Ylýas Amangeldiýew bilen söhbetdeshlik

Serial ýa-da kino görýäñiz mi? Shu wagta çenli gören kinolarñyzdan iñ halanlaryñyz haýsylar?

yene bir sorag 'jebir bln jepa iñ dury ylham çeshmesidir' shu soz bln ylalashyañyzmy? eger 'yok' bolsa onda näme ucin? 🙂

Yhlasly aga sizden hayysym barda. Oz kitabynyzdan manada berermisiniz birni? Seyitmyrat Geldiyew, Kakamyrat Rejepow, Sohrat Gocyyew, Gocmyrat Rejepow, Suray Babanyyazowa su yas sahyrlan yazgylarny nirden tapyp bolarka?

Yhlasly aga sizden hayysym barda. Oz kitabynyzdan manada berermisiniz birni? Seyitmyrat Geldiyew, Kakamyrat Rejepow, Sohrat Gocyyew, Gocmyrat Rejepow, Suray Babanyyazowa su yas sahyrlan yazgylarny nirden tapyp bolarka?

Yhlasly aga sizden hayysym barda. Oz kitabynyzdan manada berermisiniz birni? Seyitmyrat Geldiyew, Kakamyrat Rejepow, Sohrat Gocyyew, Gocmyrat Rejepow, Suray Babanyyazowa su yas sahyrlan yazgylarny nirden tapyp bolarka?

Edebiýatda nomer 1-i saýlamak kyn, belki, mümkinem däldir. Ýöne her kimiň özüniň hä diýýän awtory bolýar. Eger türkmen prozasynda ýazan eserleriniň hili boýunça bir ýazyjyny saýlamaly bolsa, siziňçe ol kim bolar?

ylyas aga Gurbannazar Ezizowyñ goshgularyny bilyansiñiz, eger kyn gormeseñiz shu ashakdaki iki kupledi dushundirip berayiñ?
hanha iñrik yere yazilip barya
bilyan eyyam bir yerlerde dañ atdy,
shol gyzyn soygusi misli bir derya
zyñylan dash bolup yuregme yetdi.
ynha syryp baryas koçeleñ boyun
birbirimiz tanaman nobata durus,
geliñ syr saklaman alalyñ boyun
shol dashi nacamiz goterip yorus.
🙂 uns bereniniz ucin minnetdar

Ylýas agamyz $u wagt saýtda däl. Giren wagty söhbetde$ligmizi dowam etdireris. Azajyk tagapyl ediñ, mähriban agzalar. 🙂

Bagyshlan welin, Y. A. kim? Toest aydymchymy, sazchymy, yazyjymy? Hich adyny eshitmandim...

rezin galosh:
Bagyshlan welin, Y. A. kim? Toest aydymchymy, sazchymy, yazyjymy? Hich adyny eshitmandim...

ýazyjy. Türkmen edebiýaty bilen az-da, kän-de gyzyklanýanlañ aglabasy tanaýar. 🙂

Ok, ay men kan goshgy halamok Pushkin, Esenin, Magtymguly, Kemine yada Nesimi yalylarynkydan bashga...🙂

