Regaib gijesi.

regaib kandili (gijesi)
regaib näme diýmek?
regaib, arapça bir sözdür we
"rega-be" kökünden gelýär.
"rega-be" –
haýsydyr bir zady islemek,
arzuw etmek, hyýal etmek we
ony alyp bilmek üçin gaýrat
etmek diýmekdyr. "regib" sözi
bolsa, "regabe"'den dörän bir
atdyr we “özüne höwes edilen,
arzuwlanan, talap edilen zat”
diýmektdir. "regibe"niň köplük
sany "regaib" dyr.
rejep aýynyň ilkinji juma gijesine
regaib gijesi diýler. bu gijä
regaib gijesi adyny melekler
beripdirler. her juma gijesi
kyýmatlydyr/gadyrlydyr. bu iki
kyýmatly gije birleşse, has
kyýmatly bolýar.
allah, bu gijede, müminlere,
ragibetler (yhsanlar, sowgatlar)
berer. bu gijä hormat edip,
peýdalananlary bagyşlar. bu
gijede edilendilegler kabul bolar,
namaz, oraza, sadaka ýaly
ybadatlara köp sowaplar beriler.
regaib gijesinden peýdalanmak
isleýän: şol gijäni ybadat bilen
geçirmeli, kazasy bolan, iň
azyndan bir günlük kaza
namazyny kylmaly! kazasy
bolmadyklar hem nafile namaz
kylar, kur ’an-y kerim okar, tesbih
çeker, toba eder. penşenbe(4-nji)
güni agyz bekläp, gijesinde hem
amal etmek örän sogaplydyr.
rejep aýynda agyz beklemek
örän sogaplydyr.
pygamberimiz (saw)’ iň remezan
aýyndan soň iň köp oraza tutan
aýy rejep aýydyr. bu rejep
aýynda oraza tutmagyň beýik
we köp mukdarda sogaplary bar.
bu aýda sogaplar bendeleriň
amal depderleriniň sogap
hanalaryna, köp mukdarda
dökülýäni üçin, “rejebül esabb”
diýlendyr, ýagny, sogaplaryň
köp mukdarda, akyp gelýän
aýydyr. “sabbe”, arapçada
“dökmek” diýmek. derýanyň
hem daglardan şyldyr-şyldyr
akyp dökülýän yerine “münsab”
diýerler. olam bir kökden
döreýär. rejeb-ül esabb – allahyň
rehmetiniň joşa gelip, ykram we
yhsanynyň şyryl-şyryl bendelere
gelýän aýy diýmekdyr.
bilim we din alymlary
kitaplarynda “bu aýyň ekim,
ekme, ekerançylyk aýy”dygyny
belläpdyrler. sogaply işler, oraza
tutmak, toba etmek we ş.m.
gözel zatlar ediler.
bir zadyň ekilmegi ýaly
ekerançylyk, ekim aýydyr. şaban
bolsa ekilen zat bilen
meşgullanma aýydyr. remezan
hasyly biçme/ýygnama aýy
diýlendir. diýmek, rejep aýy bizi
remezan aýyna taýýarlaýan bir
möwsümiň ilkini ädimi bolýar.
şonuň üçin, "rejep aýy toba
aýydyr." diýipdirler, ýagny,
bende näme etmeli?! "ýa, rabbi!
men düşünmändirin, hata
edipdirin, bilmändirin, men
günäli, ýalňyşypdyryn! bilip,
ýalňyşyp ýa-da ýadyma düşmän
ýalňyşan we günä eden bolsam,
bu sebäpli meni hasaba çekme
we meni bagyşla!..." diýip,
hatasyny boýun alyp,
hatasyndan el çekip, hakyň
ýoluna girmeli.
