okuw sistemasynyn tasirleri.
Shugun bir kitapda bir tekst okadym. Anyrda her dowletin okuw sistemasyndan shol dowletin kulturasyny, ekonomiki yagdayyny, yurdun problemalaryny we umumy yashayshyny anyp bolya diyip yazylgydy.
Mysallar hokmunde Kenya, Yaponiya, Angliya we ABSH'ni gorkezipdir.
Kenya: bashlangych mekdepden sonky okuwlaryn hemmesi tolegli, okuwa berilyan gadyr az. Kop mashgala pul yagdayy sebapli, kabiri mellekchilik bn meshgullanyandyklary uchin oyunde mashgalasyna komekleshmeli bolyandyklary uchin, kabiri hem okamak peydasyz diyip hasap edilyani uchin okanoklar. Sheylelikde ilatyn 90 %i bashlangych mekdepden son okuwlaryna dowam etdirenoklar.
Yaponiya: ilatyn 88%i licey derejesini tamamlan. Dowlet mekdeplerin hemmesi mugt we beryan bilimi den. We okuwyn dowamy uchin hokman examindan gechmeli. Sadikdan bashlanyp makam disiplina ichinde chagalary terbiyeleyaler. Okuwda gowy dereje we baha almak, okuwchyn mashgalasy uchin hem uly abray hasaplanylya.
Angliya: Class sistemasy yoreya, uniwersitetlar hem tolegsiz, yone shona garamazdan pes class ilatyn dine 1 %i uniwersitet okaya, sebabi ahyr sony ish tapmak mumkinchiligi yenede gelip chykyshyna (class'yna) bagly.
ABSH: Dowlet okuwlary tolegsiz bolsada yoriteleshdirilenlerin hili has gowy we elbetde tolegli. Ilatyn 80 %i licey derejesine chenli okan, olaryn hem 60%i Kolezha yada Universiteta girya. Disiplina pes, shol sebapli hem kop orta mekdepde jenayat we narkotiki serishdelerini ulanma problemalary kan.
Indi TMa seretsek, bizin okuw sistemamyz bizin yagdayy na derejede gorkezya? Okuw okamaklygyn gadry na derejede?
Men pikirimche mundan 10-15 yyl onki yagdaya seredeninde okuwyn gadry has kop artdy. Onki dowur ene-atalar "cagamyn agzy arassa bolsa bolya" diyyan bolsa, hazir herkim okadasy gelya. Onki dowurde gyzyn okamagyna kan gowy garalmayanlygy uchin kop gyz orta mekdebi hem tamamlaman tashlan bolsa, hazir yokary okuw jayyna giryan gyz talyplaryn sany artdy. Hatda dashary yurda okwua gidyanlerin sany hem artdy. Diymek bizin ekonomiki yagdayymyz gowulanya we kulturamyz uytgap baryamy?
Состояние архива
● Полный текст
● Сохранено комментариев: 29/29
Опубликовано на сайте: teswirler.com · Источник: копия Web Archive — ertir.com, 20 октября 2011 · Открыть оригинал ↗
Комментарии 29
Şu mowzugy okap bir zat ýadyma düşdi. 10 ýyl mundan ozal bir gün köne zatlaryň arasyndan enem pahyryň atestatyny tapdym diňe üçlük men eneme ene näme durşuna üçlikle bahalaň diýsem enem; Wah oglum bize ejem kakam dagy okama bilýän zadyňam bolsa bilemok diý gowy okasaň şähere alyp giderler aýyp bolar gyzym diýýädiler diýip jogap berdi. Bir tarapdan gaharym geldi bir tarapdanam gülkim tutdy.
Menden bir ýaşuly, Arza ýazýan,muzsentiriň radiýosyny,CD-DVD goýmagy, we ony TV-ä çatmagy öwretýan merkezler ýokmy dp çyny bn soraýar,oňo sowgat beripdirler,haýran galdym, çagalaram başarmandyr,öwretdim welin, çagalamy şunuň ýaly okuwa salyp bolmazmy dp soraýar!
Aý ýowardan ýaňa, ylym alyp bolýamy name ?
Men dushunmedik yerim, Angliya we Amerikada dowlet uniwersitetleri tolegsizmi?
Human capital dowletin osushi ucin gaty gerekli zat. Human capitali yetishdiryanem esasy bilim ojaklari. Amerikaninin osmeginde dashary yurtdan gelen alimlarin payi gaty uly. Elbetde olara uniwersitetlerde uly mumkincilikler berilya. Uniwersitetlere yilda nace milliard USD research grantlar berilya. Indi TMde de adamlar bilimin gerekliligini anip bashlapdir. Malaysia oz puly bilen okamaga gelyanler kopeldi. Yokari okuwlara girish sinaginda reforma hokman gerek yone.