Akrap, meni edebiýada getiren Gurbannazar Ezizowy poeziýasy, üýtgeşik ynsanlygy.Olmeniň agam bilen bile tirkeşen. Öýe köp gelerdi. Men onuň goşgy okaýşyna haýran bolardym. 8-klasda okaýardym. Goşgy ýazasym gelip başlady. Ilkinji goşgulrymy Gurbannazar neresse okap görüp erbet görmedi. Soňam haçan görse hany goşgy ýazaňokmy diýdi ýördi. Mekdeb tamamlap Moskwaň edebiýat institutyna gitmekçi boldum. Oňa Gurbannazar garşy boldy. Diliňi ýitirersiň diýdi. Unwersitetiň filfagyna-da girme diýdi. Şol wagt onda agam okaýardy. Gowy kitaphanasy bardy. Şol kitaplary görkezip şulary okaber iň gowy unwersitetdir diýdi. Ahyrynda-da Çingiz Aýtmatyň obahojalykçydygyny, Woznesenskiýniň arhitetordygyny mysal aldylar. Agam ýanyndady. Şahyrçylyk okap öwrenilenok, bir kär edin, şahyrlygyň çyn bolsa şeýle-de ýazman durup bilmersiň diýdiler. Şeýdibem bag-bakjaçylygy saýladym. Okuwy gowy görüp okadym. Talypkam goşgularym gazetlerde çap eilip başlady. Şeýdibem edebiýatda galdym.
Meka serial göremok diýen ýaly. Käwagt gözüm kaklyşsa telewizorda TR görýän. Ýöne hiç birini yzygider görmedim. Semih Kaplanoglu diýip türk kinoçysynyň Altyn aýy baýragyny alan Süýt. Ýumurtga. Bal diýen üçleme filmlerini gördüm. Gaty gowy eken. Tarkowskiň ähli kinosyny, Felliniň kinolaryny, Eýran kinoçylary Mejit Mejidiň, Mohbalbafyň kinolaryny hezil edip gördüm. Gay gowy kinolar.
Akrap, bu ýaş şahyrlaryň entek kitaplary çykanok. Nesil gazetinden okaýmasaň.
Kab, dogrymy aýdýan men türkmen prozasyndan ýek-tük awtoryň zadyny okady. Kömek Kulyň, Ahmet Halmyradyň hekaýalaryny, powestlerini özüme ýakyn hasaplaýan. Atajan Taganyň gowy, gaty gowy hekaýalary bar. Gowşutgeldiň bir wagtlr gowy hekaýalaryny okapdym.
Elwan, bu goşgy ýalňyşmasam Gurbannazaryň Ynam goşgusy bolmaly. Goşgyny düşündirmek diýen zat halamaýan zadym. Çünki, goşgyny ýürek bilen okamaly, ýürege-de zat öwredilmeýär. Analiz etmeli bolsa edibem bilerin, ýöne goşgyň tagamy gaçar. Goşgyny gürrüň berip bolanok, ony meniň başarmaýan bolmagymam mümkin.
Rezin galosh, Y.A. hiç kim. Muny beýik adamlaryň biri yzygider gaýtalap gezer eken. Maňa-da ony aýtmaga mümkinçilik bereniň üçin sag bol.

Gyzykly sohbetdeshlik bolypdyr.

'Üç nokadyñ biri' diýen kitapda 2000-nji ýyl bilen 1000-nji ýyl arasynda deñeshdirme edipsiñiz. Shu täsin romany ýazmak pikiri sizde nädip döredi? Romanyñ 'döreýi$' taryhy barada biraz aýdyp beräýseñiz.

Ylyas aga salawmaleykim. Tuweleme sorag bary yagypdyr. Mana-da wagt tapsanyz mende-de soragjagaz bar. Yone menin soragymy gyssansanyz jogap berman gecin, son eliniz boshanda yazayyn!

Edebiyat diyilyan soz meni gaty bir ozune cekenok. Ata Gowshudowyn Perman romanyny okadym, Soygi romanynyn hem mazmuny bilen tanysh boldum. Olardan basga-da okan eserim mana ic gysgync geldi. Bizin romanlarymyzda bir hili uytgeshik pikir, waka, idea yok. Cepercilige bolsa gaty uly yer berlipdir. Siz bilen yashdash ya bolmasa kicirak kabir yazyjylaryn eserleri gazet jurnalda cap bolyar. Olaryn hic birem meni ozune cekmedi. Menin okan turkmen yazyjylarym wakany durmusha, hakykada golaylashdyryp taryp etman, ceperleshdirip etyarler. Bu bolsa diysen icini gysdyryar. Belki eserler seyle-de bolmalydyr. Belki men edebiyat diyilyan zada yalnysh dushunyandirin Emma Dostoyevskinin  Jenayat we Jeza (pristuplenya i nokazaniya), Kiceldilenler we kemsidilenler (unijenniy i oskarblyonniy), Atalar we ogullar (otcy i synowya) romanlary duyp goter uytgeshik. Olar wakany ynandyryjy edip, fantaziyany azaldyp beyan edenlerindenmi bilmedim mana gaty suyji geldi.

Men edebiyaty ika ayyryan. MODERN edebiyat we KONE edebiyat. Men sizin romanynyzy okap gormedim emma sonky 10 yylda ses getiren in uly roman menin ucin sizin romanynyz boldy. Sizin yazysh stilinizi bilemok sonun ucin KONE ya MODERN diyip biljek dal. 

MODERN edebiyat diyyan eserlerimi bolsa men dasary yurtda eserlerinde dush gelyan. Bilemok dushundirip bildimmi? Yone soragym: Menin pikir etyan MODERN we KONE edebiyat diyilyan zatlar barmy hakykatdan ya-da men oz wkusyma gora ayyrypdyrynmy?

SAG BOLUN!

Ylýas aga, kän sowal berip, irizýän bolsam, duýduraýgyn bes et diýip.

Ýene bir sowal.

Tirkiş Jumageldiýewiň Bagrymyzyň badaşany, Janserek, Daşrabat, Mähekdaş, Gara ýyldyrym, romanlaryny, Ýanan gelinler, Gelneje, Ömür dawasy, Başagaý powestlerini okadyňmy? Umuman Tirkiş agaň türkmen edebiýatyndaky derejesine nähili garaýaň?

