ТЕКЕПБИРЛИК БАРАДА.

ТЕКЕПБИРЛИК БАРАДА.

Алла Тебәрек ве Тагала: «Мениң ыбадатымы этмекден боюн гачырянлары, улумсылык эдйәнлери,
җәхеннеме саларын»-диййәр.

  
Ыбадат-дийип аңрыбаш дереҗеде гудратлы болан Алланың өңүнде, өзүңи
аңрыбаш дереҗеде кичелтмеклиге айдыляр. Пыгамберимиз алейхис салам: «Бир адамың йүрегинде отуң дәнеси ялы
улумсылык болса, шол адам җеннете гирмез»-дийипдир. Бес, улумсылык диен зат
җеннетден айрып, довзаха салян гылык-хәсиет экени. Улумсылык бир адамда болса,
шоны өзүнден айырҗак болмалы. Онуң алаҗыны гөрмели. Текепбирчилигиң бирнәче
бөлүмлери бар:

1. Аллалык давасыны эдйән улумсылык. Фиравн ялы, Хәмән ялы
патышалар өзлерине “мениң өзүм Худай. Мен башга бир Худая сеҗде этмерин”
дийипдирлер. Фиравн: «Мен сизиң иң улы Худайыңыз»-дийипдир. Худая шүкүр, бу
улумсылык бизиң арамызда ёк.

2. Пыгамберлере гөвни етмезчилик этмек. Олар (кәпирлер)
Пыгамберлере гөвни етмезчилик эдипдирлер. Олар Пыгамберлери кабул этмәндирлер.
Олар: «Биз нәме үчин сизиң ызыңыза дүшели, сиз хем бизиң ялы адам. Сизиң бизден
үйтгешик ериңиз ёк»-дийип, Пыгамберлере боюн болмакдан йүз дөндүрипдирлер. Олар
улумсылык эденлери үчин җәхеннеме дүшүпдирлер. Пыгамберлер олара: «Биз Худайың
сизе иберен Пыгамберлеридирис»-диенде, олар улумсылык билен айдыпдырлар: «Сиз
хем бизиң ялы адамлар. Биз сизе Пыгамбер дийип ынанмаярыс ве сизиң ызыңыза
дүшмейәрис»-дийипдирлер. Худая шүкүр, бу улумсылык-да бизиң арамызда ёк.

3. Өзүңден өзүң разы болуп, башгалары өзүңчегөрмән: «Ол ким-ай? Мен ондан гүйчли, мен
ондан бай, мен ондан алым, мен ондан абрайлы» дийип, өзүңи улумсы билмек. Эзиз
доганлар! Бу иң эрбет ягдайдыр. Сиз шейтаның өңки адының Иблисдигини
билйәрсиңиз. Ол Алланың рахметинден даш дүшди. Нәме үчин? Нәме Иблис Худая
бенделик этмедими? Бенделик этди. Хатда җеннетде Иблисиң маңлайыны гоймадык ери
ёк. Шунча Худая ыбадат эдипдир. Онда нәме үчин җеннетден ковулды? Улумсылыгы
себәпли ковулды. Алла Тагала Адам алейхис саламы ярадып, хемме перишделере ве
Иблисе адама сеҗде этмеги буюряр. Перишделер сеҗде эдйәрлер, эмма Иблис сеҗде
этмейәр. Алла Тагала:

  
-Сен нәме үчин мениң эмриме боюн болмаярсың, адама сеҗде
этмейәрсиң?-диенде, Иблис:

  
-Эй, Аллахым! Мен муңа сеҗде этҗек дәл. Бу бир палчыкдан ярадылан, мен
болса отдан ярадылан. Мен мундан гүйчли. Мен бу гүйжүм билен бу эҗизе сеҗде
этҗек дәл-дийди. Шейтан өз улумсылыгы биле 2 саны зады терк этди. Бири өз эеси
болан Алланың диенини этмеди. Икинҗиси өзүни адамдан ёкары гөрди. Шу улумсылыгы
билен ол җеннет багындан ковулды. Үстесине-де ахыръетде хемишелик эбеди
җәхеннемде янҗакдыр.

