nistelrooy agzanyn alem hacan we name ucin doran mowzugyna garayshym
Salam ertirdeshler. Astronomiya ylmy gaty gyzykly ugur yone astronomiya dunyasi entak garanky. Tehnologiya osyar emma bu tehnologiya entak alem barada maglumat bermage ejizmykayin diyyan. Sebabi adamzat tehnologiya sheyle osen wagty bary yogy 70 yagtylyk yili uzaklyga aralashyp bildi.
Hacanda biz bashymyzy asmana galdyranymyzda yildizlarin nace yyl mundan ozalky halyny goryas teleskoplaram sheyle. kim biler ol yildizlar eyyam sonendir (olendir).
Ha yil diylende bu wagta degishli bolup wagt 4 olceglidir. biz wagty yagny bir guni yerin oz okunyn dashyndan bir gezek aylananina diyyas. Alemde ahli galaktikalar yildizlar oz okunyn dashyndan aylanyar we olam bir gun.
Alem baky dal onun sony hokman bir geler. Fizikada entalpiya diyen ylmy adalga bar. Bu adalga kiyamatin subutydyr.
Gelelin alem hacan we name ucin doredildi? Bu soraga din alemi yaradan Allatagalla diyip jogap berip bilyar. Olam bu alemi Pygamberimiz Hz.Muhammed(saw) bolan soygusi ucin yaradyar.
Pikirlerinize we garayishlarynyza garashyan!
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 56/56 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 3 awgust 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 56
o nahili din bilen ylym bir zat bolup, ylym dinin derejesine yetip bilmeyan bolyaray?! Eger ikisem bir zat bolsa den bolmazmy name? Dinin bas kanunynda ahli zady yaradan Hudaydygy aydylyar. Ylym hem ony inkar etmeyar. Ylym islendik zady owrenyar, owredyar. Ylmyn ozi yaradylshy owrenyar. Sistemany owrenyar. Ylymdaky Shiralynyn yokarda mysal getiren ewolyusiya atly bolek ylmy belli bir bolumdaki chaklamany yuze chykardy we ony wagtlayynca one surdi. Emma ol uzak dowam etmedi we hazirki dowrun orta bilimli adamsy tarapyndan hem kabul edip bolmajak derejesinde oz guyjuni yitirdi. In barkisi eger ewelyusiya bolan bolsa, onda ewolyusyany hem birinin kontrol etmelidigini her kim bilyar. Ol kontrolyn Hudaydygyny hem bilyaris. Diyjek bolyanym ylym bilen din bir zat bolan bolsa onda ikisi hem tutyan orny boyunca den bolardy dalmi?!
Men yone ylmy beygeltjek bolmadym, din bilen ylmyn arasyndaky hazirki tapawudy biljek boldum. Umumy alanynda Huday ahli zadyn Eyesi, Yaradyjysy.
men bashda diyipdim gush iki ganady bilen uchyar. adamyn ganatlarynyn biri ylym bolsa beylekisi ynanc. ylym bashga ynanc din bashga.
Ha indi dusnukli :-)
Aslynda, asman ýedi gat, diýaler ka dini çesmelerde dokuz gata barýar, her gatynda adamzadyň ruhy kamillige ýetip, şol gatyň mynasyp adamlara ebedilik berilýar, şol gatlarda-da adamzat hasda oňat ruhy kamilleşige gidiberse,onda şol iň soňky gata baryp Allatagalanyň özine gowşýarmyş !
ýöne üç ölçegli dünýäden başga baş ölçeglem bamyş, aý köp zady aýdyp kelläňizi agyrtmaýynla 🙂
Alem hachanam doran bolsa ylmy makala Hudaya yaradanlygyny aydanok. Shony aytsa hemme zat chozulyar. Olar bolsa ylym-ylym diyip ony aydanoklar. Hemme ylymlaram Huday yaradan.
Bu dunya pygamber a.s. uchin ya ona a.s. bolan soygusi uchin yaradypdyr diyen zat yok Shiraly. Ony ne Kuran diyyar ne pygamber hadysynda diyyar ne sahabalar diyen.
