10 borchlar -2. Pygamberimiz sallallahu aleyhi we sellemin onundaki borchlar.

Pygamberimizin s.a.w. öňündäki borçlarymyz.
Pygamberimiz s.a.w. (biziň eramyzyň 570-nji ýada 571-nji ýylda) pil ýylynda eneden bolan. Ol 40 ýaşyna ýetende Beýik Allah tagala tarapyndan ähli ynsanlara we jynlara pygamber hökmünde iberildi. Allah tagala aýtdy:

158. Aýdyň (Eý, Muhammed): “Eý adamlar, elbetde, men siziň ähliňize Allahyň (iberen) ilçisidirin”.
Araf süresi.
Ol ýene-de aýtdy:

1-2. (Eý, Muhammed), aýdyň: “Maňa wahyý edildi ki, jynlardan bir topary (meniň Kuran okanymy) eşidip, (öz kowumlaryna gaýdyp barandan soň), diýdiler: Hakykatdan, biz Hak ýola hidaýat edýän bir ajaýyp Kurany eşitdik we derrew oňa iman getirdik. Biz (indi) Perwerdigärimize hergiz bir kimsänem şärik etmeris”.
Jyn süresi.
Pygamberimiz s.a.w. yslamy 13 ýyl Mekkede we 10 ýyl Medinede wagyz etdi. Beýik Allah tagala ony s.a.w. hemme adamlara güwälik beriji, hoşhabar eltiji we habardar ediji hökmünde iberdi.
Beýik Allah tagala aýtdy:

1.(Eý, Muhammed), hakykatdan hem, Biz sizi (kyýamat gününde barça ummatlar üstünde) güwälik beriji, (muminlere jennet hakynda) hoşhabar eltiji we (käfirleri dowzah azabyndan) habardar ediji edip iberendiris..
Feth süresi.

Biziň pygamberimiz s.a.w. gatnaşygyndaky borçlarymyzy şulardan ybarat:

1.Biz onuň s.a.w. buýran zadyny etmeli we haram eden zatlaryndanam daşda durmaly.
Beýik Allah tagala aýtdy:

44. (Biz owalky pygamberleri) açyk hüjjetler we kitap bilen (iberendiris). Size bolsa, adamlara inderilen (ýagny, şerigat esaslaryny) beýan edip bermegiňiz üçin we hökman pikir etseler diýip bu ýatlamany – Kurany inderdik.
Nahl süresi.

Ol Allah tagala ýene aýtdy:

1.Pygamberiň özüni size bagyşlan zadyny alyň, onuň size bermedik zadyny almaň.
Haşr süresi.

31. Aýdyň (Eý, Muhammed): “Eger Allahy söýseňiz, maňa eýeriň. Şonda Allah sizi söýer we günäleriňizi ýeňilleşdirer. Allah bagyşlaýyjy, mähribandyr”.
Ali Imran süresi.

Ýokardaky aýatlardan Pygamberimiz s.a.w. Sünnetine berk eýermeli diýen netije çykýar. We şeýlelikde biz pygamberimiziň öňündäki borjumyzy ýerine ýetirdigimiz bolar. “Sünnet” sözi arap söz bolup “ýol”, “durmuş obrazy” diýen manyny berýär. Şerigat dilinde Sünnet – Pygamberimizin s.a.w. we onun sahabalarynyň aýdan, eden ähli zatlary diýmegi aňladýar.
Pygamberimiziň s.a.w. Sünneti hem Kuran ýaly Allah tagala tarapyndan inderildi. Beýik Allah tagala aýtdy:
3. We ol (size getirýän Kurany) öz howaýy-islegi bilen sözleýän däldir.
4. Ol (Kuran) diňe (Allah tarapyn pygambere) inderilýän bir wahyýdyr.
Nejm süresi.

Her bir musulman din babatynda çykýan meseleleri boýunça Beýik Allah tagala we Pygamberimize s.a.w. ýüzlenmegi zerurdyr.
Beýik Allah tagala aýtdy:

59. Eý, muminler (ýeke-täk Allaha iman edenler), Allaha etagat ediň (boýun synyň) we pygambere, özüňizden bolan häkimlere boýun synyň! Eger-de bir zadyň üstünde dawalaşsaňyz,- eger çyndanam Allaha we ahyret gününe ynansaňyz – ol zady Allaha we pygambere gaýtaryň. Ine, şu ýagşyrak we gözelräk çözgütdir.
Nisa süresi.