  
Онуң үчин эзиз мусулман доганлар! Шу 3-нҗи топар эгер бизде бар болса,
оны айыралың, ахлагымызы догурлалың, текепбир болмалың. Шу текепбирлик диени
ахырда адамы хеләклиге чекйәр. Эгер шу хәсиет бизде болса, онда бизде берекет
болмаз. Пыгамбер саллаллаху алейхи веселлем: «Хер вагт мениң ымматымдан текепбирлери гөрсеңиз, сизде онуң гаршысына
текепбир болуң. Хер вагт мениң ымматымдан песпәли гөрсеңиз, онуң гаршысында
песпәл болуң»-дийипдир. Ене-де бир хадысында Пыгамберимиз саллаллаху алейхи
веселлем: «Хайсы бир адам өзүни ёкары
сайса, Алла оны ере сокар. Хайсы бир адам песпәл болса, Худай оны ёкары
гөтерер»-дийипдир. Түркменлерде бир мысал бар: «Сув чөкет ере үйшер». Бейле
дийдиги сув-берекет, чөкет ер-песпәллик. Берекет-песпәллиге гелйәр дийдигидир. Эгер биз песпәл 
болсак, өз пәлимизи ашак тутсак, Алланың берекетиниң ве рахметиниң бизиң
үстүмизден акҗагына хич шеек-шүбхе ёк. Оңа шеке дүшмәң. Текепбирлик диен зат
адамың хемме эден ягшы амалыны бидерек эдйәр. Песпәллик адамың эден эрбет
ишлерини багышлатяр.

Бени Исрайыл диен бир тайпа бармыш. Шол
тайпаның бир улы алымы бар экени. Ол тайпада бир канун бар экени. Хайсы бир
адам 80 йыл ыбадат этмесе, оңа алым диймейәрлер экени. Бу алым хем 80 йылдан
хем кән ыбадат эдипдир.

Гүнлерде бир гүн шол тайпаның ичинде бир
эрбет, хемме харамчылыгы эдйән адам ойланшып, өзүне-өзи: «Мен гаты көп гүнә иш
этдим. Хемме кишиниң гаргышыны алдым. Мениң ягдайым нәхили болар? Мен шол алымың янына барайын. Шонуң хайыр-догасыны алайын.
Шонуң янында тоба эдейин, белкем Худай мени багышлар» диен ниет билен аглап,
кичелип, тоба эдип, яңкы алымың өйүне гелипдир. Геленде ол алым:

  
-Сен ким? Саңа нәме болды? Нәмә аглаяң?-дийип сорапдыр. Ол эрбет адам:

  
-Мен шу тайпаның иң эрбет адамсы. Ил йигренҗиси мен. Эден ишлериме
өкүнип, сениң яныңа тоба этмәге гелдим-дийипдир. Ол алымың йүрегинде улумсылык
бар экени Ол:

  
-Мен Бени Исрайылларың иң говусы, иң алымы. Сен болса, иң эрбет адамы.
Сен мениң яныма гелмәге мынасып дәл. Чык, гүм бол!-дийипдир. Алладан шейле оваз
гелипдир: «Сизиң икиңиз-де ыбадата тәзеден башламалы. Эй, эрбет адам! Сениң
песпәллик эдип, “шу адам Алланың говы бендесидир” дийип гелениң үчин, Алла
сениң гүнәлериңи багышлады. Сен бар, ыбадат эдип башла. Эй, алым! Сен-де
ыбадата тәзеден башла. Сениң гиҗе-гүндиз месҗитден чыкман эден ыбадатыңы бир
гезек эден улумсылыгың ёк этди. Шонуң үчин сен хем ыбадата тәзеден
башла»-дийди.Гөрүң, бир адамың
эден песпәллиги, онуң гүнәлериниң гечилмегине себәп болды. Ол бир адамың
улумсылыгы 80 йылкы ыбадатыны бидерек этди, көйдүрди. Гөрүң инди, песпәллик
нәхили? Текепбирлик нәхили? Бес, бизшу
топарларың хайсы биринденкәк? Шоны дерңәп гөрели. Биз текепбирлик эдер ялы, биз
нәме эдипдирис? Хич зат. Депәмизден дабанымыза барянча гүнә. Бизиң текепбирлик
этмәге халымыз ёкдур.

Хезрети Эбу Эйюп эл-Энсары разыяллаху анху
Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлемиң улы сахабасыдыр. Пыгамберимиз Мекге
шәхеринден Медине шәхерине баранда, хемме адам “Пыгамбер мениң өйүме гелер” дийип, өйүни оваданлап, ховлусыны
беҗерип, төверек-дашыны сырып-сүпүрйәрлер. Эмма Эбу Эйюп Эл-Энсары өз-өзүне
ичинден:

  
-Пыгамбер мениң өйүме гелер ялы
мен ким? Мен бейле зада мынасып дәл-дийипдир. Пыгамберимиз саллаллаху
алейхи веселлем бир дүйәниң үстүнде Медине шәхерине гиренде, хер кимдүйәниң бойнундакы йүпүнден тутуп, өз өйүне
гаршы алып гитҗек боляр. Эмма Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем: «Эй,
адамлар! Шу дүйәниң өзи нирә бармалыдыгыны билйәр»-диййәр. Дүе Пыгамбер
саллаллаху алейхи веселлеми алып, гөни Эбу Эйюп Эл-Энсарының өйүне баряр ве шол
ерде чөкйәр. Шол дүйәниң йүпүни шол ере ким чекди? Эбу Эйюп Эл-Энсарының
песпәлчилиги чекип әкитди. Ол эзиз песпәллик эдип, өзи-өзүне: “мен Пыгамбери
мыхман алмага мынасып дәл” дийип, өзүни кичелдип, песпәллик эдениниң хорматына
Алла Тагала онуң гапысына рахмет нуруны дөкйәр. Шу эзиз Ыстамбулда шехит болупдыр. 1400 йыл гечипдир, эмма габры
йитмәндир. Хәзирки вагтда улы зыярат эдилйән ер болуп дур. Гөрүң, онуң эден
песпәлчилигиниң берен нетиҗесини. Мусулманлар гиҗе-гүндиз шоңа зыярат эдип
дурлар. Онуң рухуна Куръан окап, шонуң эден ишлеринден ыбрат алып дурлар.
Шуларың хеммеси шол эзизиң эден песпәллигиниң берекетиндендир.

  
Ымам Зейнел Абыдын диен бир улы алым, пир
адам гечипдир. Өзи-де Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлемиң небересинден.
Ол эзиз Аллаха ялбарып, песпәлликден Алла Тебәрек ве Тагаладан диләр экени:

-Эй, Аллахым!
Мениң гүнәлерим дагларың саны, чәгәлериң саны ялы. Сен маңа тоба этмәге көмек
эт. Эй, әлемлериң эеси! Мениң гүн-гечдигиче кем-кемден өмрүм гысгалып баряр ве
гүн гечдигиче мениң гүнәлерим көпелип баряр. Мениң ягдайым нәхили болар, эй,
Аллам!-диер экени.

Өвлүйә-пирлерден
бир Ата Асселеми диен бир пир гечипдир. Ол оба сил гелсе, ел-тупан гелсе, Ер
титресе:

-Мениң ялы эрбет адам болансоң, шу оба
белалар гелйәр. Мен өлсем миллет Алланың азабындан азат болар-дийип, өзүни
ере уруп, песпәллик эдип аглаярмыш.

Биз нәме иш
эдипдирис? Ичимиз бош. Алланың ышгы йүрегимизде аз. Пыгамбериң ышкы, шеригатың
ышгы йүрегимизде аз. Шонда-да өзүмизи хер кимденёкары сайярыс. Бири-биримизи сыгдырамызок.
Аслында арамызда нәме үчин ыхтылаф (дүшүнишмезчилик) дөрейәр? Арамызда
текепбирлик болансоң, ыхтылаф дөрейәр. Биз Худая бенделик эдип, өзүмизиң
песпәллигимизи билсек, Алланың рахмети бизиң үстүмизе ягҗакдыр. Хич вагт
ыхтылаф болҗак дәлдир. Шу текепбирликлер бизи бири-биримизе душман эдйәр.
Өзүмизи улалтҗак болуп, ол бирини кичелтҗек болуп, өзүмизиң кимдигимизи
танаман, өзүмизи ёкары гөрйәрис ве шонуң билен арамызда ыхтылаф дөрейәр. Сен
хер нәче алым болсаң-да, нәче бай болсаң-да, хер нәче ша болсаң-да, ахыры сен Алланың
бендеси, гулы дәлмиң? Сен бир ичи неҗасатдан долы бир йөрәп йөрен эт дәлмиң?
Хер вагт сениң җаның чыкса, сен бир порсап ятан маслык ахырын. Сен бир маслык
болуп, нәмәңе габаряң? Нәме үчин текепбирлик эдйәң? Аслың бир порсы сувдан,
соңуңда бир порсы маслык, хей, шуңа-да габарарлармы? Хей, шу буйсанар ялы
затмы? Бейтмәң, песпәл болуң!

Эзиз доганлар!
Хайсы бир агаҗың мивеси көп болдугыча, башы ашак боляндыр. Бизиң хем нәче
ылмымыз артса-да, байлыгымыз көпелсе-де, абрайымыз артса-да, шонча башымыз ашак
болмалыдыр. Алланың кануны хер ким өзүни пес тутса, оны бейгелдйәр, хер ким
өзүни белент тутса, оны песелдйәр.