Kurany okasan hemme zady yaratmakda Hudayyn beyikligine, gudratlygyna we hikmetligine-de yaly Hudayyn hasiyetlereni uns chekilyar. Yagny professorlarynam kellesine gelmejek mysal-ybratlar bilen Huday Ozuni beyan edyar Kuranda. Allahyn beyikligine we Onun yeke Hudaylygyna we hemme zady ynsanlar uchin yaradanlygyny dushunip iman edip shukur etmelidigini we Hudayyn yolunda yoremäge Huday Oz Kelamynda ynsanlary chagyryar.
Bashga ayatda bolsa Huday: Men ynsanlary we jynlary ozume ybadat etdirmek uchin yaratdym diyyar.
on bir kitapda okapdym alem olcegler 20-den gowrak bolmaly diyyardi.
men Gurhanda beyle diyilyar diymedim ilki bilen. Sheyle hadys bar: Levláke lemâ halaktü'l-eflâk (Sen bolmasadyn bu älemleri ýaratmazdym).
Sen azajyk gozleshdirip goray Ya Swami nikli dostumyz!
ShirAli ol diyyan hadysyn yasama hadyslara giryar yagny toslanan hadyslar. Sonam ol hadysda diyilyan zat gaty uly mesele. Yagny bu gaty wajyp we chyndanam sheyle bolan bolsady onda HUday bir ayat bn berkiderdi. Yone o manyda hich ayadam yok. Ayatlaryn manylaram woobshe o hadysdaky manylardan dashdaky manylary beryar.
«Когда Адам совершил свой грех, он сказал: «Господи, я прошу Тебя простить меня ради Мухаммада!» Аллах сказал: «О Адам, как же ты узнал о Мухаммаде, если Я еще не сотворил его?» Он сказал: «Господи, когда Ты сотворил меня Своей Рукой и вдохнул в меня от духа Своего, я поднял голову и увидел на подпорках Трона надпись «Нет божества, кроме Аллаха, и Мухаммад – посланник Аллаха». Тогда я понял, что Ты упомянешь наряду со Своим именем только имя самого возлюбленного из Твоих творений». Аллах же сказал: «Я прощаю тебя, и если бы не Мухаммад, то Я бы не сотворил тебя».
То же самое относится к хадису: «Если бы не ты, то Я не сотворил бы небеса».
Bular toslanan hadyslar.
turkmentalyp agzamyz Gurhanda berkidilmedikler hadyslar bilen bize yetirilendir. Weda hutbasynda Pygamberimiz (saw) size Gurhan bilen Sunnetimi goyyan diyyar olara berk tutunan dogry yoldan ayrilmaz diyyar.
Shir Ali hadyslaram bolunyar: dogry, gowshak, yalan toslanan. yokardaky yazan hadyslar bolsa toslanan olar yaly zat yok.
ol hadys toslanan dalde gowshaga degishlidir.
Bilinmeýän zat kän.
http://www.ertir.com/index.php?q=blog&view=9787
http://www.ertir.com/index.php?q=blog&view=8188
http://www.ertir.com/index.php?q=blog&view=5532
NASA-nyň 4-nji aprelde Kepler missiýasynyň 2016-njy ýylyň sentýabryna çenli uzaldylandygyny habar bermegi köp adamlaryň ýeňillik bilen dem almagyna getirdi. Onsoň munça harajat nämä gerek diýip soralmagy mümkin. Bu çykdajylar özüni, töweregini bilip ugraly bäri adamzady gyzyklandyryp gelen Älem haçan, näme üçin döräpdir, biz nireden geldik, nirä barýarys, Älemde bizden başga-da dünýäler barmy? diýen ýaly soraglara jogap tapmak üçin edilýär.
Grek filosofy Aristotel dünýä baky galar, oňa çökme, dargama ýok diýen pikirden ugur alypdyr. Dürli dini taglymatlara eýerýänler bolsaÄlemiň belli bir wagtda bir ýokary güýç tarapyndan ýaradylandygyna ynanypdyrlar.