Ol ýene-de aýtdy:
65. Ýok, Perwerdigäriňize kasam ki, olar öz aralarynda çykan düşünişmezlik sizi emin etmeýänçälär we soň siziň çykaran hökümleriňizden kalblarynda hiç hili närazylyk tapman, kaýyl bolmaýançalar, zynhar, mumin bolupbilmezler.
Nisa süresi.

Pygamberiň s.a.w. önündäki borçlaryny ýerine ýetirmeýän kişiniň soňky mekany dowzahdyr.
Beýik Allah tagala aýtdy:

115. Kim hak ýoly bilenden soň, pygambere ters iş etse we muminleriň ýollaryndan başga ýola eýerse, Biz ony öz gidesi gelen ýoluna iberýäris, soň bolsa, jähenneme dahyl edýäris. Ol örän ýaman ýerdir!
Nisa süresi.

Ol ýene-de aýtdy:
63. (Pygamberiň emrine) ters iş edýän kimseler özlerine bir pitne-külpet ýetmeginden ýada agyr azap ýetmeginden häzir bolsunlar!
Nur süresi.

Pygamberimiz s.a.w. Sünneti esasy 6 görnüşe bölünýär:
Birinji bilen, bu -sebäbi bolan sünnet. Muňa pygamberimiziň s.a.w. haýsydyr sebäp bilen eden amallary degişli. Mysal üçin, pygamberimiz s.a.w. asgyranyndan soň: “Alhamdulilläh” diýer eken. Bu bu hereketden soň haýsydyr sünnet daşyndaky bir sebäp bilen etmek sünnete garşylygyny aňladýar. Ýagny, pallanyndan soň bu hereketi etmek ýaly.
Ikinji bilen, bu – belli bir formasy bolan sünnet. Muňa pygamberimiziň s.a.w. berk şekilde eden amallary degişli. Mysal üçin, pygamber s.a.w. namaz okapdyr, rükü edenden soň sežde edipdir yaly. Bu - bu hereketleriň yzygyderligini bozmak sünnete garşylygyny aňladýar.
Üçünji bilen, bu – belli bir mukdary bolan sünnetler. Muňa pygamberimiziň belli bir mukdarda eden amallary degişli bolýar. Mysal üçin, pygamber s.a.w. ikindi namazyny 4 rekagat mukdarynda okar eken.
Dördünji bilen, bu – belli bir görnüşi bolan sünnetler. Mysal üçin, pygamberimiz s.a.w. Gurban baýramyna 4 görnüşdäki maly gurban etmekligi buýran eken. Bu dört görnüş mallara düýe, sygyr, goýun we geçi. Bu bulardan daşary halal mallary hem Gurbanlykda gurban etmeklik sünnete garşylygyny aňladýar.
Bäşinji bilen, bu – belli bir wagty bolan sünnetler. Mysal üçin, günüň ýaşmasy bilen okalýan “ýaşyş namazy”. Bu bu namazy gün ýaşmaka okamak sünnete garşylygyny aňladýar.
Altylanjy bilen, bu – belli bir ýeri bolan sünnetler. Mysal üçin, pygamberimiz s.a.w. bütin durky bilen ýeke-täk Allaha ybadat etmek üçin ýagny “itikaf” namazyny okamak üçin mesjide geler eken. Bu – bu namazy mesjidden başga ýerde okamak sünnete garşy bolýanlygyny aňladýar.

Bellik: Sünnete garşy bolýan ybadatlar Allah tarapyndan kabul edilenok. Aişa r.a. pygamberimizin s.a.w. şeýle diýenligini habar berýär:

“Kim biziň bu işimize onda bolmadyk zady goşsa, ol zat inkär ediler”
Buhari we Muslim

2.Pygamberimiziň s.a.w. öňündäki indiki borjumyz bolsa oňa s.a.w. bolan – söýgi-muhabbet. Biz ony s.a.w. hemme mahluklardanam has köp söýmeli. Pygamberimiz s.a.w. aýtdy:
“Siz iman getirmersiňiz tä meni öz ene-atasyndan, öz perzendinden we ähli ynsanlardan hem has artyk söýmeýänçä”
Muslim

“Iman getirmersiňiz” söz – kim pygamberi s.a.w. has artyk söýmese onuň imany kämil däldigini aňladýar.