Sizem şeýle duýgyny başdan geçirýäňizmi?
Men özümi horlaýan bir soragy size-de beresim gelýär. Türkmeniň nähili bolup üýtgeşik aty, ütgeşik ýüňli saryja tohum goýny,türkmen iti, türkmen halysy, şaý-sepleri, güýçli edebiýady, aýdym-sazy, täsin edebi, däp-dessury... bolduka? Bular gaty ösen halklarda bolýan zatlar. Türkmen aýdym-sazy hakynda alymlar „Gündogaryň aýdym-saz sungatynyň sallançagy (dörän ýeri)” diýipdirler. Gündogar edebiýatyny ýüzük diýip göz öňüne getirsek, Magtymgula onuň göwher gaşy diýýärler. Seredýän, (meniň görýänim häzirki türkmen halky) bize bu miras kän gelşibem baranok. Ýaponlara ýa-da nemeslere, ýa amerkanlara beräýseň bu mirasy. Ýa biz şol türkmenler dälmikäk? Eger çynym, birden-birden şu milletime haýran galýan. Sizem şeýle duýgyny başdan geçirýäňizmi?
Состояние архива
● Полный текст
● Сохранено комментариев: 47/47
Опубликовано на сайте: teswirler.com · Источник: копия Web Archive — ertir.com, 21 мая 2012 · Открыть оригинал ↗
Комментарии 47
seniñ munyñ duygy däl, biraz jahyllyk. Gowja okap öwrenseñ, bular yaly duygyny başdan geçirmezsiñ
mena name diyjegmem bilemok
Jahyllykmy? Oturyp pikirlenmän-ä ýazmadym. Özümiň bilýän, adam bolanym üçin gatnaşýan ugurlarymdaky öz milletdeşlerime seredýän, olardaky ahlaga baha berýän. Başymy tutýan. Ýöne ýene-de hiç bir milletem seniňkiden gowam däldir, erbedem diýibem durýan. Açgözlik, parahorluk, haladan daşlaşmak... bu zatlar zamananyň getiren belasam bolup biler. Bir ýerlerimde Magtymgulyň, Soltan Jelaletdiniň, bolmanda Gurbannazar neressäň ýyly gany akýandyr diýýän damarlaryma seredip. Ylalaşasym gelenok özümiň özüm bilen.
aslynda meň pikirimçe üyteşik zat hem yok yaly 🙂 yagny diyjek bolyanym aty, iti, saryja goyuny bular tebigatyň şertlerine görä şeyle yagny Turkmenistanyň howa şertlerine... her milletiň özboluşluluguy boluşy yaly türkmen milleti hem gadym wagtlarda haly, yada zergärçilik etmedik bolsa-lar başga näme bilen güymenip bilerdiler 🙂 (bu nemiň pikirim) yaşaýyş şertleri...🙂
her kimi ho köçedäki dost oglanlaryñmyka diýip pikir etmeseñ...
Saryja goýun diýilýän Saryja başyň döreden tohumy. Ol Pendi goýnundanam, garaköli goýundanam, türkmen goýnundanam tapawutly. Şeýle goýun özbekde-de parslarda-da ýok ýok eken. Täjikleriň goýny düýbünden başga. Halymyzam şeýle beýle haly göli hiç bir goňşymyzda ýok. Zergärçilik edip özüni tanadar ýaly biziň ýurdumyzda gyzyl-kümüşem önmändir. Gazaklaryň, goňşularymyzyň hemmesiniňem aty biziňkiden has kän bolupdyr. Emma, biziňki ýaly aty olar ýetişdirip bilmändirler. Magtymguly özi ýaly klassik şahyrlaryň arasynda ýeke-täk şahyr halk dilinde ýazan. Sanasaňsanap gidip oturmaly.
ylyas aga,menin pikirimche bu yagday sadaja bir zamananyn getiren belasy.PANDORANYN BUKJASY(YAshhik PAndory)-ndan chykan belalar(Agozluk,parahorluk,halaldan dashlashmak) shu wagtky dowur dunyanin kop yurtlarynda bar we yagdaylary hem edil bizinki yaly,hatda bizinkiden erbetleri hem kan...Yaponlar,nemesler,Amerikanlar yalnyshmasam bizin halkymyz yaly bashga dowletin hatarynda 70 yyldan gowrak gechirmediler.Gechiren bolsalar hem olaram bizinki yaly kynchyklyklara dush gelerdiler.Bizin shu wagtky goryan kynchylyklarymyzy olaram gorerdi.Emma gynansakda biz SSSR-yn duzuminde yashamaly bolduk.......
