Kadar (Manlay)

Kadara (manlaya) iman etmek – Allah tagalanyn beyikligine we hemme zady Ol dolandyryandygyna boyun almakdan ybarat. Shol sebapden ymam Ahmed aytdy:
„Kadar (manlay) – Allahyn beyikligini ykrat etmekligi anladyar“
Allah – Beyik, we kadar hem Onun beyikliginin dashyna chykmayar. Kadary Allahdan bashga hich kime malim dal. Ol gaty buky saklanylan Kitapda yazylandyr, ony okamaga hich mahlugyn guyji yetyan daldir. Bizin Allah tarapyndan yazylan hayyr we sherler hakynda hich ylymymyz yok, dine shol hayyr we sher ustumize gelenimizde bilip galyas. Kabir syrlary Allah oz pygamberlerine bildiren.
Eziz doganlar! Kadar hakdaky chykyan jedellerden musulman jemagaty 3 bolundi.
1.Kabirleri kadar meselesinde chenden ashdylar. Bir tarapdan kadara iman etseler bir tarapdan adamyn erkinin we hayyr we sher yoly saylap bilmek mumkinchiligin yoklugyny aydyarlar. Olar aydyar:
„Ynsanynbir zady saylamaga ne erki ne-de ukuby bar. Ynsan goya yel sebapli bagyn yere tarap egilmegi yaly adam hem yagshy ishi etmek uchin mejbur edilen“.
Ol tuysli adamlar ynsanyn bir ishi mejburlyk we erkin erk-islegi bilen edilishin arasyndaky tapawudy bilenoklar. Shubhesiz ol adamlar azashan yolda. Dinin ozi yagshy guman we hakykat ynsan bir ishi ya mejburlyk ya-da oz erki bilen edilmekligin barlygyna shayatlyk gorkezyar.
2.Bu tuysli adamlar bolsa adamyn erkinde gaty chenden ashyp Allahyn benda yazan zadynyn yoklugyny aydyarlar. Hemme zat benda bagly diyyarler. Olaryn kabirleri sheyle hetden ashdylar welin Allah ynsanyn eden ishini ynsan edenson biler diydiler. Olar netijede hetden ashdylar we adam hukuklarynda yalnyshdylar.
3.Bu tuysli adamlar Allaha iman etdiler we Allah olary dogry yola saldy. Bu adamlar Sunnetin we bir jemagatlygyn, iki azashdyryanyn arasynda din deliller bilen orta yoly saylap alanlar we chende asha logika bilen din yasamayan adamlar. Olar sheyle adyl ynanyarlar yagny Allahyn alemde yaradyan zatlarynyn 2 topara bolunyandigini tassyk edyarler:
Birinjisi – Allah hemme zady oz mahluklarynyn yanynda yaradyar we ony hich kim uytgedip bilmeyar. Muna meselem yagshyn yagmagy we osumlugin osmegi, chaganyn dogmagy we olmegi, hassalyk we sagdynlyk we bashga kop hadyslar Allahyn Erki bilen amala ashyar. Bulardan hich kim gachyp gutulyp bilmez, we bu ishlerde hich kimin saylamak hukugy yok, sebabi bu ishler adatdan dashary dine Yeke-Tak Allahyn emir bilen bolyar.
Ikinjisi – ynsanlaryn erk-isleglerine bagly bolan ishler. Bu ishler Allahyn mahluklara beren erki bilen bolup gechyar. Beyik Allah tagala aytdy:
„Sizin aranyzdan dogry yolda yoremek isleyanlere“
(Сура «Скручивание», аят 28)
„Sizin aranyzda bu dunyani isleyanler we ahyreti isleyanler hem bar“
Sura Ali-Imran 152 ayat.
“Kim isleyan bolsa iman etsin, kim islemeyan bolsa iman etmesin”
(Сура «Пещера», аят 9)
Akylyny ishledyan adam oz islegi we mejburluk bilen edyan ishinin tapawudyny bilyar. Eger adam kryshadan merdiwan bilen yere dushyan bolsa, onda ol oz erki bilen edyanligine dushunyar. Eger ol kryshadan yere yykylsa, yagny ol ony islenok, onda ol bu iki hereketin tapawudyny oran achyk gorer, sebabi ikinji yagday mejburlyk bilen boldy. A birinji bolsa oz erki bilen boldy. Bu zat hemme adama dushunukli.
Edil shonun yaly, eger adam bushukmaklygy saklamakdan kosenyar, sebabi suwuklyk chykarmak prosesi adamyn erkine garshy. Eger adam jany sagat bolsa onda oz erki bilen bushugyar. Shu iki yagdayyn tapawudy her kime ayan we hich kim inkar edip bilmeyar. Bu adamyn edyan her ishine degishli. Adam oz edyan ishnin mejbury ya-da erk islegli edyaninin tapawudyny gaty dury group bilyar. Allah Oz mahribanlygy bilen bendelerin oz erkleri bilen edyan kabir ishlerini jogapkarchilikden mahrum edipdir. Meselem unutmaklyk bilen edyan we duyshinden edyan ishleri. Gowakdaky adamlar baradaky kyssada Allah sheyle diyyar:
“Ты решил бы, что они бодрствуют, хотя они спали. Мы переворачивали их то на правый бок, то на левый”
(Сура «Пещера», аят 18)
Bir tarapyndan o tarapa adamlar owurilip yatdylar, yone Allah bu hereketi Ozine degishli etdi. Sebabi ukudaky adam saylamaga hukugy yok, we shol sebapden ol ish sebapli adam soraga chekilmez, yagny duyshde eden ishleri sebapli. Shol sebapden Allah bu ishleri Ozunde degishli etdi.
Pygamberimiz s.a.w. aytdylar:
“Eger kim oraza wagty unudan halynda iyip-ichse, onda orazasyna dowamm etsin, sebabi Ona ichirenem we iydirenem Allahyn Ozi”
Bu tuysli adam oraza halynda unutdy we iyip ichdi we goya saylamak hukugyndan mahrum bolan yaly boldy.
Mundan bashga her bir adam erk-islegine bagly bolmayan agyrynyn we gorkunyn tapawudyny bilse gerek. Ynsan olaryn nirden gelip chykanlygyndanam habary yok. Bu mysallar ayan we hich shubhe galdyranok.(Yzy bolmaly)

