WATANYMDA HAN IDIM (DOWAMY)

Dildar· · 724 просмотра· понравилось: 10teswirler.com



,,Şäherleriň enesi,,Heratda...
Gündogarda Şäherleriň enesihasaplanýan beýik akyldarlaryň watany Herat şäheriniň meşhur minaralary uzakdan seleňläp görünýär. Bu minaralar ozal 1979 ýylda, sowet goşunlary çozmazdan ozal9 sany bolup, häzir olaryň diňe 5 sanysy zordan diýen ýaly saklanyp galypdyr.,, Täze döwrüň Çingizhanlary,, şäheri haraba öwrüpdirler. 800 ýyllyk taryhy bolan bu minaralaryň biri , şäheriň ene ýoluna tarap gyşaryp dur. Haýsydyr birgurama tarapyndan, bu taryhy binanyň ýykylmazlygy üçin, ony ýüp bilen çekdirip, ýere gazyk bilen kakyp saklamaga synanyşyk edilipdir. Elbetde bu restawrasiýa wagtlaýyn iş bolsa-da, ýene-de biraz göwnüň suw içýär. Her nämede bolsa geçmişi goraýjylar</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>yň </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>bu ýere aýak </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>basandygy bildirýär,,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>`</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Minaralaryň ýanyndan maşynly barşymyza</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>ertekiler dünýäsine düşen ýaly bolup barýardyk.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> Maşyndan egilip, egilip minaralaryň başyny görmäge synanyşýarys. Eşek arabalar,at arabalar maşyna ýol bermeýärdi. Maşynlylaryň eşeklere,atlara beryan duýduryş signallary gulagymyzy gapara getirdi. Ýadigärliklerden ünsümizi sowup,sürüjä ,,kömekçi,, bolmak üçin arabaçylara,, sowulyň,, diýen yşaraty edip öňde oturan Rejep ellerini galgadýardy. Herata tas giräýen ýeriňde <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>türkmenleriň<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>toplum bolup ýaşaýan ýeri bolan Baraman mähellesine geldik.Baraman mähellesiniň pesejik, gümmezlije öýleriniň gabadynda saklanyp</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> tanyşymyzyň beren adresi bilen</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> biz Juma han atly bir türkmeniň öýüni gözledik. Bize derrew salgy berdiler. Biz darajyk</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> egrem-bugram köçejikden mähellä girdik. Köçe şeýle bir dardy welin</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> kä mahal</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>münüp barýan</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>maşynymyz öýleriň palçyk suwaglaryna degip gaçyrýardy.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> Öňümizden adam geläýse-de, maşynyň öňünden sowulyp, derrew diwara söýenip ,şeýle bir gysmyljyraýardy welin, maşyn ol adama hem deger öýdüp ýüregim agzyma gelýärdi. Sürüjiniň ussatlyk bilen adama degmän geçişine geň galyp seredip barýas.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Maşyn </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>agaç gapylyja bir öýüň gapysynda saklandy</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Öýden çykan ýigdekçe ,iki eli bilen salamlaşyp<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>hormat bilen öýe çagyrdy. Ýigit basym bizi öýde goýup ,daşary çykdy. Birazdan gapydan daýaw, giňmaňlaý, epeý kişi gelip girdi, salamlaşdy.Türkmen edebi bilen myhman hatyramyzy saklap kimdigimzi hem soramady. Tanyşlyk diňe </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>türkmeniň ilkinji mürähedi<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>bir çäýnek gök çaý bilen çörek</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> gelenden soň başlandy. Ol Eýrandan gelýändigimizi aýdanymyzdan, tanyşyndan getiren salamymyzy minnetdarlyk bilen kabul etdi</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>. Öýe iki sany ýaşuly aýal </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>gelip girdi. Aýallar hem salyhatlylyk bilen, bize salam berip ýanymyza geçip oturdylar. Iki ýurduň türkmenleri bolup ata-babadan,geçmişden gürrüňe başladyk. </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>. Asyl biziň myhman ýerimiz</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> çagalykdan </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN>gör näçe gezekler öwran- öwran okan</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>DoganlarGyz salgydyBedirkent Çuwal bagşy`</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>romanlarymyzdaky</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>` baş gahryman</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Jüneýit hanyň çowlugynyň öýi eken. Men </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>döwür- döwran aýlanarda,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>han Jüneýidiň neberesi bilen duşuşaryn</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,olaryň hut öz agzyndan</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>s</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>owet döwründe iň birmilleýetçi</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>`` kommunistleriň duşmany ``</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>, ,, öz ýurdundan dönüklik edip gaçan,,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> hasaplanylan han </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Jüneýit hakda gürrüňleri eşiderin diýip pikir hem etmeýärdim.