şaban aýy ybadatlara dowam
etme aýydyr. remezan hem
sylaglaryny alma aýydyr. şu
ýagdaýlar boýunça, şu üç aýyň
bir-birleri bilen
baglanyşyklydygy beýan
edilendir.
söýgüli pygamberimiz (saw),
regaib gijesini içinde bolan rejep
aýynda köp dileg eder, namaz
kylar, oraza tutar, her dürli haýyr
amallary eder, sadaka bermäge
üns bererdi. resulullahyň (saw)
rejep aýynyň ilkinji penşenbe
gününi orazaly geçirenligi we
juma gijesinde bu kandil gijesine
mahsus/ degişli bolan on iki
rekagat namaz kylany aýdylýar.
regaib gijelerinde dileg etmek,
toba etmek, bu gijäni mukaddes
kabul etmek bilen dürli ybadatlar
bilen geçirmek, umuman, alymlar
arasynda rowaçdyr.
bu aýlara "köp sogaply ybadat
aýlary" diyen alymlardan biri
şeýle diýýär: "her gözel amalyň
sogaby başga wagtlarda on
bolsa, rejeb-i şerifde ýüzden
geçer, şabanda üç ýüzden
zyýada we mübarek remezanda
müňe çykar we juma gijelerinde
müňlere we gadyr gijesinde otuz
müňe çykar."
bu gijäni pursat bilip, köňlüizi
gaflat bilen bogan duýgy we
pikirleri kalplarymyzdan aýralyň.
nebsiň erbet arzuwlaryny
duruzyp, kalp höziri bilen
ybadatyň lezzetini almaga, şol
hal arkaly rabbimize ýönelmäge
çalyşalyň ! gyýbat, erbetlik,
gysgançlyk, görünjeňlik,
öwünmeklik, kin, gazap we
kanagatsyzlyk ýaly erbet
duýgylardan tämizleneliň!
regaib ýaly mübärek gijeler
näme etsek has amatly bolar?!
1-mümkin bolsa, şol mübärek
gijeler orazaly garşy
alynmalydyr.
2-kazasy bolan, iň azyndan bir
günlük kaza namazyny kylsa
amatly!
3- kazasy bolmadyklar hem
nafile namaz kylyp/okap biler;
4-kur ’an-y kerim okalyp, tesbih
çekilip we toba edilip biler.
5-tefekkür ( durmuş we ahyret
barada pikir) edilip biler.
6- iň azyndan ýatsy we ertir
namazlary metjitde jemagat
bilen kylynmalydyr. bu bolsa
bütin gijäni amal eden ýaly
sogap gazandyrar.
7-allahy beýik atlary bilen sena
etmeli (öwmeli)
regaib bilen baglanyşykly aýaty
kerimeler:
regaib sözi kuranda hem bardyr.
"regabe"dan dörän dürli sözler,
kuranda sekiz ýerde geçýär we
"regabe" ýerine ulanylandyr.
aýratynam, "şübhesiz allahyň
gökleri we ýeri ýaradan günki
ýazgysyna görä aýlaryň sany on
ikidir. bulardan dördi haram
aýlardyr. ynha, bu allahyň dop-
dogry kanunydyr. şeýle bolsa,
şol aýlarda özüňize zulum
etmäň!" (toba süresi, 36)
hz. pygamberimiziň ( a.s.m ) bir
hadysynda ýokardaky aýatda
agzalan haram aýlaryň: zilkade,
zilhijje, muharrem we rejep
aýlarydygy beýan edilendir.
rejep aýy we regaib gijesi ile
baglanşykly hadysy şerifler:
• allah tagala rejep aýynda oraza
tutanlary bagyşlar. (gunýe)
• rejeb-i şerifiň bir gün başynda,
bir gün ortasynda we bir gün
hem soňunda oraza tutana, rejep
aýynyň hemme gününi oraza
tutan ýaly sogap beriler.
(miftah-ül-jenneh)
• remezan aýyndan başga allah
ryzasy/razylygy üçin bir gün
oraza tutan, güýçli yaryş atynyň
bir asyrda aljagy menzil ýaly
jähennemden uzaklaşar. (ebu
ýala)
• şu bäş gijede edilen dileg
yzyna gaýtarylmaz: regaib gijesi,
şaban aýynyň 15-nji gijesi, juma,
remezan baýramy we gurban
baýramy gijesi. (ibn-i asakir)
• “rejeb-i şerifiň birinji gününde
agyz beklemek üç ýyllyk, ikinji
güni orazaly bolmak iki ýyllyk
we ýene üçünji güni orazaly
bolmak bir ýyllyk kiçi günälere
kefarat bolar. bulardan soň her
güni bir aylyk kiçi günäleriň
bagyşlanmagyna sebäp
bolar.” (jamiu-s sagir)
• ibn-i abbas -radiyallahu anh-
hezretleri: “resulullah -sallallahu
aleýhi we sellem- rejep aýynda
kämahal şeýle köp oraza tutardy,
biz ony hiç iftar(agzaçar) etmez
öýderdik. kämahalam şeýle köp
iftar ederdi, biz ony hiç oraza
tutmaz öýderdik. ” diýipdi.
