Amallar (ishler) niyetlere goradir.
Pygamberimiz s.a.w. aydypdyrlar:
Edilen amallaryň dereje we mertebeleri adamlaryň niýetlerine görädir. Her kişiniň eden işiniň muzdy niýetine garap berler. Allah tagala we resulynyň razylygy üçin Medinä hijret edijilere Allah we resul üçin hijret etmek sogaby bolar. Dünyä üçin ýa bir aýaly nikalanmak maksady bilen Medinä baryjylaryň ülüşi hem öz dünýewi maksatlaryna ýetmek üçin bolup başga dereje bolmaz.
Mekke musulman edilen wagta çenli (8-nji hijri ýyly) Medine şäherine, resulullahyň huzuryna gaçyp barmak çenden aşa sogaply bir amaldy. Mekke peth edilenden (musulman edilenden) soň resulullahyň “indi hijret gutardy” diýen sözlerine görä hijret öňki mertebesinden düşdi. Rowaýatlara görä bir adam Medinä hijret eden bir aýaly nikalap almak üçin yzyndan gidipdi. Munuň asyl maksady resulullahyň ýanyna barmak bolman, şol aýaly almakdy. Pygamberhuda munuň niýetini bilenden soň ýokardaky hadysy aýdypdyr. Hadysda has (belli) bir amal aýdylsa-da maksat umumy bolup her bir amal: beden amaly bolsun, mal amaly bolsun, az bolsun, köp bolsun hemmesi niýete garap ýöreýänligini bildirýändir. Niýet bozuk bolsa amal hem bozuk, niýet düzüw bolsa amal hem düzüw we ygtybarlydyr. Bendeleriň ygtyýary bolan işleri: ylym-ereda-kuwwat diýen üç zat bilen tamam bolar. Çünki ynsan özi bilmeýän zadyny erada kylyp bilmez. Meselem: suwsan adam onuň dermany suw içmek ekenligini biler. Ondan soň suw içmäge göwni bilen niýet eder. Ondan soň içer. Ine şu üç iş bilen munuň amaly tamam bolar. Eger “niýet name?” diýip sorasalar ”bir zady bilip göwün bilen erada kylmak” diýip jogap berler. Şonuň üçin ybadat wagtlarynda diňe dil bilen okamagyň manysy bolmaz çünki niýetiň orny ýürekdir. Meselem: ýüregi bilen ikindi namazy niýet eden halynda dili bilen agşam namazy niýetlese ya-da hiç zat diýmän dursa şol ikindi namaza hiç zyýan bolmaz, emma ikindi namazy okan wagty dili bilen şol ikindini niýetlese, ýürekden başga namaz diýip oýlasa ýa mutlak (umuman) gapyl bolsa onuň okan namazy hasap bolmaz. Namaza başlan wagtlary resulullah we sahabalaryň dilleri bilen niýet edendikleri rowaýat edilmändir. Şoňa görä dil bilen niýet etmäge meşgul bolup ýüregi gapyl galdyraýmaly däldir. Umuman amal we ybadat hem-de başga zatlaryň ruhy niýetdir. Goýun ogurlamak üçin sürüniň bir çetinden yaşryn baryp şol sürä goşan öz goýunyny ogurlap almak günä bolup, öz malyny almak niýeti bilen kişiniň malyny alyjy şerigat we ahlak nazaryndan aýyply sanalmaz. Niýet düzüw bolanda amal bolsa bolmasa bende sogaply bolup niýet bozuk bolup yagşy amallar etmek hem günädir. ”Mömüniň niýeti amalyndan yagşydyr” diýen sözden hikmet hem şudur. Şerigatda hile etmegi inkär kylmakda ymam Buhari şu hadysy delil edindi. Emma hile barasynda ulamalar iki ýol goýdular. Biri: haramdan we günäden uzak bolmak niýet bilen hile edilse dürs. Ikinjisi: bir musulmanyň hakyny zaýa etmek hem-de şerigat hökümlerini gümürtik ýagdaýa salmak üçin edilse nädürs we günädir.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 6/6 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 15 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 6
Pygamberimiz s.a.w. munafyk (ruscha lizemer turkmenche ikiyuzli) barada sheyle aydypdyr:
Munafygyň (daşy musulman,içi käfir) nyşanasy üçdir: sözlese ýalan sözlär, wada berse wepa kylmaz, özüne tabşyrylan amanata hyýanat eder.