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Ýüzleri gülüp duran peşeneli Juma han<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>bize türkmen myh</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>man </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>söýerligi bilen</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> hezzet-hormat etdi. Wagtymyzyň çaklidigini,ertir ir bilen Kabula gitjekdigimizi,Herata aýlanyp<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>görmek islegimzi aýtdyk.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Juma han ``Onda men häzir motor çagyraýyn`` diýdi. Men ömrümde motora münüp görmämsoň</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gaýga galdym. `` Beh</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> biziň her haýsymyz üçin bir mot</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>osiklet</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> çagyrarlarmyka</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,onuň üstünde oturyp bir bilermikäm</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>.?.. `` Her nämede bolsa bu gözel taryhy</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA"> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,,ŞÄHERLERIN ENESINI,,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> görmän gitmeklik durmuşyň iň ajaýyp pursadyny elden sypdyrmak boljakdy. Şoňa görä men bütin şäheri paý-pyýada aýlanmaga</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>da</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> häzirdim.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Gapyda bizi äkitjek ``motor häzir `` diýdiler. Gapa çykanymyzdan soň </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> men biraz rahatlandym. Daşarda köneje maşyn durdy. Olar ýeňil maşynlara ``motor `` diýýän eken</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>i görüp otursak</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>. </SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </SPAN>Biz maşyna münüp ilki bilen minaralara tarap ugradyk. Minaralaryň ýanynda aýlanyp ýörşüme ýoluň gaýra ýüzündäki ruslaryň urşundan galan ``tank mazarlygyna ``gözüm düşdi. Ol ýerde ýatan sansyz sajaksyz </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>gapdaly<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>bäşburç ýyldyzly tanklary görenimde</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> bütin bedenim elendi. Mekdep ýyllarym ýadyma düşdi...</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </SPAN></SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Mekdebimizde tam süpüriji bolup işleýän Aýjan daýzanyň görüp</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> bakyp oturan iki sany oglundan birini, bizden bary –ýogy 2 ýaş uly ogly Aşyry<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>esgerlige alynanyna köp wagtam geçmändi.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Onuň Owganystana iberilendigi hakyndaky habar gulagym</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>yz</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>a degdi. Aýjan daýza esger ogly <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Aşyrdan </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>iberilen</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> hatlar mekdebimize gelerdi. Kitaphana gelen esger hatlaryny</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gör näçe gezek begenişip Aýjan daýza gowşurypdyk.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Aýjan daýzanyň begençli gözýaşlaryna, onuň ,, batyr oglum, esger oglum,, diýip guwançly pyşyrdylaryna gör näçe gezek şaýat bolupdyk.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>. Emma esgerligini gutarmaga az wagt galanda Aşyryň ``</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>öldi</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>`` habary </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>ýyldyrym çaltlygynda ýaýrady. </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Onuň jesedi salnan üsti gyzyl örtüli tabydy 1 aýdan soň </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>getirdiler. Tabytdaky oglunyň ýüzüni hem görkezmän, iň soňky gezek hoşlaşmak üçin tabydy açdyrman ,Aşyr neressäni<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>,, iň soňky ýoluna,, äkitdiler.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Aşyryň ady mekdebe dakyldy</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA"> <SPAN lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>köçä dakyldy</SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> hatda agasynyň oguljugyna hem <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>adyny dakdylar</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">. </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Bu zatlar ýüregi ýaraly Aýjan daýzanyň gözüniň ýaşyny tä ölünçä kepetmedi. Olaryň hiç biri 19 ýaşynda ýat toprakda ölen Aşyryň ýerini tutmaýardy...