gaty peydaly mowzuk achypsyn turkmentalyp!kop adamlar shu kadar sozune  dushunmesine kyn bolya,ine indi turkmen dilindede okasa bolar yaly edipsin,Allah razy bolsyn,belki sonky yazjagynda bardyr shondada azrak goshayyn diydim:

Kadar-y hich zat we hich kim uytgedip bilenokdyr,manlayynda name yazylan bolsa sholam bolar,yone bir zat uytgedyandir,olam bizin Allaha chyn yurekden eden dogamyz,shonun uchin hemishe yagshy dilegde bolmaly

Gaty gowy

türkmentalyp dogon, sularýaly meniñ açan temama teswir ýazypdyñyz sag boluñ, bul açan mogzugyñyz üçinem sagbol, tañryýalkasyn!

menem kabir zatlar goşasym gelyar rugsat berseniz.kabir adamlar manlayynda name yazylan bolsa şol bolar.Manlaydan sypyp bolmaz.Yagny Allah manlayymyza name yazan bolsa şol bolar diyyar.Beyle diymek bilen öz erkini inkar edyar.Aslynda dogry.Manlayymyza name yazylan bolsa şol bolar.Yöne Allatagala manlayy yazanda nahili yazypdyr.Esasy zat şol.Yagny Allah bizi manlayda yazylan zatlary etmane mejbur edipdirmi?diyen sorag yüze çıkyar.Yok,aslynda biz manlayyn şeyle yazylmagyna biz sebap bolyas.Çünki biz öz erkimiz bilen kabir zatlary edyas.Allatagala bolsa sonsuz ylmy bilen bizin etjeklerimizi önünden bilip manlayymyzya (kadar)yazypdyr.Yagny bizin şeyle hereket etjekdiğimizi bilip yazypdyr.Şonun üçin adam her hereketinden soraga tutuljakdyr.birem kadar mowzygy biraz kyn mowzuk.Kabir zatlary kellan alman biler.Düşünman bilersin.Şonun yaly yagdayda:''Allajan men kadara düşünüp bilmedim.yöne bu dünyade hiç zat manysyz dal.Sen men kalbymy dogry yoldan ayyrma''diymek in doğrysymyka diyyan.Bolmasa Huday saklasyn, Adam Allany inkara(kabul etmezlik)gidip biler.İnş kellanizi bulaşdyran daldirin. 

