Oÿlan hem baÿa

Baÿlyga tarap ädimler

OŸLAN HEM BAŸA

Ÿörite bilimler
(Šahsy tejribe hem synçylyk)

Bilimler iki hili bolÿar. Birinji — umumy bilimler, ikinji — ÿörite bilimler.
Umumy bilimler, näçe uly hem dürli görnüšli bolsalar-da, baÿlyga eÿe bolmak üçin peÿdasyz diÿen ÿalydyr. Iñ bir iri uniwersitetler bilelikde alanyñda, adamzada belli bolan umumy, esasly bilimleriñ ählisini diÿen ÿaly özünde jemleÿär. Uniwersitet professorlarynyñ aglabasynyñ juda ujypsyzja puly bardyr. Olar bilimleri öwrenmekde ÿöritelešÿärler, ÿöne šol bilimleri peÿdalanmak babatda welin beÿle däl.
Bilimler öz-özünden pul döretmeÿär; olar gowy gurnalyp, anyk meÿilnamalaryñ kömegi bilen, puluñ toplanylmagyna akylly-bašly gönükdirilmelidir. Šu fakta aÿdyñ düšünmezlik, "bilim-güÿçdür" diÿen giñden ÿaÿran ÿalñyšlygy, hamana, dogry zat hökmünde kabul edÿän millionlarça adamy bulašyklyk ÿagdaÿyna saldy. Asla beÿle däl! Bilim — bu diñe bolup biljek güÿç. Ol diñe takyk meÿilnamanyñ kömegi bilen gowy gurnalyp, anyk maksada gönükdirilse, diñe šonda hakyky güÿje öwrùlÿär.
Okatmagyñ ähli ulgamlarynyñ "ÿetmeÿän halkasy", bilim institutlarynyñ diñleÿjilerine bilim alanlaryndan soñra, alan bilimlerini nähili gurnamalydygyny we ulanmagy öwretmeÿänligindedir.
Ulgamlaÿyn bilimleri oñly özlešdirmänligi sebäpli, Genry Fordy "bisowat adam" hasaplap, köp kiši ÿalñyšlyk goÿberdi. Šeÿle ÿalñyšlygy goÿberÿän kišiler "bilim" sözüniñ çyn manysyna düšünmeÿärler. Biziñ "bilim" — education — diÿen sözümiz educo diÿen latyn sözünden gelip çykÿar, ol bolsa "netije çykarmak, özenini özlešdirmek, içden ösmek" diÿmekdir. Sowatly adam — hökman umumy we ÿörite bilimleriñ giñ toplumyny özünde jemleÿän adam bolmaly däl. Beÿleki adamlaryñ hukugyny bozmazdan, isleÿän ähli zadyna ÿa-da isleÿän zadynyñ maddy nusgasyna (ekwiwalentine) eÿe bolup biler ÿaly derejede öz beÿnisiniñ ukyplaryny ösdüren kiši sowatly adam hasaplanyp biler.