</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Men<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Heratdaky ``uruş yzlaryny ``görüp</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> şol ulygyzlykda ýüregimizi ynjydan Aşyr <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>neressäni ýatladym. Ýaňaklary gyzaryp duran</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> etli ganly Aşyr pahyr belki şu ýerlerde jan berendir.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Belki</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> onuň gözleri şu ýerlerde iň soňky gezek mähriban Aýjan daýzany gözländir.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> Ne gözel ýigitlerimiz nämäniň hatyrasyna bu ýerlerde gan dökdüler? Iň bolmanda şony bir bilsediler??? </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Birnäçe ýyl mundan ozal ynjan ýüregim</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ýene bir gezek ynjady...</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Heratyň minaralaryna tarap öwrülip</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> taryhy bir derwezeden girdik. Derwezäniň<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>sag tarapyna ýöneldik.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> Ýanynda kerpiçler ,mermer daşlarynyň bölekjleri dargap ýatan mazara tarap bize ýol görkezdiler</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Mazaryň baş ýazgysyny okadyk..`` Mir Alişir Nowaýy``.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Beýik ynsanyň öňünde dyz çökdük. Horaşaja,bir tarapy çöküp ýatan mazardan<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>akyldaryň sesini eşitdim diýsem hiç ynanmarsyňyz? </SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Äleme indiňmi,algy etjek bol</SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Bergi edip gitmek ynsana geňdir.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Dünýäden işiňi bitirmän gitmek,</SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Hammamdan ýuwunman çykana deňdir</SPAN><SPAN style="FONT-FAMILY: 'Trebuchet MS'; COLOR: #666666; FONT-SIZE: 10pt" lang=TK>.</SPAN><br /> <SPAN style="FONT-FAMILY: 'Trebuchet MS'; COLOR: #666666; FONT-SIZE: 10pt" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN>Dünýede işini bitirip giden ,ähli türk dünýäsiniň şamçyragy Mir Alişir akyldaryň idegsiz,garypja mazar bolup çöküp ýatmasy meni ýene bir gezek ynjytdy.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Onuň gapdalynda bolsa Nowaýynyň dosty<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>we</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>türki çagataýça ýazyjylaryň hemaýatçysy, </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN>Heratyň hökümdary Soltan Huseýin Baýkara bir gysym toprak bolup ýatyr.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> Soltan Huseýin Baýkara diňe bir döwlet dolandyrmak bilen çäklenmän, Gündogar edebiýatynyň ösmegine goşant goşan uly bir şahsdygy hakynda Nowaýynyň eserlerinde ýatlanýardy.Onuň Dehlewiniň eserlerini ýygnadyp ,halka ýetirmekde bitiren hyzmaty, gündogaryň akyldarlaryny Abdyrahman Jamyny, </SPAN><SPAN class=text><SPAN style="COLOR: #666666" lang=TK>Hüseyin Vâiz-i Kâşifî’yi, Hâmidî, Hâtifî, Hilâlî, Bennâî, Asafî, Seyfî-i Buhârî, Molla Muhammed-i Bedahşî, Ahî ni bir ýere jemläp bilen hökümdardy.</SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Meniň göwnüme bolmasa </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>Nowaýy bilen soltan </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>häzir ýe</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>rlerin</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>den galyp</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>, türkmenleriň arasynda bagşylaryň söýüp aýdýan ,,Soltan Baýkara,, dessanyndaky aýdymy garşylaşyp aýdaýjak ýalydy.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK></SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Serwi agajnyň güli soldy</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Bu güli neýlese bolar.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN></SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Gül ölenni sizden eşitdik </SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Mundan yza gaýtsa bolar –</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>dessandaky </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>soltanyň akyldar aýaly Gül hanymyň ölümine göz ýaş dökäýjek ýaly bolup durdylar. </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK></SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Bu uly ynsanlaryň mazarlarynyň şeýle haldadygyna gynanandygymyzy aňan, mazarçylygyň müjewüri, goragçysy bolan goja bize ýakynda Ozbegistandan resmi bir delegasiýanyň gelendigini we Nowaýynyň üstüne bir ýadygärlik dikiljegini aýtdy. Göwnüm teselli tapdy. </SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Biz indi<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>derwezäniň gabat garşysyndaky </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>soltan </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Teýmurleňiň akyldar gelni</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Şah