Türkmenler 150 ýyl mundan ozal

Genri de Blokwil diýen fransuz syýahatçysy 150 ýyl mundan ozal 14 aýlap türkmenleriňkide ýesirlikde gezýär. Bir ýyl gowrak wagtyň dowamynda bu adam türkmenleriň edim-gylymyny, hüý-häsiýetini, medeniýetini, syýasatyny, durmuşyny öwrenipdir. Bu barada Türkmenleriňkide ýesirlikde atly bir kitap ýazypdyr. Ata-babalarymyzyň 150 ýyl mundan ozalky durmuşyny dogruçyl beýan edýän bu kitap mende uly täsir galdyrdy.  Şol kitapdan bir parçany siz bilen paýlaşaýyn diýdim:

Türkmenler kethuda edip paýhasly we adyl, öz tireleriniň bähbidini gorap biljek adamyny saýlaýarlar. Tire kethudalary ýygy-ýygydan duşuşyp, ýagyny gaýtarmakmy, alamana gitmek, suw paýlaşmakmy ýa-da gazy gazmak ýaly umumy bähbitli meseleleri ara alyp maslahatlaşýarlar.

Şol kethudalaryň biri bolan Gowşut han mekirligi, gerek ýerinde ulanmagy başarýan pirimleri bilen beýlekilerden ozdurypdy we olaryň arasynda iň agyzlysydy. Ol tekeleriň hormatlaýan abraýly maşgalasyndan gelip çykanlygyna garamazdan, köpçüligiň gaňryşyna gaýdyp bilýän däldir. Türkmenler özlerine bir adamyny baştutan saýlasalar-da, olar üçin hemme adam des-deňdir.

Duşmana gezek gelende rehim-şepagaty bilmeýän bu çarwalar ýaly akgöwünli, bir-birege düşünişýän halk hiç ýerde ýokdur. Türkmenlerde goýun çopan bilen tirebaşynyň arasynda hiç hili tapawut goýulmaýar. Umumy maslahatlar geçirlende öz pikirini aýtmaga tiräniň her bir agzasy deň derejede haklydyr. Hyzmatkär öz hojaýynynyň buýrugyny ýerine ýetirmelem bolsa, olara edil maşgalanyň bir agzasy ýaly deň göz bilen garalýar.

Genri de Blokwiliň Türkmenleriňkide ýesirlikde atly kitabyndan.