Ya ol gutuldy, ya ondan gutuldylar

   
   Mesjidiniň öňünde ashaby bilen otyrka bir topar adamyň bir jynazany alyp barýandyklaryny gören Pygamberimiz (sallahu aleýhi wesellem) şeýle diýýär: "Ya ol gutuldy, ya ondan gutuldylar."
Sahabalardan biri: "Ya Resulallah, bu näme diydigiňiz boldy? Gutulan kim, ondan gutulanlar kim?" diýip soraýar.
  Pygamberimiz yylgyryp, şeýle düşündiriş berýär: "Bu tabydyň içindäki jynaza eger mömin (iman eden) yagdada baryan bolsa, ol dünyäniň azabyndan, jepasyndan, gaýgy-gamyndan gutuldy. Çünki mömin ynsanyň ol dünýädäki durmuşy şeýle bir rahatlykda, dynçlykda bolar welin, bu dünýä durmuşy onuň üçin zyndan saýylar we zyndandan gutulan ýaly bolar.
  Emma ölen adam mömin däl bolsa, imansyz yaşan bolsa, münkir (inkärçi) ýagdaýda barýan bolsa, ynha ol münkirden-de, gutuldylar. Bu dünýädäkileriň ählisi ondan gutuldy. Ynananlar gutuldy, çünki inkärçi ynsan inkärini içinde saklamaz, ony ýaýmaga çalşar, birnäçe bigünä, sada adamy öz täsirine düşürer, olaryň imanlaryndan şübhelenmeklerine sebäp bolar. Diňe bir möminler däl, Allahyň barlygyna, birligine, gudratyna, azamatyna şaýatlyk edýän dünýädäki barlyklaryň ählisi-de gutular ondan. Çünki olar hem şikaýatçydyr ol inkärçi ynsandan.
   Pygamberimiziň bir jynaza barada aýdan bu sözlerinden hem görnüşi ýaly, imanly ýaşaýan ynsan ahyrete göçende, gutular. Çünki ahyretde oňa ajap bir durmuş garaşýar. Imansyz ynsan ölende-de, ondan dünýädäkiler gutular. Ölen imansyzyň özi welin, gysaja düşer.
   Oňa, "Gel hany bäri, bu eli, bu gözi, bu gulagy, bu nygmatlary saňa kim berdi?" diýler... "Bular barada näme üçin pikir etmediň? Sen özüňi akyl taýdan özgelerden üstün saýýardyň-la?!" diýler. Onuň ol ýerde "Men eýle etmedim, men beýle etmedim" diýmeginiň manysy bolmaz.
  "Agyzlaryny möhürläris olaryň, elleri gürlar, ayaklary gürlar, gözleri gürlar, gulaklary gürlar. Elleri diýer: “Ýok, ýa Rebbim. Meniň bilen Kuran-y Kerimi tutmady, meniň bilen hiç haýyrly iş etmedi.' Aýaklary diýer: 'Meniň bilen hiç mesjide gitmedi, halal ýoldan ýöremedi.' Gözleri diýer: “Meniň bilen hiç Kuran okamady.” Gulaklary diýer: “Meniň bilen hiç Kuran diňlemedi, azan diňlemedi. Diňlänlerini-de inkär etdi.” Eller, aýaklar gürlänsoň, ol inkärçi adamyň diýere zady galmaz."
  Mümin ynsan dünyäde yagşylyk eder, ýagşy işlere sebäp bolar. Çünki eden ýagşylyklary boşa gitmez, olary ýazýan bir perişde bardyr. Mömin ynsan Allaha ynanyşy ýaly, Onuň perişdelerine-de ynanar. Bu ynanç-da onuň kalbyna rahatlyk berer. Ol, öz ýanyndan şeýle pikir eder: "Birine bir ýagşylyk etsem, perişdeler ony ýazýarlar, ýagny eden ýagşylygym ýitip, unudylyp gitmeýär. Perişdeleriň ýazýandygyna görä, ertir magşarda alnymdan çykar."
  Bu ynanç mömini hemişe ýagşylyk etmäge ýönelder we erbetlik etmekden saklar. Çünki perişdeler möminiň diňe ýagşy amallaryny ýazmaýar, erbet amallaryny-da ýazýarlar. Mömin bu hakykaty nazarda tutar, münkir tutmaz. Çünki münkir perişdelere-de ynanmaz. Şonuň üçin, eden ýagşy amallary-da boşa gider, onuň ynanjynda eden ýagşy amallaryny ýazýan perişde ýokdur. Ol erbetlik etmekden, günalerden­-de çekinmez. Çünki bularyň ýazylýandygyna-da, bir gün hasabynyň soraljakdygyna-da ynanýan däldir.