Salam agzalar we sagbolun gyzyklanyp okayanlygynyz uchin.

dss dost,

Takdyry dinimizin dushundirishi yaly owrenip bilmesek gaty chylshyrymly hat-da dindenem chykaryp biler. Shol sebapden bu meselede oz shahsy gumanyna dal-de dinimiz name diyyar shol esasda owrenmeli we owretmeli.

Agzalar yene birazajyk dowamyny Allahyn erki bilen goyyan gyzyklyrak eken.

Mowzugyn bashynda kadar barada 3 tuysli pikir edyan adamlar bar. Sholary ilki yene bir gezek okasanyz ashakdaky goyjaklaryma has gowy dushersiniz.
 
Dowamy
 
Eziz doganlar! Eger biz yokarda agzalyp gechilen birinji bolek adamlaryn kadara (manlaya) dushunishlerini hakykat diyip bilsek, onda sozun doly manysynda Allahyn dinini inkar etdigimiz bolar. Ol tuysli kadara (manlaya) dushunyan adamlar hetden ashyp azashanlar. Adamyn bir yoly saylap almaga hukugy yok diymeklik – yagshy ishlere serpay we yaman ishlere jeza yok diyildigi bolyar. Sebabi ol adamlar eden ishlerini oz erkleri we yol saylap almaga hukugy yok halynda etdiler diyip guman edyarler. Shu halda eger Allah Ozunin buyruklaryndan yuz owurup yerine yetirmeyan bendelere jezasyny berse onda uly adalatsyzlyk etdigi bolar. Bu bolsa Allahy sypatyna gelishjek zat dal. Sebabi Allah hemme kemchliklerden pakdir. Allah dine bendanin edip bilmedik ishleri sebapli jeza berer. BuyagdaybaradaKuranyKerimdeAllahsheylediyyar:
„Его товарищ (ангел) скажет: «Вот то, что подготовлено у меня». Вдвоем бросайте в Геенну каждого упрямого неверующего, который отказывал в добре, совершал преступления и терзался сомнениями, который признавал наряду с Аллахом другого бога. Бросайте их в тяжкие мучения!». Его товарищ (дьявол) скажет: «Господь наш! Я не сбивал его с пути. Он сам находился в глубоком заблуждении». Он скажет: «Не препирайтесь предо Мной. Я предупреждал вас заранее. Мое Слово неизменно, и Я не поступаю несправедливо с рабами“
(Сура «Женщины», аят 165)
Allah yokardaky ayatda bendelere jeza berilmek adalatsyzlyk bolman gaytam – uly bir adyllykdyr, sebabi Ol oz bendelerine azashan we dogry yoly dushundirip habarly etdi. Yone olar yalan we azashmaklyk saylap aldylar we indi olarda Allahyn yuzune bararlygy yok.
Eger biz shol birinji bolekdaki adamlaryn kadar (manlay) anlayyshyny tassyk etsek, onda biz Allahyn ashakdaky ayatyndan yuz owurdigimiz bolar:
“Мы отправили посланников, которые несли благую весть и предостерегали, дабы после пришествия посланников у людей не было никакого довода против Аллаха. Аллах – Могущественный, Мудрый”
(Сура «Женщины», аят 165)
Shubhesiz, ynsanlara pygamberlerin gelmegi gelmegi bilen adamlaryn Allahyn onunde ozuni aklarlyk yagdayy bolmaz, sebabi adamlar hak bilen azashmaklygy bilyarler. Eger-de kadar (manlay) ozuni aklarlyk bir zat bolsady, onda ol pygamber gelenden sonam shol kadarlygyna galar, sebabi Allah tagalanyn takdyr (manlaya yazan zady) onem bolupdy we pygamberler gelmake-de bardy we olardan sonam bardy. Shol sebapden birinji bolek adamlar Kurany Kerime we bashda mysallar bilen dushundirlen hadysalara garshy gidyarler.
