Önümçilik we Ykdysadyyet

Önümçilik - başgaça şekilde '' Çagani Altyna öwürmek '' hem diyilyar.

Adamy öndürmek bolupbilmejek zat(impossible) bolany üçin adamyn duryan bahasy sonsuzdyr(infinite).

Önümçilk Yurdyn ykdysadyyetinde uly roly eyeleyar. Yurdyn yylyk girdeyjisi önümçilik bilen dogry proporsiyada.
Önümçiligin naçe yokary bolsa senagatyn hem şonça yokaryda bolyar. (elbette tebigi baylykly bolan yurtlarda önümçiliksiz hem yurdyn yylyk girdeyjileri güyçli. Meselem: Kuweyt).

Yokardaky grafikadan görüşimiz yaly önümçiligi güyçli yurtlar bolan Amerika, Yaponya, Şwisariya we Germaniya yaly yurtlaryn yylyk döwlet girdeyjileri (GNP-Gross National Product) hem gaty yokary.

Önümçiligi pes bolan India, Bangladeş we Pakistan yaly yurtlaryn yylyk girdeyjileri hem pes bolup duryar.

Önümçiligi pes bolan Kuweyt yaly yurtlaryn hem yylyk girdeyjileri Amerikanky bilen denirak yerde duryar. Bu bolsa ol yurtlaryn tebigy baylyklarynyn bolmagydyr.

Yokardaky 1-nji şekile seredemizde ol yerde şeyle diyyar.

1. Bir maşyny öndürmek üçin ulanylyan çig mallaryn jemi bahasy 250 dollar töweregi diyyar. Ol çig mallary işlap maşyn öndüremizde maşynyn bahasy 25000 dollara duryar diyyar.
2. Bir mikro-işleyjini (kompiyutrlaryn beyni diysegem bolar) öndürmek üçin ulanylyan çig mallaryn bahasy 1 dollar diyyar. Yöne öndürenimzden son şol mikro-çip'in bahasy 150 dollar bolyar diyyar.
2. Bir adamy öndürmek üçin gerekli bolan çig mallar (Suw, yag,minerallar, proteynler, Amino-asidler) jemi 12 dollara duryar diyyar. (Medisina journalyndan alynan). Yöne adamy öndürmek bolupbilmejek zat bolany üçin adamyn bahasy hem sonsuz dollara den bolyar.

Reiman gowy tema achypsyn berekellah.

Hemme barde berlen maglumata gora bir netije chykyar. Hemme zat ylyma dayanyar. Chig malyn bolsa-da ylym bolsa ykdysadyyet osenok. Dine ediljek zat chig maly dashyna satmak. Olam Kuweyt yaly yurtlaryn mysalynda. Kuweytin eshretligi dine nebit exportyndan gelyar. Kabir dowletler chig maly bolmasa chig mally yurtlardan gowy yashayar. Ylymyn edyan ishi bular.

Chig mal+Adam+Kapital+Ylym=onum we hyzmat=export=gazanch.

Entagem yazmaly zatlar kan. Nesip bolsa yene-de yazaryn. Önümçilik gaty uly meselelerin biri.
Men dine gyzykly yerlerini yazayyn diydim. Yene-de gyzyklyja habarlar bilen gelerin.

Sonurak economics kitabymy alyp goz gechirern, bolmasa hich zada dushunmedim 😎

Gowy tema.
Gyzykly.
Haladym. +1.

Reiman:
Yokardaky 1-nji şekile seredemizde ol yerde şeyle diyyar.

1. Bir maşyny öndürmek üçin ulanylyan çig mallaryn jemi bahasy 250 dollar töweregi diyyar. Ol çig mallary işlap maşyn öndüremizde maşynyn bahasy 25000 dollara duryar diyyar.
2. Bir mikro-işleyjini (kompiyutrlaryn beyni diysegem bolar) öndürmek üçin ulanylyan çig mallaryn bahasy 1 dollar diyyar. Yöne öndürenimzden son şol mikro-çip'in bahasy 150 dollar bolyar diyyar.
2. Bir adamy öndürmek üçin gerekli bolan çig mallar (Suw, yag,minerallar, proteynler, Amino-asidler) jemi 12 dollara duryar diyyar. (Medisina journalyndan alynan). Yöne adamy öndürmek bolupbilmejek zat bolany üçin adamyn bahasy hem sonsuz dollara den bolyar.

Maşyn 250 dollardan 25 000 dollar bolupdyr. Yüz esse bahasy artypdyr.
Elbette bu yerde senagat işleri, önümçilik usullary, iş haky, energetika haky yaly tölegleri göz önüne alsak yene ÖNDÜRyan özüne gaty kan peyda göryar.

Şonun üçin önümçilik günümizde in zerur mesele bolup duryar. Türkmenistanyn esasanam pagta ekyar. Ol çig malyn dine 25 prosendini işleyar we yüpek, jinsi we şuna menzeş zatlar öndüryar. Bulam bizin döwletimize uly goşant goşyandyr diyip pikir edyan.
Birem önümçilikde dine öndüryan fabrika (döwlet) gazanç gazanman halky hem işli edyar. Halk hem özüne gazanç gazanyar.

Enigma:
Ykdysadyyet-ekonomika bolyar gerek? 😊

Hawa.

Reiman GNP nahili hasaplanyarka? Soz boyuncha terjimesi ichgi onumlerin jemi yaly. Yone shol nadip kesgitlenyarka? Shol barada-da maglumat bersen gowy bolardy.

Nesip bolsa GNP barada tema açyp düşündirerin. Şu wagt biraz işlirak. Sag bolun gyzyklananynyz üçin. 🙂

Ayhan şu yerdaki statistika göz ayla. 🙂 
Taryhy yatlalyn. Geçen yylky açan temam. 

Ay, GNP osushi hemme sektorlarda osushi anladanok eken...
Meselem, saglyk sektorynda. Nache nasag kop bolsa, nache bejerish kop bolsa - GNP shonchada osyar. Shol bir yerde-de nasaglaryn kop bolmagy saglyk sistemasynyn ervet digini anladyar...

Ayhan GNP bilen GDP-ni garyşdyryan öydyan. 
🙂 

Yone, onumchilik elbetde GNP goniden goni tasir edup, ony galdyryar.

Peter Petrelli:
Ayhan GNP bilen GDP-ni garyşdyryan öydyan. 
🙂 

Name uchin? Saglyk statistika GNP ozune degishli ahyry, GDP dala...

   Tema gyzykly we azajyk pikir etdirya. Kabir zatlary gözden geçirmeli öytyan 🙂)