Ýalan sözlemäge adamlar ýaşlykdan adat edip bu adat soňlar tebigatyna ornaşar. Şunlukda ol kişi özüne peýda bolsun ýa bolmasyn şolýalandan lezzet alyp başlar. Ymam Mälik Safwan ibni Selim diýen sahabadan rowaýat edýär, resulullahdan soraldy: “Musulman adam gorkak bolarmy?” “Bolar”, diýdiler. “Bahyl bolarmy?” diýip soradylar. “Musulman kishi ýalan sözlemez” diýip jogap berdi. Bu hadys şerifdäki “wadadan” maksat haýyr işe wada bermekdir. Emma bozuk işe wada berip wepa etmezlik nyfak alamaty däldir belki çyn musulmanlyk alamatydyr şerigat hökmüne görä ýaman niýete ýörmezlik we bozuk wadalara wepa etmezlik hökmandyr. Emma şu üç alamat tapylaýan adamyny munafyk diýip höküm edäýmeli hem däl. Çünki bir zadyň nyşanasy tapylany bilen özi bar diýmek hemme wagt dogry bolmaz. Şonuň üçin her kim şu üç sypatdan saklanjak bolmaly, başga adamlar höküm çykarmaly däl.
Aslynda munafyk kim? diýip soralsa: “Yslam dininiň bir işiginden girip beýleki işiginden çykyp giden adam” diýip jogap bermek mynasypdyr. Munafyklyk ilki Medinede döräp başlady. Resulhuda olar tarapyndan käfirlerden gören jepasyndan hem beter jepa gördüler.
Pygamberimizin s.a.w. Huday birligi barada sheyle diyen:
Size söýünçli habar bereýin siz hem özüňizden soňkulara buşlan:Allah tagalany yhlas bilen towhit ediji (birleýji kişi eger şol towhitli halynda ölse) jennete girjekdir.
(Ahmad ibni Hanbal Musnedi, 4j. 302 sah.)
Hakyky towhid (Hudayy birlemek) - Allah tagalany Hudaýlykda we Hudaý tagalaga mahsus bolan işlerde ýagny: şirkden (kophudaylyk ruscha mnogobojestwo) päklemek, ybadaty tenha (dine) Özüne haslap etmek (bagyshlamak), Ondan başgadan gorkmazlyk, Özüne töwekgellik (yapyshmak, dayanmak ruscha upowat) etmek we Özünden başga Hudaý tutunmazlyk, ýagny magnawy (ruhy) hajatlaryňy başgadan dilemezlikden ybaratdyr. Hemme pygamberler hem öz ymmatlaryna şu towhidi (Allahy birlmegi) taglym berdiler (öwretdiler). Asmandan inen kitaplaryň hemmesi şu towhid bilen emr etdiler. Pygamberimiz aleýhissalamyň bütin ijtihädi (maksady) şu towhidi päklemekden ybarat boldy. Hat-da şirkiň (Allah tagala ynanyp, Oňa ýene-de şärik getirmek) özüni däl, belki oňa sebäp bolýan dessurlaryň köküni kesmäge dyrjaşdy. Şoňa görä Allah tagaladan başgalar” perişdebolsun ýa ynsan, jyn bolsun ýa şeytan, pygamber bolsun ýa öwlüýa ýaşryn we gaýyp syrlary aňlarlar, adamlaryň göwnündäkini bilip durarlar, ýowuzlyklardan pena bererler, hidaýat ederler, bagtly hem-de betbagt etmäge güýji ýeter diýmek, umuman bendeleriň golundan gelmeyän işleri keramat ýoly bilen başararlar, gyssanyp çagyrujylaryň dadyna ýetişerler” diýen ýaly ygtykatda(ynançda) bolan adamlar şu hadysda aýdylan towhidi kabul etmedikler
yokarky hadysyn yzy:
hem-de “lä ilähe illallah” kelimesi bilen çyn ýurekden şaýatlyk bermedik adamlar bolar.
Bendeler dünýe we ahyrethajatlaryny diňe Allah tagalanyň özünden dilemekleri we başa iş düşende tenha özüne ýalbaryp ýapyşmaklary hökmandyr. Diňe şonda hakyky “towhit” we <<lä ilähe illallah>>bilen çyndan şayatlyk berip iman getirdigi bolar. Ýogsa: gury dili bilen aýdyp iş ýüzünde bolsa başgaçahereket etmekdehiç many ýokdur, belki özüni aldamakdyr.
Allah razy bolsun, ajaýyp zatlar ýazypsyňyz. Bizede bu ýazylanlara amal etmek nesip etsin
Allah razy nolsun.. agzalar yaltanman okan we amal edin!!!
*bolsun (bagyshlawerin)