Ikinji bolege degishli adamlar bolsa onda olar hem Kurana we dash toweregimizde bolup gechyan hadysalara garshy gidyar. Kuranyn ayatlary adam erkinin Beyik Allahyn erkine tabyndygyny achyk aydyar.
…тем из вас, кто желает следовать прямым путем. Но вы не пожелаете этого, если этого не пожелает Аллах, Господь миров
(Сура «Скручивание», аяты 28-29)
Аллах призывает к Обители мира и благополучия и наставляет на прямой путь тех, кого пожелает
(Сура «Йунус», аят 25)
Kim Allahyn erkini inkar etse onda ol kishi Allahyn bir sypatyny yagny Dolandyryjy sypatyny inkar etdigi bolar. Olar Allahyn mulkunde bolup gechyanler Allahyn erki bilen bolanok diyyar.
Her bir zat we hadysa Allahyn erki bilen bolyandyr we dine yeke-tak Allah hemme mahluklaryn yaradyjysydyr. Ol hemme zady takdyrlayar (manlaya yazyar).
Bu tuysli adamlaryn pikiri sagdyn akyla-da sygjak dal. Sebabi hemme mahluklar doly Allaha degishli. Olaryn tenine, ruhuna we sypatyn doly hokum edyar. Shol sebapden hemme zat Allahyndyr, we bir zadyn Allahyn erki bolmadyk halda bolmagy mumkin dal. Yone bir achyk sorag emele gelyar:
“Eger hemme zat Allahyn erkine tabyn bolsa we hemme mulk Allaha degishli bolsa, onda adamyn roly we mumkinchilikleri nameden ybarat, sebabi Allah kimdir birine eyyam azashan yoluna dushup dogry yola gelmezligi takdyr etdi (manlayyna yazdy)? ”
Bu soragyn jogaby: Allah dogry yola mynasyp bolany dogry yola salyar, we azashan yola mynasyp bolsa azashdyryar. Allahaytdy:
„Когда же они уклонились, Аллах совратил их сердца“
(Сура «Ряды», аят 5)
„За то, что они нарушили завет, Мы прокляли их и ожесточили их сердца. Они искажают слова, меняя их местами, и забыли долю из того, чему их научили“
(Сура «Трапеза», аят 13)
Sheylelik bilen Allah adamyn azashmaklyk yoluna dushmekligine ozunin sebap bolyanlygyny ayan etdi. Adam ozune takdyr edilen (manlayyna yazylan) zatlary bilmez, dine shol manlaya yazylan zada duchar bolanda biler. Ol dogry ya-da azashmaklyk yolunda gitjegini bilenok we sonunda muny Allah isledimi diyip aydyar? Dogry yoldan gitmekli gowy dami, sonunda Allah meni dogry yola saldy diyer yaly?
Name uchin adam guna ish edende kadary (manlayy) gunakarleyar we Allaha boyun bolan mahalam kadar (manlay) yadyna dushman goya ozi edendir diyip pikir edyar? Yok! Adam guna ish eden kadary (manlayy) gunakarlap Allahyn onunde akja juyje bolarlygy yok. Shol mahal adam: „Bu menin manlayyma Allah yazypdyr we men ondan nadip sypayyn?“. Eger adam hayyrshler etse, we Allah ony dogry yola salsa, onda ol bu yagdayyn sebabi dine ozi daldigini tassyk etmeli dal we Allahyn onunde guwanmaly dal. Shol mahal adam: “Buny menin ozum etdim!”.

 

Sagbol türkmentalyp, gaty gowy mowzuk açypsyňyz.
Kadere iman etmeklik (ynanmaklyk) hem imanyň şertlernden biri.Ynsan Allaha, meleklere, kitaplara, pygmberlere we öleňden soň dirilişe nähili ynanýan bolsa, kadere hem şeýle ynanmalydyr.
KADER sözi- ezelden ebede çenli aralykda bolup geçjek her bir zadyň wagtyny, ýerini, nähili hem neneňsi görnüşde bolup geçjekdigini, entek ol waka bolmanka, Allah Tagalanyň ony öňünden bilmegi, taýyn we takdyr etmegidir.