Mürzäniň aýaly Göwherşat begumyň<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>mawzoleýine tarap ýöräp ugradyk. Teýmu</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>r</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>leňiň akyldar gelni Göwherşat begum</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>yň Horasanyň hökümdary bolan wagtlarynda </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Heratda </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Maşat</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>da,<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>,,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> beýik ýüpek ýolunyň</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> geçýän </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>ýolunda,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> birnäçe kerwensaraýlar</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ylmy medreseler</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>, metjitler</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gurup häzirki güne çenli </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>adyny ebedileşdirmegi başarandygy hakynda maglumatlary okapdyk.</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Onuň mazarynyň üstüne gurlan uly kümmetli bina bolsa</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gündogarda aýal maşgala nähili hormat goýulandygyna güwä geçip häli häzirem sarsman dur.. Bu giden harabalykda diňe bu mazar- mawzoleý abat galypdyr diýseň boljak. Ýöne</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> onuň hem ok degmedik ýekeje kerpiji ýokdur belki</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>-de...BU mazarçylykda 15-nji asyrda Horasany we Horezmi dolandyran soltanlar we onuň maşgalalary, wezirler ,wekiller, döwlet işgärleri, alymlar, akyldarlar, alty asyrlyk , ondan hem köp taryhy gujagyna gysyp syr bolup ýatyrlar. </SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </SPAN>B</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>u ýerden biraz belende çykylýan ýerde </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> pars - täjik edebiýatynyň görnükli wekili</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Mir Alişir Nowaýynyň ýakyn dosty Abdyrahman Jamynyň mazaryna barýarys. Biz hakydamyzy wagtlaýyn Eýrana öwürdik. Eýranyň gadymy JAM şäherinde Soltan Sanjaryň öz eli bilen ilkinji</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> kerpijini goýan</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK> </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Ahmet Jam medresesi bu günler 1000 ýyldan golaý wagt bäri saklanyp gelýär. Bu medresäniň içine gireniňde akyldar</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> yslam dininiň alymy Şyh Ahmet Jamynyň mazary bar. Onuň töwereginde onuň nebereleri we doganlarynyň mazarlary bar. Gürrüňe görä</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Şyh Ahmet Jamynyň nebereleriniň jaýlanan ýerinde</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> mazary</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>nyň</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> üstünde pisse agajynyň gögerýändigini eşidipdim</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>.Eşidenime hem yanaman baryp görüpdim,şeýledigine hem göz ýetiripdim.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Ine</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> indi<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Eýranyň Jam şäherinden </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>2</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>00 km daşlykda akyldar şahyr Abdyrahman Jamynyň mazarynda <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>hem edil mazaryň üstünde gögerip duran pisse agajyny görüp aklym haýran galdy.</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> Pisse agajynyň suwsuz ýerde gögerip oturyşyna, gudrat diýmän näme diýjek?. Jamynyň mazary beýleki mazarlara garanda idegli bolmaga çemeli. Mermer daşlar bilen bejerilen,töweregine hem haýat çekilen. Heratda Jamileriň nebereleriniň köplüginden habarym hem bardy. Ýöne biz Sowet döwründe edebiýat kitaplarymyzda Nowaýyny,Baykarany,Jamyny okaýan wagtymyz, Sowet goşunlary bu, akyldarlaryň mazarlaryny oka tutýan ekeni. Olaryň mazarlarynyň ok degmedik ýeri yok. Olary ,,öldürmäge ,, edilen synanyşyklarynyň barsy puç boldy. Olar diri we ýene-de ýüreklerimizde<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>ýaşaýardy. </SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Hany , düýşde akyldarlar bilen jem bolup ,,, turgul diýerler-ä,,<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>ine men hem şeýle düýşi görüp, oýanyp bilmän duran ýalydym. Dumly duşum akyldar, men bolsa gaflatda...</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Juma han bizi Heratyň iň owadan ýeri bolan `` Tagty sefer`` diýlen ýerine äkitjekdigini aýtdy. Biz <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>edebiýatyň bu`` şuglaly ýyldyzlaryndan`` kynlyk bilen aýrylyp ``Tagty Sefere`` gitdik.