,,Külüñi çykararyn"

Sözleýish dilimizde gabat gelýän ,,Külüñi çykararyn" diýen söz düzümine käýinç, sögünç hökmünde garaýarys. Emma, aslynda, bu beýle däl. Geçen asyryñ bashlarynda (hatda ondan öñ hem) oba ilatyna akarýabyñ boýundan suwa golaý ýerden bugdaýdyr arpa, gök ekin ekmek üçin suwlyk ýer paýlanyp berlipdir. Bölünip berlen ýeriñ dört burçundan her kim bellik edipdir. Bellik sheýle usulda edilipdir; çukur gazylyp, içine bir-iki bedre kül guýup, ony-da gömüpdirler. Kül toprak bilen garyshmaýar, durkuny, reñkini üýtgetmeýär. Çukurlaryñ arasyna - dört tarapa erish çekip, göni çil edipdirler. Wagtyñ geçmegi bilen, gysh hadysalary, ýeldir ýagysh-ýagmyryñ täsiri bilen ýa-da azal bilen birnäçe mellegiñ (suwluk ýeriñ) bilelikde sürülmegi netijesinde araçil ýitip gidýär. Bu ýagdaýda goñshularyñ biri: ,,Meniñ araçägim shu ýerde bolmaly" diýse, beýlekisi: ,,Ýok, beýleräkde bolmaly" diýen ýaly düshünishmezlik ýüze çykan ýagdaýynda, shol gömlen kül delil bolup hyzmat edipdir. $onda goñshularyñ biri beýlekisine: ,,Külüñi çykararyn, shonda aç-açan bolar" diýýär. $eýlelikde, ekin ýeriñ dört burçuny gazyp, dörüp, gömlen küli tapyp, ýañadan erish çekip, çil çekipdirler.

Söz manysy.