Алла Тагала хемме мивелери ярадып, олара:

  
-Мен сизиң хайсыңыза болса-да,
бириңизе сүйҗүлиги берҗек-диенде, хемме мивелер өзүни өвмәге дуряр. Шол
вагт гавун:

  
-Бу сүйжүлик дийлен зат диңе агачлара берлер, мениң ялы ерде ятана зат
берилмез-диййәр. Шу эден песпәлчилиги үчин Алла Тагала сүйҗүлиги гавуна берйәр.
Эмма шол давада:

  
-Мен хеммәңизден узындырын. Сүйҗүлиги мен аларын-диен дерек агаҗы болса,
улумсылыгы үчин мивесиз галяр.

Гүнлерде бир гүн Пыгамберимиз саллаллаху
алейхи веселлем сахабалар билен үйшүп, нахар ийип отуран экенлер. Бирден
гапыдын бир гара, эндам-җаны готур бир бишекил, бисурат адам гелип, нахарың
башында отурыпдыр. Онуң отуран сачагының башындакылар туруп гидипдирлер.
Гапдалдакылар муны гөрүп, булар-да туруп гидипдирлер. Эмма Пыгамберимиз
саллаллаху алейхи веселлем яңкы адамы янына чагырып, шонуң билен биле нахар
ийипдир. Гөрүң инди, әлемлер өзи үчин 
ярадылан Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем “янындакылара ве гелҗек ыммата нусга болсун, олар улумсыболмасынлар, песпәл болсунлар” дийип,
бизе өвредип гидипдир. Худай Бизе шейле песпәл Пыгамбер берипдир. Биз нәме үчин
текепбир болмалы?

Бир гүйчли пир
гечипдир. Ол 100 йыла голай Аллаха ыбадат эден, Алланың дини үчин ондан-оңа
хиҗрет эден, өмри диниң ёлунда гечен, җаныны-малыны диниң ёлуна сарп эден адам
болупдыр. Шол адам дүнйәден геченде, шонуң 9 миллион окувчысы бар экен.
Гиҗелерине ятман, Аллаха ялбарып: «Эй,
Аллахым! Мен бир эҗиз бендәңдирин. Сениң өңүңде гояр ялы задым ёк. Элим бош.
Мени ве мусулман доганларымы багышла»-дийип, аглар экени. Гүнлерде бир гүн
өйүне гелен мыхманлар билен хошлашанда: «Эй,
доганларым! Мениң хакыма дога эдиң. Маңа макам-да герек дәл, мал-да герек дәл.
Мен тә өлйәнчәм, мусулманларың хызматчысы болайын. Шонуң үчин маңа дога эдиң»-дийипдир.
Шу геплери песпәллик айтдыряр.

Хатда бизиң түркменлерде Абдулкадыр ахун
Дагыстаны куддисе сиррух диен бир гаты улы пир, гүйчли алым гечипдир. Ол адам
гаты песпәл экени. Ол алымың өйи билен месҗидиң арасындан бир ёл гечйәр экени.
Мекдеп окувчылары окува гиденлеринде шол ёлдан гечип гидйәр экенлер. Бир гүн ол
алым месҗитден чыкыпдыр. Гөрсе мекдебиң башлангыч сынпларында окап йөрен
огланҗыклар хатар тутуп гелйәрлер. Ол алым чагаҗыкларың өңлеринден чыкып, олар
билен еке-еке саламлашып, маңлайларындан сыпалап, хеммесини өңүнден гечирип,
онсоң өзи гечипдир. Гөрүң, онуң песпәллигини. Ол алым өз эдеп-экрамыны,
песпәллигини өз шәгиртлерине-де гечирипдир. Онуң улы шәгиртлериниң бири-де
Ярмухаммет (Ярҗан) ахун Назарыдыр. Бу эзиз хем бир етим оглан ялы песпәлдир.
Хер ким чагырса, бай-гарыбына серетмән, “бир мусулман доганыма пейда берейин”
дийип, барып йөрендир.

Улумсылык
нәмеден дөрейәр? Улумсылык өзүңи хемме адамдан говы гөрмекден дөрейәр. Бир адам
сениң яныңа гелип, өзүниң тоюна айдяр. Эгер шол адам гарып болса, шонуң тоюна
гитмейәң. Нәме үчин? Ол сенден гарып, сен болса бай. “Бай болуп, гарыбың тоюна барарынмы?”-дийип, улумсылык эдйәрсиң.
Я-да бир алым месҗиде геленде, өңде башга бир алым ымам дуран болса, шол ымама
уймаяр. “Онуң ылмы мениңкиден пес. Мен
ондан-дагүйчли алым”- диййәр.

Эй, эзиз доганлар! Сиз шуны билиң!
Улумсылыкдан гелйән зыян өрән агырдыр. Песпәлчиликден гелйән пейда өрән кәндир
ве говудыр.