Sebabinem bilyan ekenina ozunem 😉
Tejeniň waharmanynyň içinden gurçuk çykar diýseler kakam pahyr diri bolsa ynanmazdy. Bugdaýyň başyna gurçuk düşmegi kellä sygjak zat däl. Waharmana düşýän gurçuk bilen gyzyklanyp gördüm. Ol Eýranda hemem Azerbaýjanda öňem bar eken. Garaşsyzlygymyzdan soň söwdalar güýçlenip, kesellerden goranmak gullugy (karantin) gowşandan soň ol bize-de geçipdir. Biz gawunymyzy şeýle gowy görüp gawun baýramyny edip ýörüs ahyryn. Saryja baý ýaly adamlary biz nadanlar, bilimsiz adamlar diýip üstünden güldük. Indi häzir goýundarçylykdan ylmy-barlag işlerini geçirip ýörüs. Emma, täze tohum döretmek beýle-de dursun, şol Saryja baýyň goýnunyň tohumyny garyşdyrman, ýitirmän saklap bilsegem bolýar. Sebäbi Saryja goýunlaryň ýüňi üýtgeşik. Bizde-de häzir ýüňüň bahasy gyrkymça berilýän puldanam arzan. Çopanlar mejbur bolup, zyýnyna goýunlaryny gyrkdyrýarlar.
in uly kitaphanalaryn bir Koneurgenchdedi, dunyade nache asyrlap in uly shaherler yakynymyzda Bagdat yaly, 12 13 asyrlarda Mewr dunyade in uly shaherdi, krestoviy pohoda garshy birinji urshanlar Seljuk turkmenler... garaz Turki milletler Chingiz han atly bela gelmanka dunyade hem ylym, hem edebiyat ugrynda in onde baryan milletlerdi...
bu zatlar öz ruhungy beygeltmek we tazeden ayaga turmak üçin aydylyp bilinjek zatlar yöne her milledingem taryhynda özboluşly ayratynlyklary barmyka diyyan.
Andalypda bardy öýdýän Atdan beýik ykbalyň, ýandakdan pes boldy diýen setirler. Ner milletiňem taryhynda özboluşly ösüşler bardyr. Ýöne bizňki ýaly aşk gaýdyş barmyka?
Bilim taryhyna ser salsak onuň özgermesi sur plus food (garyn doklugy) diýlip bellenilýär. Haçan-da adamlar iýmiti saklamany başaranlarynda käbirleriniň häzirki zaman usullary aňsatlaşdyrma we özgertme mümkinçiligi bolan...
Temamyza gelsek türkmenler haçanda türkmen bolup ýaşanlarynda şol sur plus food mertebesine gelipdirler. Ata-babalarymyz haçan-da agzybirlikde ýaşap bir-birege goltgy beren-de bu mertebede örän oňat hasyllar çykypdyr. Meniň ünsümi türkmenleriň bir wagtlar şu taryhy mirasa eýe bolmana çagyrlan mahalymyz biziň uruşsyz kabul etmegimiz çekýär. Munyňam özboluşly sebäbi we manysy bar. Türkmenler gelen teklibe özümizden kän aýratyn däl eýsem bolmalymyzdan has kämilini nämçün kabul etmäli diýip kabul eden. Esasy durnuklylyk we türkmeni türkmen edip dikelden ideýa, pikir hem şol wagt gelipdir. Biz haçan şol türkmen ruhyýetine eýe çykan bolsak dünýä medeniýetleri arasynda öz ornumyzy aldyk, haçan-da ondan daşlaşan bolsak öz mertebämizden uzaklaşdyk...