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>``Tagty sefer`` Herat şäherinden biraz ýokarda ýerleşen. Bu ýerde täze binalar</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> owadan myhmanhanalar</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> oteller gurulypdyr. Owadan</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gül-gülälekli parklar ýap-ýaşyl öwsüp dur. Bu ýere geleniňde ``Owganystanda uruş bar`` diýseler ynanar ýaly</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=CS> </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>däl. Hän-ha çagajyklar ``Çarhy-Pelege`` münüp aýlanýarlar. Hanha-da</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ýaş çatynjalar bolmaga çemeli</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gol tutuşyp barýarlar. Owganystanda</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>-ha </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>däl megerem</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> jahanda uruş barmaýan ýaly bu ýeri görseň.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN>Aýdymlaryny diňlänimde ganmaýan,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>i</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>ň söýgüli türkmen bagşym Gurt Ýakubyň ``Soltan Huseýin Baykara `` dessanyndaky</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> akyldar</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> gyz </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Gülpamyň çopan atasynyň ýanyna</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Soltan Baýkaranyň<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>sawçylyga <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>gelen ýeri bolan bu ýere olaryň hormatyna asyrlap ``Tagty Sefer`` ýagny`` Soltanyň gyz</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>a sawçylyga </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>gelen ýeri`` diýen ady halk goýupdyr. Meniň göwnüme bolmasa</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> bu ýaşyl serwi,çynar agaçlarynyň arasyndan seýkin basyp</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> uz ýörüşläp <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>akyldar Gülpam çykaýjak ýaly bolup durdy.. Howanyň sergin mylaýym şemaly maňa ýene bir rowaýaty ýatlatdy...</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Soltan Baýkara awçylar bilen keýik awlamaga çykýar. Şol wagt<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>doly ýagyşy <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>gelip olary ezýär. Ýagyşdan gutulmak üçin </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> olar töwerege seretse</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> uzakdan tüsse çykýar. Olar at salyp </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> şol tüsse çykýan çopan goşuna barýarlar welin</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ýolda 4-5 sany <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>gyz<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>çöplän çöpleme odunlaryny<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>bir gyrada goýup</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> donlaryny ýagyşdan goranmak üçin başlaryna büräp</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> çugutdyryşyp otyrlarmyş. Olaryň içinde bir gyz bolsa</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> egnindäki donuny çöplemäniň üstüne örtüp</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> özi ýygrylyp duranmyş. Soltan ol gyzdan `` aý</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gyz näme üçin sen donuňy egniňe geýmän</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> titräp dursuň ``-diýende</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gyz derrew `` Men çöplän odunymy öl etsem</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> onda öýde galanlar üşär we bu gün hiç zat iýip bilmezler. Üstesine-de soltan biziň öýe myhman gelse</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> oňa soltana laýyk hyzmat edip bilmeris`` diýip jogap beripdir. Patyşa gyzyň akylyna geň galyp</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> çopan goşuna baka gidiberipdir. Bir wagtdan soň soltan ýoldaşlary bilen egin eşiklerini guradyp</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> garnyny berre guzynyň etinden doýuryp,<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>çopan gyzynyň öňlerine goýan gatygyny içmekçi bolýar. Görse hälki odunyny gury getiren gyzmyş. OL akylly gyzyň getiren odunyndan hem doýup hem ýylynan Soltan Baýkara ol gyza aşyk bolupmyş.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Agşamyň düşmegi bilen sowujak şemal meni biraz üşedensoň </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">, </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Gülpamyň çöpleme odunyna gaýnan</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gara tüňçeli</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">, t</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>üsse ysly <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>gök çaýy içmegi ýüregim küýsedi. Han çowlugy Juma han eýýäm aňdy-da</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> bize ``Indi howada garaňkyrady.