(müslim)
• elbetde, zaman allahyň
ýaradan günki şekli bilen akyp
gidýändir. ýyl on iki aýdyr.
bulardan dördi haram aýlardyr
we üçi yzly-yzyna gelýändir.
zilkade, zilhijje, muharrem, birem,
jemaziýel-ahyr bilen şaban
aýlarynyň arasynda gelen mudar
kabilesiniň aýy rejep
aýydyr." (buhari, tefsir, süre,
8,9)
• "rejep aýy allahyň aýy, şaban
meniň aýym, remezan hem
ymmetymyň aýydyr." (ajlûni,
keşfu’l-hafa, 1/423)
• ýene mübarek üç aýlardan
ilkinjisi bolan rejep aýynyň
ähmiýeti we gadyry hakynda
enes b. malik ( r.a. )'dan bir
hadys şeýle rowaýat edilir: rejep
aýy girende, hz. pygamber şeyle
diýerdi: "allahym! rejep we
şabany bize mübarek kyl we bizi
remezana gowuşdyr!" (ahmed b.
hanbel, müsned, 1/259)
• rejep uly bir aýdyr. allah bu
aýda haýyr amallary esse-esse
kabul eder. rejep aýynda bir gün
oraza tutan, bir yyl oraza tutan
ýaly sogaba gowuşar. 7 gün
oraza tutana, jähennem gapylary
ýapylar. 8 gün oraza tutana
jennetiň 8 gapysy açylar. on gün
oraza tutana, allah islän (haýyr)
zadyny berer. 15 gün oraza
tutana, bir jarçy: “öňki
günähleriň bagyşlandy!” diýer.
rejep aýynda allah tagala nuh
aleýhissalamy gämä mündürdi
we olam rejep aýyny orazaly
geçirdi. ýanyndakylara-da oraza
tutmaklaryny emretdi. (taberani)
• hz. aişe ( r.a ) walidämiz,
“resulullah, birinji(duşenbe) we
penşenbe günleri oraza tutmaga
örän ähmiýet bererdi.” diýýär.
çünki hadysy şerifde, “amallar
allah tagala duşenbe we
penşenbe günleri arz ediler. men
hem amalymyň orazaly wagtym
arz edilmegini isleýärin!” diýdi.
(tirmizi)
hemmämiziň şeýle mübärek
gijelerei iň oňat ýagdaýda
peýdalanyp bilmegimizi dilemek
bn!
"elinden we dilinden beýleki
ynsanlara zeper gelmeýän kämil
ynsan bolmak dilegi bilen!"
ata | 2008-07-06 21:55:27
kandiller barada öň ýazypdym,
bärik gysgaça goýaýyn, soň
ýazaryn-da, enşallah:
1- mewlit kandili -
pygamberimizin rebiulowwal
ayinyn 12-nji gijesinde,yagny,
hijri yilyna gora 1428 yil
mundan ozal dunya geldi. shol
sebapli bu ayin 12-nji gijesi hijri
yilynyn ilkinji kandilidir;
2- regaib kandili - mubarek uc
aylaryn ilkinjisi bolan rejep
ayinyn ilkinji juma gijesi regaib
kandilidir;
3- mirac kandili - mubarek uc
aylaryn ilkinjisi bolan rejep
ayinyn 27-nji gijesi hem mirac
kandilidir;
4- beraat kandili - mubarek uc
aylaryn ikinjisi bolan shaban
ayinyn 15-nji gijesi bolsa beraat
kandilidir;
5- gadyr gijesi - mubarek uc
aylaryn ucunjisi bolan remezan
ayinyn 27-nji gijesi bolsa gadyr
gijesidir.
bellik: bularyn her biri ucin
ginishleyin maglumat bilyan bar
bolsa goymaklaryny hayish
edyarin!