Käwagt onda-munda ýaşulyrak adamlaň ''Patcankak okamaly ekenigäý, kakam okatjak bolanda-da okamadyk, ýa-da okuwa saldam welin okuwy taşladyklaý, okuwyň gadyryny indi bilýäs..'' ýalyrak edip zeýrenýän ýerlerine gabat gelinýär. Ine, şulam bizde okamaga bolan islegiň wagt geçdigiçe artýanlygyna mysal.
Döwür okamagy talap edýämi, diýmek okaýmaly. Elbetde bu öz mümkinçiligiňe-de bagly. Ýöne döwrüň talaby - belli bir derejede biziň geljegimize täsir edýär diýsem kän ýalňyşdygym bolmaz.
Kellesiniñ bitini ga$ayan smaylik
angliyada okamany arzuw edyadim
@utp_li, Amerika dashyndna alym getiryanem bolsa, sistemanyn tasiri uly. Bu hem yenede dowletin gurlushynyn tasiri uly. Sheyle mysal getireyin, Amerika bn Aziyany deneshdirip goreninde, amerikanyn ilaty her durli milletden, dinden we kulturadan ybarat, Aziya dowletlerinde koplench standart. Amerikada svoboda slova bar, Aziyada kop yerde sesini chykarman otyrmaly. Munun sebabi name? Amerikada mekdep programmasynda eyyam gozleg (research) ishleri tabshyrylya okuwchylara we owredilmeli zatlary okuwchyn ozune tapdyrylya. Aziyada bolsa mugallym programmada name bolsa leksiya beryan yaly okadya, okuwchy/talyp hem shony owrenya. Koplench hem gysga wagtlyk owrenya, ha sheyle eken diyya, yat tutya we sonundan yatdan chykarya. Shu tarapdan seredinde kultura bn sisteman baglanshygyny gorup bolya.
Dashardan alym getirmek hakda hem aytsam, nirden getirjegine uns bermeli. Dash yurt hokmunde dine Turkiyani gorenim uchin esasy anyrdan mysal getirmek men uchin has ansat bolany uchin; Turkiyede name uchin ishe alynanda biliminden beter, haysy WUZy gutaranyna seredilya? Asla bir Konya Seljuk bn METU deneshdiribem bolmaya, ishe girjek METUly kandidatyn bahalary Seljugynka gora pes hem bolsa, METU saylanya. Sebabi METUnyn sistemasy bashga. HEr durli partiyany goldayanlar, her durli dinde, milletde, dunyagayshda bolan adamlar bile 4-5 yyl okaya, bile proyektlaryn ustunde ishleya. Birem Konya seret. Parti hokmunde esasy MHP yada CHP, olar hem ikisem sagjy hasaplanya. Din esasy kopchilik musulman, hatda dini has gowy yasayan yer hokmunde hasaplanylya. Diymek METUly birin gozyetimi Seljukla gora has gin.
Elbetde hemme zat dine dahs towerek bn gutaranok, yene adamyn ozune bagly.
Biz millet hokmunde yaltalyga owrenshipdirs, bu hemme zadymyza hem tasir edya. Gozleg etmegin, aslyny anyklamagyn yerine bize name owredilse shona razy bolup, kayyl bolup yashaberyas. Bir tarapdan halkymyz beter chydamly, hichzatdan shykayatchy bolman chydap yors. Chyra ochdimi? Ay ha gelerda, diyyas, otyryberyas. Uniwerda mugallymcylyk Fakultetinde talyplara hunar owredilya, shuny shu shekilde owredilmeli diyilya. Yone esasy zat NAME owretmeli bolmalymyka diyyan. Bashga oz ylmyndan bermek uchin ilki ozunde birzatlar bolmaly, ony nadip bermelidigini son hem owrenip bolar.
@Akgül, oýun edibem diýemok welin, ýöne seňki ýaly pikirli adamlara hormat goýýan we goldasym gelýär. Molodçinka!
Angliyada we amerikada okuw mugt dal.okan kitabyn yalnys maglumat Berya.
Berlen maglumatlan kopusi nadogry
Shuwagt kitabyn neshir wagtyny gordum, 2002 diyya. Yurtlar hakdaky beryan infosy yalnysh hem bolup biler, ayyplaman. Has takyk bilyanler dogry sheklini yazsalar gowy bolardy.
tmda gaz-nebit bolmasa bilim sistema-da goni kamilleshyar.
Biraz achsanyz?
gaz-nebit bolmasa pul yok. pul bolmasa ach we olyan. son olmeje bolsan bir zat doretmeli hokman mejbury. bir zat doretmek uchin bilim almaly we mejbur. ozemm in gowy ylmy almaly bolyar konkurenziyada utmak uchin. gysgacha sheyle.
Chp däl, Akp,dinin has gowy ya$alyan yeri diyen Konya,spirtli icgilen in kop icilyan yeri,din bilen baglamak hokman dal,temany...
Angliyada yany yakynlarda aboturientlar,universitetlaryn yyllyk tolegleri gymmatla$dyrylmasyn diyip zabastowka edip yorlerdi,yyllyk tolegleri,10000£ dan az dalmika diyip bilyan.