Öýe gidip biraz garbak-gurbak edeliň`` -diýdi. </SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>B</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>elentlikden ady owazasy dünýä dolan ``Şäherleriň enesi`` Heraty ýene bir gezek synlady</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>k</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>. Herat ``ýaraly`` bolsa-da</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>sarsman</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> minaralaryny uzakdan seleňledip şanly taryhyndan<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>``gürrüň berip`` agras dem alyp ýatyr. Men şäherde her ýerde ýanyp başlan ölügsizje çyralary synlap ýuwaşjadan Nowaýydan setirleri okadym</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK></SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-FAMILY: 'Trebuchet MS'; COLOR: #4f4f4f; FONT-SIZE: 10pt" lang=TK>Gözýaş dökdüm – ýylgyrmadyň sen asyl. <BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Geçdiň gitdiň – gaňrylmadyň sen asyl.<BR><BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Aýralyga nälet okap gygyrdym,<BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Kän gygyrdym – öwrülmediň sen asyl.<BR><BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Hasratymdan külli jahan yrandy,<BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Bir zerrelik tolgunmadyň sen asyl.<BR><BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Hoş sözüňe kän garaşdym. Emma hiç<BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Meni küýsäp, sagynmadyň sen asyl.<BR><BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Söýgi-söýgi, sen nähili belent zat,<BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Kaddyň büküp, egilmediň sen asyl.<BR><BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Ýüregime gylyç sokduň keç pelek,<BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Mähriň berip ýylgyrmadyň sen asyl.<BR><BR><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Senden ýaňa gün görmedi Nowaýy,</SPAN><br /> <SPAN style="FONT-FAMILY: 'Trebuchet MS'; COLOR: #4f4f4f; FONT-SIZE: 10pt" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Senden ýaňa aýňalmadym men asyl.<BR style="mso-special-character: line-break"><BR style="mso-special-character: line-break"></SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK></SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Biz<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Heratyň köçelerini<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>biraz maşynly aýlanyp</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Juma hanyň öýüne geldik. Öýde bize uludan saçak ýazylypdyr. Saçagy bezemek üçin birnäçe aýal</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>-</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> gyzlaryň zähmet çekendikleri bes-bellijedi. Biz bu saçagy görenimizden soň<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>mazalyja ajygandygymyzy bilip galdyk</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Şam-nahar</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> iýenimizden soň</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ýene ara gürrüňbaşy gök çaý geldi. Ýaşuly aýal Oguljan daýzanyň gürrüňlerinden doýmak ýokdy.Ol<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Jüneýit hanyň Türkmenistandan orsdan gaçyp gaýdandan soňky ykbaly hakynda gyzykly gürrüňleri berdi. Jüneýit han ilki Eýrana geçýär . Ýöne ol uzak wagt<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>ol ýerde togtamaýar we Owganystana geçýär. Owganystanyň baştutany Amanulla han bolsa ony Kabula çagyrýar. Ýöne Jüneýit han Heratda galmagy makul bilýär.Amanulla han oňa suwly we Heratyň iň gowy ýerinden Türkmen galasy diýen bir oba açyp bagş edýär. Kim bilýär?.. Belki Jüneýit han pelek öwrüler –gerdan aýlanar umydy bilen</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Türkmenistana ýakyn bolan bu şäherde galmak isländir. Kim bilýär?... Belki-de ol Watan tarapdan öwüsýän<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>şemala</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ertir - agşam ýüzüni ýuwup gelejekgi günlere garaşandyr... Kim bilýär belki-de ol <SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>uzakdan hem bolsa gaýalara gulak salyp daşlara<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>siňen Çuwal bagşysynyň owazyny ``daglar gümmrü-gümmürlendini`` diňländir. Kim bilýär?.....