Kab, jogaba seniňkiden başljak. Seniň öň ýanyň Quotient agzaň beren soragynda meniň berjek jogabym bar. Biziň ýazyjylarymyz edebiýadyň talabyna laýyk, emma okyjynyň talabyna ters ýazýarlar. Tirkiş agaň hiç zadyny okamadym. Gylyç Kulyň Ýowuz günlerini zordan okadym. Dostoýewskiýni okap çykjak bolsaň, Tolstoýy okap çykjak bolsaňolara eliňem baranok. Hem islegem bolanok. Perman romanyny doly okap çykyp bilmedim. Aýgytly ädimň kinosy bilen oňdum. Mähri Wepany, Ganly sakany, Söýgi romanyny doly okadym. Ahmet Gurbannepesiň Ynam powestini okadym. Ahmet Halmyradyň ähli hekaýalaryny okap çykdym. Türkmen prozasy yza galýar, dost.
Quotient dost, bulary okap men özümi modern ýazýandyryn diýmekçi bolýandyr öýdäýme. Men diňe nähili ýazmaly däldigini özümçe kesgitledim. Ýazamda-da şol kesgitlemäme görä ýazmaga çalyşýan.
Meka dost, ol kitabyň ýazylyşy geň boldy. Bir gün Hudaýy Jan diýip türk dili mugallymy türkiýede roman ýaryşynyň geçirilýändigi barada bildirişi getirdi. Ony men, Hydyr, Ahmet Gurbannepes üçümiz okadyk. Ýazyjy dostlarymyza-da aýtdyk. Soň her kim bir roman ýazmaly, iň gowsynam Hudaýy beý terjime etmegi boýun aldy. Niýetimiz galamymyzyň ýitiligini barlap görmekdi. Emma, gynansamam, menden başga roman ýazan bolmady. Dogrusy wagtam azdy. Hudaýy beý meniň ýazanymy okap gowy gördi. 45 günüň içinde terjime edeip iberdi. Ýöne şol wagtlar mileniýum döwrüdi. Menem 1000 ýyl öňki türkmenler nähili boldularka diýip pikir öwürip ýördüm. Romany başlamda onuň başy-aýagy ýokdy. Kompýuteriň başyna geçdim ýazmaga başladym. Hatda gahrymanlarynam bellemändim. Öz-özi ýazyldy gitdi. Kä gün yzyny nähili ýazarkamam diýerdim. Ýöne Dostoýewskiýden öwrenen zadym, gahrymanlarymyň yzyna düşýärdim. Olary ýazmasy aňsat bolar ýaly wakalara sokmaýardym. Ýalan sözletmeýärdim. Edebiýat etjek bolup hiç zady ýylmamaýardym. Kitabyň ady Bapba neressäň Mytdyldap barýan dünýe diýen setiriei. Men kitaby Bapba neressä bagyşlap ýazypdym. Hudaýy beý kitabyň adyny türkçä geçirip bilmedi. Nähili etse gelişmän durdy. Soň Üç nokadyň biri diýeli diýdim. Olam bu ady gowy gördi.

Salawmaleýkim Ylýas aga! Mensiz bir gürrüňdeşlige başlapsyňyz başlamasyna welin, mensiz soňlanmasyna rugsat bermers.. Şeýleräk bir soragjyk soramakçy YALŇYZLYK diýen zada nähili garaýaňyz. Meselem: men köp zadym, kämilleşmegim şoňa baglyrak boldy..

Imant Ziedonis diýip bir latyş (pibaltikadan) ýa litwaly bir şahyryň Uýam ýalňyzlyk diýip bir goşgusyny terjime edipdim Şonda Ýyrtygyma tapar ýamalyk/Uýam ýalňyzlyk diýip gowy setirleri bardy. Ýalňyzlyk bize köp zat berýär. Biz gabyrda-da ýalňyz ýatmaly, nesip etdirse. Edebiýat ýalňyzkaň ýazylýar. Men ýeke özüm irden 1 sagatlap ýöremegi gowy görýän. Onuň kämillige getirýän bolmagy gaty ahmal. Eýranda bir weliň türbesine bardyk. Ýeke oturyp Allaha mynajat edýän ýeri bar eken. Şol ýerinden çykmaz eken. Ýeriňden tursaň depäň degýär. Ýanyňda gysylşyp oturmaga bir adamlyk ýer galýar. Bolany. Harakanydy öýdýän. Ine şeýle ýalňyzlygy gowy görýän. Emma, näletlenen, iteklenen ýaly bolup ýalňyz galmak saçyňy agardýar.

Göroglyny okadyňmy, agam?