Indiki mesele bolsa.. Eger biz ýene şol taryhy medeniýetimize eýe çykyp oňa laýyk bolmak we dünýä medeniýetleri arasyndaky ýerimizi almak isleýän bolsak onda başda taryhymyza eýe çykmagymyz we ata-babalarymyzyň mirasyndan sapak çykarmagymyz gerek. Galyberse-de şol medeniýetimizi aýaga galdyryp, ruhuny dikeldip häzirki zamana teswirlemek, meňzeşdirmek gerek...
Aslynda soragyň jogaby türkmen bolmakda gizli dälmi eýsem?! Geliň onda agzybir jemgyýet, taňrybir millet bolmana çalyşalyň....
Her döwledingem taryhynda düşüşler bardyr.yöne şol döwletlering köpüsi tazeden silkinip turmany başardymyka diyyan.Yöne bu elbetde birden boljak zatlar dal.Belli bir wagtyng geçmegi bilen boljak zatlar.Men Türkmenleringem wagtyng geçmegi bln tazeden beygeljegine ynanyan inş.Esasy zat umyt bln garamak!
bez podeniyi ne zletov!!!
Bu sanap gechen zatlaryng beyleki yurtlarda-da,beyleki milletlerde-de bardyr diyip pikir edyan.Biz yone olaryng hemmesining taryhyny medeniyetini owrenip,bilemzok. Kawkaz awcharkalary, arap,inglis atlary,-haly meselesinde-de gaty gowy halylary goryaris yone haysy milletingki,haysy yurdungkydygyna uns berip duramzok.Elbetde bir zady bellasim gelyar Turkmen ayal-gyzlarynyng ellerining cheperligini.Ynha ozbekleri alanymyzda olaryng erkeklerining elleri gaty cheper.Gadymy yadygarliklerini gorende munga goz yetirmek bolyar-Hywada,Buharada.Tagam tayyarlamakda hem ozbeklering tayarlayshyna sozum yok.sholar yaly her milletde hem dunyade goze durtulyan zatlary barmyka diyip pikir edyan!
Yhlasly aga, şu duygularyngyzy damarynda Oguzyng gany akyandygyna göz yetiren her bir Türkmen yaşayandyr diyip oylayaryn. bu mesele giden bir ylmy işing temasy bolmaly mesele. biz-Türkmenler ingngaen gadymy Oguz daebini aslyna ing yakyn görnüşde dowam etdirip gelmegi başaran halk. aydyşyngyz yaly biz ata-babalarymyzyng miras goyup giden gymmatlylaryna dürli sebaeplerden ötri bolmalysy yaly eye çykyp bilemzok. onung hem angyrsynda 100 yyl töweregi bakna bolup yaşandygymyz, ondan önginçae bolsa Türk taypalarynyng beyleki gongşularynyng tersine başlaryna inen bela-beterlere garşy brleşip bilmaendiginde gözlemek gerek diyip düşünyaerin.
her naemede bolsa biz özümizing Türkmendigimize buysanyarys. dogry, songky yüzyyllyklar Türkmen aga köp hupbatlary başdan geçirdi, dişini gysyp çydam eden yerleri gaty köp boldy. öz milliliginden daşlaşdy, öz gymmatlyklaryny yat yurtlaryng gymmatlyklary bilen çalyşdy ya-da çalyşmaga mejbur edildi. men Türkmeniming angyna ayngaljakdygyna Yaradana ynanşym yaly ynanyaryn.
goy, Türkmenng yazgydy mundan beylaek dag yarsyn!
Yhlasly dost men seni gollaýan ýöne ikimiz daşyndan seredip gynanyp oturaýmasak başga edip biljek zadymyz ýok bolaýmasa
Arman, arman, arman...
salam hemmanize teswirciler. gowy tema acypsyng sagja bol agam. men ozimem kelle agyrdan wagtym boldy.elbetde dap dessury, edebiyaty t-n dowletining yone dowlet daligini anlatyar.yone shony gorkezmane bizde yeterlik fakt yokmyka diyan. shumat t-n taryhyny ogrenjek bolsan haysy kitaby elime aljagymy ozima bilemok dogrysyny aytsam.