</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Han Jüneýidiň</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> ogly </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Eşiniň gyzyndan gaýdan çowlugy Juma hanyň öýünde men olaryň<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>çeken horluklaryny eşidip</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> olaryň häzuir hem awaradadygyna nebsim agyrdy. Juma hanyň gürrüň bermegine</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> görä</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>olar Jüneýit handan galan neberelerini uruş başlansoň toplap</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Türkmenistana gaçyp barypdyrlar.Olar Marçakdan geçip Tagtabazara barypdyrlar. Olary 3 aý saklap</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ýene yzyna Owganystana geçirip goýberidirler. Şeýdip Sowet hökümedi olary ikinji gezek öz topraklaryndan kowupdyrlar. Soňra olar Eýrana gidýärler. Ýykma –ýykylma güzerany hammalçylyk bilen geçiren türkmenleri Eýran hökümedi hem yzyna geçirýär. Şol wagt bularyň gulagyna ``Türkmenistanyň özbaşdaklyk gazanandygy``hakyndaky hoş habar gelýär. Olar ýene gara janlaryny süýräp</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> öz topraklaryna atýarlar. Ýok</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> ýene-de olary şool öňki garaýyş ``watan dönüginiň agtyk-çowluklary``hökmünde garap</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> yzlaryna goýberýärler. Indi olar ``her gün başymyza gelse Heratda geler`` diýip jaýlaşyp oturupdyrlar.Jüneýit hanyň Amanulla han tarapyndan sowgat berlen ýeri bolsa<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>birnäçe türkmenlerimizi gujagyna gysyp indi adamsyz garasyz bolup ýatyr. Kä mahal Han Jüneýidiň ýogyndan gelen agras we dözümli sesi güňlenç eşidilýärmiş.Ol ses hanyň mazaryndan şeýle eşidilýärdi....</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Watanymda han idim</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Hanlara perman idim.</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Dertlere derman idim</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Misgine dükan idim</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Jansyzlara jan idim</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Neýleý indi biçäreýem</SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>&nbsp;</SPAN><br /> <SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Juma han babasy hakdaky gürrüňleri gözi ýaşly diňledi. Oguljan daýza gürrüňiň dartgynyny gowşatmak üçin `` hawa myhmanlar Han Jüneýit<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>türkmeniň gany kümüşem bolsa garylmazdiýermiş.Onuň beý diýdigine indi indi düşünýän. Biz asyl hiç şu ýurt bilen</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK> hem,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> onuň adamlary bilen alşyp garyşyp gidibermedik. Başga milletler gelse</SPAN><SPAN style="mso-bidi-language: FA" lang=TK>,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> derrew gatyşyp ötäýgidýärler. Biziň ganymyz gaty arassa bolanlygyndandyr-da biz<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>ne kümüşe ne mise garylýas.Şooool sap-saplygymyza durandyrys<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN> diýip uludan dem aldy.Biz uzak gije türkmenleriň hal ýagdaýy, olaryň başdan geçiren günlerini diňläp, uzak gije gözlerimizi ýumman oturdyk. Olar bizden melhem yaralaryna melhem isledi, biziň elimizde bolsa ne melhem,ne-de derman bardy... Ah ! Elimde güýç bolsady-da, olary ata watanyna, Bedirkent galasyna götersedim!.Han Jüneýidiň,orsuň zulumyndan gaçan ata-babalarymyzyň ruhuny şat etsedim!...
. Biz ertir sagat 8 de Heratyň aeroportyna gitmelidik. BiziKabulda bir harby wezippede işleýän türkmen ýigidi Haýretdin han garşy almalydy. Ertir ir bilen biz ýola düşmäge taýýarlanyp otyrkak, daşardan bir galmagallar eşidildi. Görüp otursak ,Haýretdin han bizi aeroporta äkitmek üçin birnäçe esger we Abdurahman atly komandiri iberen eken. Elleri tüpeňli esgerleri gören badyna hem çagalar we aýallar gorkup galmagallaşýan ekenler. Murtlary pişge ýaly Abdyrahman han bizi ýol boýy goraglap Heratdan 30 km uzaklykdaky aeroporta getirdi. Biz Juma hanyň öýünden hoşlaşyp yzymyzda türkmeniň taryhynygoýup barýandygymyza göz ýetirdik. Hoş galyň ! </SPAN><br /> <SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Günlerde bir gün size hökman Watan eýe çykar. Günlerde bir gün men hökman ýene-de dolanyp Herata gelip Han Jüneýit hakynda</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> siz hakynda</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS> Gülpam hakynda </SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: FA">,</SPAN><SPAN style="mso-ansi-language: CS; mso-bidi-language: FA" lang=CS>Nowaýy hakynda yzy gutarmajak roman ýazaryn. Belki-de romanymyň ady<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </SPAN>Pelegiň oýny`` bolar. Kim biler,pelegiň oýnuny???
          &nb

Состояние архива

● Полный текст

● Сохранено комментариев: 23/23

Опубликовано на сайте: teswirler.com · Источник: копия Web Archive — ertir.com, 11 мая 2012 · Открыть оригинал ↗

Комментарии 23


Sag bolun!  Uzak hem bolsa wagtynyzy goyup okanyza.Minnetdar. 

Gelneje nacinji yylda gitdiniz! Oza yany yakyna menzeya! Icine girip gitdim, sahel ejiz bolsan in yokarky yazgyn gozunden yash akdyrya! Doly okadym hem haladym! Roman etmek maksadynam amala ashmagyny arzuwlayan!

dine mende bulam-bujar gorkezyamay? Hatlar inlisce gatyshykmy namemi?

ang=TK>tanyşdym.</SPAN><SPAN style=mso-bidi-language: FA; mso-ansi-language: CS lang=CS> Ol </SPAN><SPAN style=mso-bidi-language: FA lang=TK>türkmen diliniň</SPAN><SPAN style=mso-bidi-language: FA; mso-ansi-language: CS lang=CS> sözlügini .....