Adamzat özi, töweregi barada oýlanyp ugransoň, şular ýaly sansyz-sajaksyz taglymatlar döräpdir. Bu taglymatlar biri-birinden nähili tapawutly bolsalar-da, olaryň arasynda bir umumylyk bar: bularyň hiç birini gutarnykly subut edip bolanok, köpüsini inkär edere-de ýeterlik subutnama ýok.
Döwrebap ylmyň hem öz berýän jogaplary bar. Nähili-de bolsa, Älemiň näme üçin döräp başlandygyny, bu başlangyçdan ozal nämeleriň bolandygyny, onuň näme bilen soňlanjakdygyny ýa ondan soň nämeleriň boljakdygyny bilýän ýok. Bu soraglara gezek gelende ylym hem umumy pikir ýöretmelere, çaklamalara çolaşyp galýar.
Uly Ýarylyş
Giňden kabul edilýän teoriýa boýunça Älemiň döräp, ösmegi 13,7 milliard ýyl mundan ozal bolan Uly Ýarylyş (Bing Bang) bilen başlanýar. Bu Ýarylyşa nämäniň sebäp bolandygy belli bolmasa-da, şondan beýläk taryhyň indiki ugruny kesgitlän kosmologik ösüşiň ilkinji ädimlerinden başlap güýje giren tebigat kanunlary bolýar.
Älemde çäksiz gyzgynlyk, çäksiz dykyzlyk we energiýa - adamzadyň akylyna sygmaýan ýagdaý - höküm sürüpdir. Onsoň aşa gysga wagt aralyklarynda gigantik prosesler bolup geçýär. Kosmos gysga wagtyň içinde ýokary tizlik bilen giňelip, temperatura aşaklap başlaýar. Deslapky sekundlardan başlap, energiýa elektronlar, protonlar we neýtronlar ýaly elementar bölejiklere öwrülýär. Agyrlyk güýji ýaly güýçler peýda bolýar.
Uly Ýarylyşdan sanlyja minut soň Älemde temperatura bir milliard gradusa deň bolupdyr. Ondan soňraky ýarym sagadyň içinde ilkinji atom özenleri döreýär. Bir ýyldan soň kosmos giňelip, biziň häzirki galaktikamyz Akmaýanyň Ýolunyň 6 essesi bolýar.
Temperatura 100 ýyldan soň 200 müň gradusa, 1000 ýyldan soň hem 60 müň gradusa gelýär. 380 müň ýyldan soň kosmos sowap, temperatura 2700 gradusa çenli aşaklanda, elektronlaryň atom özenleriniň daşyna aýlanyp başlamagy netijesinde atomlar döreýär. Bularyň takmynan 75 prosenti ýeňil we ýöntem atomlar bolan wodorod (hydrogen) atomlaryndan (bir proton we bir elektrondan ybarat) durýar. Galan dörtden birini emele getiren geliý (helium) atomlary (iki elektorn we geliý ýadrosyndan ybarat) bolýar.
Aradan 100 million ýyl geçenden soň wodorod we geliýden ybarat äpet gaz dumanlyklarynda ýyldyzlar doglup, kosmos giňişliginde dumly-duşa ýalkym saçýan asman adalary - galaktikalar peýda bolýar.
Uly Ýarylyş modeli diýilýän düşünje häzirlikçe şeýle. Ýöne geljekde bilimde ilerleme bolan halatynda onuň giňemegi mümkin. Ylmyň dürli pudakarynda, aýratyn-da kosmologiýada, Älemiň strukturasyna düşünmek babatda ölçegleriň üsti bilen öwrenilen köp zatlary, ýagny 10 ýyl mundan ozal hem göz öňüne-de getirip bolmandygyny nazara alanyňda, ilerleme boljakdygy şübhesiz.