Abdullah b. Amr b. As şeýle gürrüň berýär:

«Pygamberimiz: «Allah Gökleri we Ýeri ýaratmazyndan elli müň ýyl ozal mahlukatyň kaderini taýynlap kesgitläpdir... » diýdi», (Müslim).

Ubade b. Samit soňky deminde çagalaryny ýygnap şeýle gürrüň berýär:

«Perzendim, başyňa geljek zatlaryň owal taýynlanyp goýlandygyny we soňra üýtgemän durmuşyňda bolup geçýändigini ykrar etmeseň, imanyň tagamyny duýmarsyň. Men Resuly Ekremden şeýle eşitdim: «Allahyň ilki ýaradany galamdyr. Allah galamy ýaradanda oňa «Ýaz!» diýip emr etdi. Galam: «Eý, Rabbim, nämäni ýazaýyn?» diýdi. Allah Tagala: «Kyýamata çenli boljak her bir zadyň kaderini ýaz» diýdi. Soňra Allahyň Resuly sözlerini şeýle dowam etdi: «Kim munuň tersine iman edip ölse, menden däldir, ýagny, onuň meniň ymmatym we yslam bilen baglanyşygy ýokdur», (Ebu Dawud).

Abdullah b. Abbas bir hadysy şeýle gürrüň berýär. Bir gün Abdullah b. Abbas Pygamberimiz bilen ulaga artlaşyp barýan eken. Pygamberimiz: «Eý, ýigit, saňa bir zady öwredeýin. Allahyň emr we nehiýlerine ünsli bol, Allah hem seni gorasyn. Allahyň hakyna boýun bolsaň, Ol hemişe seniň bilendir. Islegiňi diňe Allahdan dile. Ýardam isläňde, diňe Ondan isle. Șuny berk bil, tutuş adamzat jemlenip saňa ýardam etjek bolsa, Allahyň seniň üçin ýazanyndan başga hiç hili ýardam edip bilmez. Ýene tutuş adamzat saňa zyýan bermek üçin bir ýere ýygnansa, Allahyň seniň zyýanyňa ýazanyndan başga zelel ýetirip bilmez. Çünki, galam goýlup, sahypalar bir eýýäm gurandyr», diýip öwüt beripdir, (Tirmizi, Ahmet b. Hanbel, ).

Hezreti Aly şeýle gürrüň berýär:

«Allahyň Resuly bir sahabany jaýlandan soň, Bakygy Gargat gonamçylygynda gussaly durdy. Elindäki hasasy bilen töweregini çyzyşdyryp, şeýle diýdi: «Allah tarapyndan ahyretiňiz jennet ýa-da jähennem diýip bellenmedik bir kişi hem araňyzda ýokdur». Sahaba bu sözi eşidende geň galyp:

– Eý, Resulallah, onda biziň amal etmegimiz nämä derkar? – diýip sorady.

Pygamberimiz muňa şeýle jogap berdi:

– Amal ediň, her kes üçin näme ýaradylan bolsa, oňa şol tarapa ýeňillik dörediler. Ýagny, kim sagadat ählinden bolsa, şol tarapa ýöneler we kim şekawet (azaşan) ählinden bolsa, ýoly şoňa tarapdyr. Soňra şu aýatlary okady:

«Kim (baryny) Allahyň ýoluna harçlap, Allahdan gorksa we iň ajaýyp sözi (Lä ilähe illallah) tassyklasa, Biz onuň ýoluny ýeňilleşdireris. Emma, kimde-kim bahyllyk edip, baryny Allah ýoluna harçlamasa, ol ajaýyp söze (towhyda) ýalan diýse, Biz ony çetin ýola salarys», (Leýl, 5-10), (Buhary, Müslim).

turkmentalyp senem dogry aytyan.Dinimiz nahili aytyan bolsa şona göra gürlemeli.Yöne Dinde 2+2=4 diylişi yaly kadary düşündürmek kyn.Menem elimden geldiğiçe dinde yazylanlara göra öz düşünjelerimi açıklamak isledim.bir yerik gitmek üçin her hili yol bardyr.Esasy zat in doğry,in ansat yoly seçmek.Yöne şol yollaryn hemmesem gitjek yerine akider.şonun yaly menem bir yol salgy bermek isledim.Yalnış bir zat yazan bolsam hemmanizden ötünç sorayan.