Муса Пыгамбер алейхис саламың Алла билен
гүрлешен дагының ады Тур дагыдыр. Шонуң хакында Магтымгулы шейле диййәр: «Тур
дагында эли хасалы Мусаны гөрдүм». Шол даг бейлеки даглара гараңда песдир.
Алла Тагала даглара йүзленип: «Эй,
даглар! Сизиң бириңиз Мениң билен Пыгамберимиң гүрлешйән ери боларсыңыз»-дийипдир.
Шонда хемме даг өзүниң белентлигине гуванып: «Пыгамбер мениң үстүмде гүрлешер»-дийип, өз араларында
бәслешипдирлер. Шонда Тур дагы: «Мен
дагларың иң кичиси, Мениң ялы кичи дага, Алланың пыгамбери мүнмез»-дийди.
Шонуң эден песпәлчилигиниң хорматына Алла Тагала Муса Пыгамбер алейхис салама
Тур дагына бармагы эмир эдйәр. Онуң үчин бизиң бейик шахырымыз Магтымгулы шейле
диййәр:

Белент
даглар белентлигиңе буйсанма.

Гөвечде
сув болан зер дек болар сен.

Терең
деря хайбатыңа буйсанма,

Вагтың
гелсе, гурап ер декболар сен.



Бир алым гүнде ирден дүкана чөрек үчин
нобата дурян экени. Мунуң өңүнде-де такмынан 20-30 адам нобата дурян экени.
Гүнлерде бир гүн шол обаның арчыны обаның гүйчли алымының чөреге нобата
дураныны төтәнден гөрйәр. Бу арчын гелип:

  
-Сиз нәме үчин алыма хормат этмейәрсиңиз?-дийип, гыгырмага башлаяр.
Ызында алымың дуранындан бихабар халк ызына середип гөрселер, бир етим оглан
ялы сесини чыкарман дуран алыма гөзлери дүшйәр. Адамларың хеммеси:

  
-Сиз гечиң! Биринҗи чөрек алың!-дийип, алыма өз нобатларыны берйәрлер.
Бу алым олара гарап:

  
-Эй, адамлар! Мениң сизден үйтгешик ерим ёк. Мен-де сизиң ялы бир адам.
Сизиң нобатыңызы алар ялы мен киммишим? Мен хич ким. Мен бейле хормата мынасып
дәл!-дийип, өз нобатында чөрек алып гайдяр. Шейле ягдай билен ол алым гүнде
чөрек алмана барып башлаяр.

  
Гүнлерде бир гүн шол алымың талыпларының бири чөрек алмана гелйәр.
Адамлар ол оглана:

  
-Бу пылан алымың шәгирди. Муңа нобатсыз чөрек бериң-диййәрлер. Ол оглан:

  
-Эй, адамлар! Мен нобатсыз чөрек алып, 3 саны бела дучар болҗак
дәл-диййәр. Адамлар:

  
-Ол нәхили 3 бела?-дийип, хайран галярлар. Ол оглан:

  
-Нобатсыз чөрек алмак халкың саңа хормат этмеги боляр. Булар вагтың
гечмеги билен адамың йүрегинде улумсылык дөредйәр. Адамың йүрегиндәки улумсылык
3 бела дучар эдйәр:

1. Алла
Тагала: «Хайсы бир адамың йүрегинде
улумсылык болса, мен оны довзаха ташларын»-диййәр.

2.
Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем: «Хайсы
бир адамың йүрегинде отуң дәнеси ялы улумсылык болса, ол адам җеннете гирмез»-диййәр.

3. «Хайсы бир адам улумсылык этсе, Алла Тагала
оны шу дүнйәде аяк ашагына салар»-дийип, шу гошгыны окапдыр:

Залымлар
хар болар галар аякда

Гарып сен
йыглама, шир дек болар сен.

 

Шейле дийип ол өз нобатында
чөрегини алып гайдыпдыр.

Шонуң үчин эзиз доганлар! Шу улумсылыкдан
гелйән 3 бела бизиң башымыза гелмез ялы, гайрат эдиң, улумсылык этмәң!
Улумсылык адама бу дүнйәде-де ве ахыръетдеде улы зыян берйәр. Песпәллик адама
бу дүнйәде-де ве ахыръетде-де кән пейдалар берип ве җеннете гирмегине себәп
боляр. Алла Тагала сизе улумсылыкдан сапланып, песпәллик билен гылыкланмагыңызы
несип этсин ве өз рахметине салсын!



Хер бир дердиң дерманы

Песпәликдир-песпәллик.