Älemiň garaňky syrlary
Alymlaryň bellemegine görä, Älemiň bize tanyş adaty materiýadan durýan bölegi onuň doly 5 prosentine-de ýetenok. Onuň 65-70 prosentini Garaňky energiýa (Dark Energy), 25-30 prosentini hem Garaňky materiýa (Dark Matter) eýeleýär. Bular barada bilinýän zat ýok. Erkin wodorod we geliý elementiniň paýyna düşýän – 4 prosent. Ýyldyzlaryňky 0,5, agyr elementleriň paýy 0,03 prosente barabar. Planetalar we biz (adamzat) şu agyr elementlerden durýarys.
Älemde näçe galaktikanyň bardygy anyk bilnenok. Munuň sebäbi olaryň hemmesini görüp ýa surata düşürip bolmaýandygy. Ýöne astornomlar kosmosyň gözegçilik edip bolýan bölegindäki galaktikalary çalarak sanapdyrlar. Berilýän sanlar 100 milliard bilen 500 milliardyň aralygynda.
Biziň galaktikamyz hem şu galaktiklaryň biri. Ol bularyň iň ulusy däl,iň kiçisi-de däl. Onda takmynan 100 milliard ýyldyz bar diýilýär. Bularyň hem hemmesi bolmasa-da, iň bärkisi ýarpysynyň öz planetasestemalary bardyr diýlip çaklanýardy. Ýöne ýaňy golaýda geçirilen bir barlag Akmaýanyň Ýolundaky planetalaryň sanynyň mundan has köpdügini görkezdi. Bu barlagda ýyldyz başyna 1,6 planetanyň düşýänligi aýdylýar. Bu hasap dogry bolsa, onda biziň galaktikamyzyň bir özünde iň azyndan 100 milliard ýyldyz bilen 160milliard planeta bar.
Älemde bir kiçijik dänejik hasaplanýan Akmaýanyň Ýoly giň regiona uzalyp gidýär. Onuň bir ujundan ol ujuna ýetjek bolsak, özümiz-de ýagtylygyň tizliginde - sekuntda 300,000 kilometr - hereket etsek, bize 100 müň ýyl gerek.
Biziň galaktikamyzy hem öz içine alýan şu 100 milliard ýa 500 milliard bardyr diýilýän galaktikalar, erkin dumanlyklar Älemiň diňe bir 4-5 prosenti bolsa, onda Günüň galan ömri (4,5 milliard ýyl, Ýerdäki ýaşaýyş şoňa bagly) tamamlanýança Älemiň garaňky syrlaryna düşünip biljegimiz gümana.
Ýöne ekzoplanetalarda (Gün sistemasyndan daşardaky planetalar) özümiziňkiden akyllyrak siwilizasiýalara sataşyp, jedelli meseleleri parahatçylykly çözmegiň ýollaryny şolardan öwrenäýmesek, ondan bärde hem dargap gitmegimiz mümkin. Muňa gerekli şertleri özümiz döretdik. Sowuk uruş döwründe öz planetamyzy üstündäki ýaşaýyş bilen birlikde ençeme gezek ýok etmäge ýeterlik ýarag arsenalyny topladyk. Trilliardlarça asman jisimleriniň arasynda hem çalaja aýak basyp bilenimiz – diňe Aý boldy. Onuň hem Ýerden aralygy diňe 400,000 kilometr - ýagtylyk üçin 1,3 sekuntlyk ýol.
Araz Perwiş Germaniýada ýaşaýan türkmen žurnalisti, syýasy ylymlaryň doktory, Gamburg şäheriniň Daşary diller institutynyň mugallymy.
ÇEŞMELER:
1. GEOkompakt, 18.November 2011. Der UrknallBörner
2. Gerhard: Kosmologie. Eine Einführung. Frankfurt am Main. 2011
3. http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2012/1233AR.html
4. http://www.voanews.com/english/news/science-technology/Study-Milky-Way-Galaxy-Has-160-Billion-Planets-137344993.html
5. http://www.welt.de/wissenschaft/weltraum/article13811282/In-der-Milchstrasse-wimmelt-es-nur-so-von-Planeten.html
6. http://kepler.nasa.gov/