegi
adamlarda galyň tölemäge ýagdaý goýmady. Türkmenleriň gyza galyň salma
keseli olary köp masgaraçylyklaryň üstünden eltýär. Adam ýaly soralyp
barlanda hökman dört müň, ýa-da, iň bolman, iki müň amerikan dollaryny,
munuň-da daşyndan köp gymmat bahaly mata-marlaklary, gyzyl şaý-sepi
galyň hökmünde salýarlar.

Ýaşlaryň toýuny tutmak üçinem
azyndan üç-bäş müň amerikan dollary gerek. Ogul öýermek üçin umuman,
ýedi-on müň amerikan dollary gerek. Iýmäge çörek, geýmäge eşik tapmasy
kyn adamlar beýle ýagdaýda gelin edinmegi başarmaýarlar. Ýöne ýetişip
barýan ogullar ene-atanyň haçan-da bolsa, bir wagt pul tapjagyna
garaşyp durmaýarlar. (Garyp öýleriň ogul öýermek üçin puly taparyndan
tapmazy ýakyn). Şeýle bolansoň, ýigitler gyzy alyp gaçaýýarlar.

Gyzlaryň
gaçmagynyň ikinji bir sebäbem, köp gyzlar üçin gudaçylyga barýanam ýok.
Sebäbi ilatyň esasy bölegi garyplyga sataşdy. Şonuň üçin Türkmenistanda
durmuşa çykyp bilmän oturan gyzlar ýylsaýyn köpelýär. Köp gyzlar bolsa,
durmuşa çykman ömürlerini ötürmek islemeýärler we olar gudalaryň
gelerine garaşyp oturmaýarlar. Olaryň käsi özlerine lak atan çem gelen
oglan bilen hem gaçaýýarlar.

Hiç zat gyzyklandyranok

Gyzlary
oglanyň ýaşaýyş durmuşy-da gyzyklandyrmaýar, edýän işi-de. Neşe
söwdagärine, neşekeşe, türmeden gelene, hiç bir ýerde işlemeýäne gaçyp
duranlaram bar.

Äre gaçýanlaryň arasynda mekdebi
tamamlamadyklaryň-da barlygy haýran galdyrýar. «Bu gyzlara ne döw
çaldyka?!» diýýärler. Gelin bolup, başa kürte atmak höwesi olaryň
gözüni gapypdyr. Olaryň soňky ýaşaýşy nähili boljak, ony bilýän ýok.

Häzir-ä
gyzlaryň arasynda äre gaçmaklyk köpeldi. Misli, gripp keseliniň
ýokuşyşy ýaly, äre gaçma keseli olara ýokuşypmy-nämemi, gyzlar
biri-birinden kem galyp barýan ýaly, äre gaçýarlar.

Äre gaçýan
gyzlaryň hossarlary säher bilen turup, hossarlaryna «Waý, biziňkem
turup gidiberipdir!» diýşip, jaň edýärler. Gyzlaryň şeýle köp äre gaçan
wagtynyň hiç bir zamanda bolmandygyny aýdyp, ýaşuly nesil ýakasyny
tutýar. Olar ýagdaýy sosial ýetmezçiliklere syrykdyrmany welin
bilenoklar.

Garýagdy Meläýew Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.

Sizin pikirinizçe gyzlar äre name üçin gaçýarlar?

Oglanyn galyn tölemage güyji yetmeyani üçin...(25%, 6 adam)

Gyzyn özi isleyandigi üçin...(20%, 5 adam)

Ene-atan özi rugsat beryar...(4%, 1 adam)

Özlerem bilenok (sonuny pikir etman gaçyarlarlar...)(50%, 12 adam)