Aw etmek hökmanmyka...

Salam ildeşler! Bir zady sizden soramakçy boldum, ýogsada awçylyk kesbi şu döwürde gowy kespmikä?... Nämüçin awçylar şu wagtam haýwanlary, jandarlary awlaýarkalar... Iýmäge zat tapman edýärler diýseňemä, bu döwürde sähel gydyrdanyp bilseň iýjegiňä däl, geýjegiňem aňry ýäny bilen durmuşyňy dolap bolýara. Mysal: şu wagt kepderiler awlanylýar, nämä gerek şol jandary awlamak, käkilik diýjekmi ýada?! Hil bir iş bitiren ýalam edýäler, ýada çölüň towşanlaryny awlamak. Ol janawerlerem janly-jandar ahyryn, atdyňda ine, bir towşany ýada kepderini. Olaňam ekleýän çülpeje jüýjeleri bardyr ahyryn, häzir seň mäkiýan towugyň bolsa, kiçijigem jüýjeleri bolsa, alagada ene mäkiýany soýaýmarsyň ahyryn. Bulam şeýle, olaram adam ýaly maşgala. Bir pikir ediş ukyby kemter bolaýmasa. Elbetde, adam et iýmese bolmaz welin, emma erkana jandarlary awlaýmaly däl ahyryn. Sakla ketegiňde, ýatagyňda iýjek zadyňy, köpeltde iýiber. Hökman goýun, sygyr däl, kepderidir, towşanam saklap bolýar ahyryn, ýada satyn al, emma awlama hiç bir jandary. Meň bir kino ýadyma düşýär, haýsy kinodygy welin doly ýadymda däl. Şonda snaýperşik oglan (antikiller) bilen bir poliseý gyz kafede nahar edinip otyrlar. Şonda ýaňky gyz, oglana şeýle sorag berýär:
-Seň nädip ganhor adamlary atmaga ýüregiň edýär, olaram adam ahyryn? Seniň piňiňe hem däl, göwnüň bir ýaly, günde diýen ýaly atyşyp adam öldürip ýörsüň?! Men bolsa ömrümde bir ganhory öldürip gördüm, olam çykgynsyz ýagdaýda boldy, şu wagtam ýadymdan çykanok şol waka?? – diýip, gyz, oglana sorag berýär. Şonda antikiller şeýle jogap gaýtarýar:
-Ine sen şu wagt etli nahar iýip otyrsyň, bu sygyryň eti, dogry dälmi! Sen ony iýmek üçin soýýaň, heý nebsiň agyrýarmy, elbetde parhyňada däl. Bulam şeýle, olary atmak meň üçin ýöne boş ýere atandan tapawudy ýok, olar ganhor, şonuň üçinem atýan. Eger men olary atmasam, olar gör ýene näçe bigünä adamlary atardylar, bulam şeýle. Men bir gezek, bir towşanjygy atdym, şu wagtam şol towşanjygy atanym ýadymdan çykanok. Ol ene towşan eken, atamsoň şol towşany almaga ýöneldim welin, eýýäm towşanyň çagalary eneleriniň daşynda aýlanyşyp ýörler. Janawerler enesini ysgaýarlar. Men şonda gaty ýalňyşandygymy bilip galdym, gaýdyp jandar atmajakdygyma öz-özüme äht etdim – diýip, oglan, gyza jogap berýär. Aýtjak bolýanym, ol antikiller bolsada, jandary atmaly däldigine gaty gowy göz ýetirýär. Snaýperşik bolsaňam hökman aw etmeli diýen kada ýok, beý diýsem diňe adam atmaly diýdigimem däl. Umuman şu awçylyk käriniň indi bize gerek zat däldigini düşündirmek isleýän. Öňki zamanlar awçylyk bilen meşgullanýan adamlar kän eken. Elbetde, ol döwürler gün-güzeran kyn bolansoň her kim bir kespden çörek iýipdir, hojalygyny aýlapdyr. Bu wagt olar ýaly döwürem ýok, gaýtam tersine meslikden awa gidilýär diýilse, ýalňyş bolmazmyka diýän. Meniň özümä jandara kast edilse gatybir halamok. Erkana gezip ýören kepderileri awlasalar imanym göçýär. Men size bir wakany gürrüň bereýin, meniň özümem öň mal kän öldürdim. “Öldürdim” diýdigim, kän goýun soýdum. Olary soýmagymada bir waka sebäp boldy, diňläň:
Men ol wagtlar 12 ýaşymdadym. Bir öküzçe gölejigimiz bardy, onuň ot-iýmine diňe özüm seredýärdim. Ol gölejik alaja, şeýlebir owadanjady, men oňa halys öwrenişipdirin. Edil ekdi goýun ýaly meni görse, boşam bolsa jyrrynlajak bolup ýörmezdi, ýanymda gezip ýörendir mydam. Käte nan bererdim, otdur-ýorunja berip aýaga galdyryp bakyp ulaltdym. Yhlas edip bakanymdanmy öküzimiz gaty semredi. Ol öküz bolsada, maňa entek ol şol öňki gölejikligi ýalydy. Kakam öküzimizi “basym soýmaly bolarys oglum” diydi. Men näbileýin beýle zatlaryň boljagyny, bilýän bolsam ömür barjakmy ýanyna...
Bir gün gassap geldi öýmüze. Derrew öküzimizi mellege çykaryp, aýagyna ýüp salyp ýykdylar. Gassap ýere gazyk dikdi-de, öküziň şahyndan ýüp aýlap gazyga ildirdi. Maňada:
-Hany ýaş ýigit, şu ýüpden berk ýapyşda sakla. Ýüpi sypdyraýma, bir sypsa kellesi saklatmaz – diýdi-de, pyçagyny öküziň kükregine sançdy. Aýylganç gan syçrap ugrady, öküzim hyrlap titreýärdi. Men bolsa ýüpi berk tutup, gözümi aýyrman şol seredip durşumdy. Birdenem tenimden garynja ýörän ýaly bolup inim dygläp gitdi, meni şagga der basdy. Öküzim jan berdi, soýduk, pöledik etini. Emma şondan soň, meniň üçin aýylganç garaňky günler başlandy. Gijeler erbet düýşler görüp basyrganyp, gygyryp turmany çykardym. Şol soýan öküzjigimiz günde diýen ýaly düýşüme girýärdi, özem ganyny saçyp, gözüni agdar-düňder edip, meň üstüme topulýarmyka öýderdim. Gije basyrganyp, gygyryp ugrasam sesime ejem-kakam ylgap jaýa girerdiler. Höre-köşe edip turzup, suwdur-derman içirerdiler. Gündiz gülala-güllükdi, emma gije öýde ýeke ýatmagada soňra gorkup ugradym. Ýatdygym samrap ugraýardym, ýenede şol öküzim ganyny saçyp üstüme topulyp başlaýardy. Äkitmedik ýerleri galmady, doktorlaryň urýan ukollarydyr, ýazýan dermanlary hiç täsir edenokdy. Kakam aýdardy: “wah, seni nämüçin öküz soýlanda ýanyna ertişlerine haýran, sen entek çaga ahyryn” – diýip, käýinýärdi. Sebäbi öküz soýlanda kakam ýanymyzda ýokdy, bir iş bilen bir ýaňa çykypdy. Asyl mal soýlanda, ýanyna çaga golaýlaşdyrylmaýanynam şonda düşünip galdym. Şol gölejigim bilen halys öwrenişenimdenmi, bilmedim, käte şol damak çalnyşyny ýatlap, gijeler gölejigime nebsim agyryp aglardym. Uka gitsemem ýene gan görüp basyrganyp ugrardym. Şeýdip 2 ýyly geçirdim, bir ýerde tebibem bolsa äkidýärdiler. Ahyry bir gün kakam, bir tebip adamy öýmüze alyp geldi. Ol meni esli synlap oturdy-oturdyda, kakama ýüzlenip şeýle diýdi:
-Ogluňyza şu günden şeýläk goýun soýduryň.
Kakam bu gürrüňe ör-gökden geldi:
-Ozalama muňa indi gan görkezmän gaçyryp ýörşümiz, beterine sataşaýmasa bu soň...
Ýaňky tebip öň bu ýagdaýlary köp gören borly, ol arkaýynlyk bilen düşündirip ugrady:
-Munuň gözi gandan gorkupdyr, elbetde, ýaşkiçilere gan görkezseň şular ýaly ýagdaýlara düşýäni az däl. Şonuň üçinem gözi gana öwrenşer ýaly diňe goýun soýdur. Tüweleme 14 ýaşam bolsa indi kiçi-girim däl, eli pyçak tutmaga ýarar. Goý şol gan ýadyndan çykynça soýubersin, kem-kem galar. Eger şeýtmeseňiz soňra hasam güýjär bu...
Soňra tebip maňa ýüzlendi:
-Oglum, senem indi uly adam bolupsyň, goýun soýmagam başararsyň. Haçanda seň gözüň gana öwrenşen wagty, şol gölänem ýatdan çykararsyň. Ondan soňam özüň bil, isleseň soý, islemeseňem soňra goýaý. Seni diňe şu halas edip biler.
Aýdyşy ýaly näçe kynam bolsa, ýaňky tebibiň aýdanyny etmeli diýen netijä geldim. Hakykatdanam şol tebip ýaşulyň aýdany dogry bolup çykdy. Gassap agalammyň birine kömekçi bolup ýanynda işläp ugradym. Ilki-ilkiler maňa bu kynragam bolsa, soň-soňlar öwrenşip gitdim. Soňabaka gölejigim ýatdan çykyberdem, indi men gijeler aslada basyrganamokdym. Gaýtam agamyň ýanynda ýene ertir birnäçe goýun soýmaly diýen alada bilen uklap galardym. Şeýdip 16 ýaşyma çenli 2 ýyllap gassapçylyk etdim. Elbetde, okuwyň daşyndan bu aňsadam däldi. Hemme zat galansoň, birdenem gassaplygymy tapba kesdim. Indihä şol aýylganç waka ýadyma düşsede, göwnüm bir ýaly. Şol tebip ýaşulyň jaýy jennetden bolsun, imany hemra bolsun! Meni keselden halas eden, diňe şol adam. Indi men mal soýmaga beýlede dursun, mal soýlan wagtam ýanyna baramok, haçanda bölekläp ugran wagtlary baryp kömek edýän.
Men sizi köpräk ýazyp ýadadaçdym öýdýän, gürrüňe gyzygyp ýazyp oturypdyryn, bärde uzagrak ýazsaňam köp agzalar okanok. Aýtjak bolýan zadyma dogry düşünmegiňizi isleýän ildeşler. Haýwanam bolsa, ynsana täsiriniň güýçlüdigini nygtamak isledim. Şondan soň men haýwanu, janly-jandarlara sütem edilse känbir özümä halamok. Erkana gezip ýören jandary awlamak, iň erbet görýän zadym. Elbetde, öz halal bakyp seredip ýören malyň bolsada, şoňada gynanýaň. Dogry, bakyp halallamak bolar, ýöne erkin gezip ýören jandary awlamak bolmaz. Haýwanu, janly-jandarlar tebigatyň ýaraşygy ahyryn olar. Her kim bir jandary tutup iýiberse, onda tebigatda näme galar... Şonuň üçinem şu awçylyk kärini kim ulanýan bolsada, bes edeliň. Çünki adamzadyň ýaraşygy, gözelligi janly-jandarlar ahyryn. Men sözümiň soňuny beýik şahyrlarymyzyň biri, Gara Seýitliýewiň goşgusy bilen tamamlamagy makul bildim. Şahyryň şu goşgusy, gepsiz-gürrüňsiz gaty dogry düşündirýär:

Awçy dostum atma ýaşylbaşlary,
Açgöz bolmak adamzada ýaraşmaz.
Matama batyrma saýrak guşlary,
Ölüm düşse, saýrak guşlar saýraşmaz.

Belki, seň atjagyň eziz enedir,
Çagalary garaşýandyr çöllerde.
Enä zulum etmek külli günädir,
Goý, gelin ýaşylbaş ýüzsün köllerde.

Awçy dostum atma ýaşylbaşlary,
Gan düşmesin mawy kölüň gözüne.
Ganatly döräpdir dünýäň guşlary,
Uçup seýl etmäge dünýäň ýüzüne.

Ganatly döräniň gyrma ganatyn,
Ýaşabilmez guş ganatdan aýrylsa.
Bilýär olar adamzadyň gudratyn,
Ýaşabilmez adamzatdan aýrylsa.

Awçy, dostum, taşla elden goşany,
Tomaşa et balyjaklaň oýnuna.
Ýagşy niýet – ýaşylbaşlaň ýaşany,
Ýaman niýet – nadanlaryň boýnuna.

Ürküzme wepaly eziz guşlary,
Seni dosty saýýar, gitmän daşyňdan.
Awçy, dostum, atma ýaşylbaşlary,
Atsaň-da gör, aýlanyp dur başyňdan.

Aw etmek hökmanmy?

Hawa gerek?(33%, 1 adam)

Ýok gerek däl?(66%, 2 adam)