dss dost,

hemme zady onunde Allah eyyam kesgitlap, takdyrlar manlayymyza yazyp goyan. Manlaya Allah name yazypdyr Ony 100% Allahyn Ozi bilyar. Biz name etsegem bilip bilmeris. Yone kabir zatlary Allah oz Kitabynda, hak dininde on kesgitlap takdyrlan.

Yone Allah adama haywandan tapawutly erk-isleg beripdir. Yagny adam hakam tanap dogry yoldan gidip bilyar islese yaman yoldanam gidip bilyar. Allah name uchin beyle etdi? Bendesini synamak uchin.
Kim Allah tanaman Onun onundaki bendelik borchlaryny yerine yetirmese ya Allahdan bashga zada Huday diyip yorse onda Allah ol kishi dowzaha saljagyny onunden aydyp yazgyda yazyp takdyrlap goydy. Onun tersine Allahy tanap dine bir Allaha ybadat edip bendelik borchlaryny yerine yetirse ine onda sana jennet bereyin diyip onunden habardar eden.

Senin imanyn yok bolsa onun sebabini Allahdan gormeli dal. Allah beytse onda adyllyk hasiyetine garshy bolyar. Allah shuny et men sana dogry yol bereyin diyyar. Shuny etme azasharsyn diyyar. Shu haram bu-da halal diyyar. Her kim kamil imanyny ilki ozi gazanyar son Allah hasam kamil edyar. Goya yere tohum sep we suw ber men sana miwe bereyin diyshi yaly. Tohum sepman miwe islesen onda senin kadara dushunshin yalnysh diyyar.

Men gowy boljak bolyan welin Allaha mana nesip etdirenok diymek yalnysh. Hiy yagshy boljak adama Allah garshy bolarmy?! Elbetde bolmaz, gaytam Allah begener. Ya sheyle kamil iman bilen gowy ishler etse kabir adam Allaham yadyna dushman menin ozum etdim diyyarler.Olam yalnysh. Hemme zat Allahyn erkinin arachaginde bolyar.

Ras aydyan turkmen talyp.Yöne kabir yagdaylarda Allanyn(c.c) kadaram üytgap bilyar.Yöne men bu içgin mowzuklara giresim gelenok.Köp kişinin kellesini garyşdyraryn.Çünki diyişim yaly gaty çylşyrymly tema.Yöne bey diymek bilen kadary inkar edemok.Huday saklasyn.Yüz yüze gepleşmesen düşündürmek gaty kyn

ok dss dost, biz esasy oz borjumyzy edeli, galan zadam Hudayyn Oz ishi.

yeri

Turkmentalyp, Dss señ bn ayry manyda zat yazmadyk yaly. Men hem onuñ yazanlaryny tassyklayan. Ynsan kaderi onuñ erki bolman yazylmaz. Kader yazgy bolsa, kaza onuñ wagty gelende amala aßmagy, àtà bolsa ynsanyñ gözel amal ya-da dilegi arkaly ßahsy kaderiniñ Allah tarapyndan uytgedilmegi,yone munyñam umumy kaderde, yagny Kitaby Mubinde barlygy beyan edilyar.
Gerekli maglumat yazan Hemma menden +1.
Allah hemmañden razy bolsun!

Indi dost,

arkayyn bol dss dosta men bir zat yazjak bolamok. Hemme zat dushnukli.

Allah razy bolsun... beyleki agzalarada okamagy maslahat beryan!!!

Sendenem Allah razy bolsun milli, gyzyklanyp okanyn uchin. Shu temany ozumem okap gowy goremson siz bn paylashypdym. Adamy gyzyklandyr we adamyn kadar konzeptiya dogry dushunmegi durmushynda gaty wajyp we uly rol oynayar. Yener bir gezek okanlara minnetdar.

Size minnetdarlygymyn çagi yok...

türkmen dilinde ykbal diyilya yesli çe, kadar dal