Goşgylary söyyanlerin burçy - Magtymguly Pyragy
JANA GELDİM
Ata bilnden düşdüm,ene rehimne geldim
Kyrk-küwen bilen çykyp bir zerre gana geldim
Bir mahyyy-bijanam,derya ummana geldim
Dört ay on dört sagatda dirildim jana geldim
Dokuz ay tamam oldy yagty jahana geldim.
Atam enem söydüler,göterdiler gujaga
Geyimlerim geydirip buladylar gundaga
Gahi emedeklardim,gah turardym ayaga
Ene süydün emerdim,dönerdim saga sola
İki yaşa yetemde iymage nana geldim.
Üç yaşyma yetemde oynayyban gülerdim
Baş yaşyma baramda,eneden zat dilardim
Yedi yaşa yetemde dost-duşmanym bilerdim
Dokuz yaşa yetemde baş vagt namaz kylardym
On yaşyma yetemde edep-ekrana geldim
On ikide her kime ganrylyp söz gatardym
On üç yaşa yetemde agyr mejlis tutardym
On başime yetemde tiri tüpen atardym
On yedige baramda yşk söwdasyn göterdim
Yşkyn söwdasy bilen sürüp,meydana geldim.
On yediden geçenson,şöhrat öyüne girdim
Aldym bir nazenini,zowk ile sapa sürdüm
Bu gunçayı-gülzaryn elwan gülüni tirdim
Yigrimiye yetemde pelek jebrini gördüm,
Pelek aldı yarymy,ejel gamhana geldim
Otuza girdi ömrüm,girdim tir-u kemana
Könül hyruç eyledi,boldum dali diwana
At münüp,yarag baglap,sürüp girdim meydana
Rüstemu-dastan kimin söweş kyldym, merdana
Kyrka yetende ömrüm okyp Kurana geldim
Kyrkdan öter bolanda, gitdim elli yaşyma
Geldi ölüm nyşany,rehne girdi düyşüme
Her kim garry diyerdi,hayran galdym işime
Gojaldym,düşgün oldym,gowga geldi başyma
Ele asa göterip,dogry mekana geldim
Altmışa gitdi ömrüm,görmez oldy gözlerim
Gojaldym düşgün oldy, gyşa döndi yazlarym
Menin sözüm etmezler, hem ogul hem gyzlarym
Alemge hoş gelmedi, menın şirin sözlerim
Aleme yalbarmakdan, düşdüm amana geldim
Yetmişe bardy ömrüm,aglar idim zary-zar
Gözümden yaş giderdi. misli ebri nowbahar
Gulaklarym gapylyp, gözlerim tutdy gubar
Daşyma yygyldylar kowum-gardaş, her ne bar
geyimlerim soyuldy,tagty rowana geldim
Yatyr erdim bisterde nagah Ezrayyl geldi
Bilbil tilim baglanyp gyzyl yüzlerim soldy
Yüz jepa-jebir ilen jismimden janym aldy
Dünyani puç geçirdim, barça armanym galdy
Geldi ölüm nyşany,ajal gamhana geldi
Gussal golun çyzgayyp meydimi yuwdular pak
Agaç ata mündürip etdiler ol suyy-hak
Ezrayylyn jeninden ruhum olupdy çak-çak
İki gürzli topuldy sehmnagu-gazapnak
Ruhum teslim etdiler,DİRİLDİM JANA GELDİM.
Soradılar: "ey adam,diy,görem halyn nedir
Dünyade hayr etmedin,bu kyl-u kalyn nedir
Gitdin şeytan rayyna,jowap-sowalyn nedir
İmdi toprak astynda,ylmy-kemalyn nedir"
Gürzi saldy depamden,çaki hamana geldim
Jandan diydim: "ya Ali" tapyldy Şahymerdan
Agayy müşgil kuşat,ol emiri mümünan,
Magtymguly diyr,janym diyme sen ona gurban,
ol Münkür-u Nekirler durmadylar bir zaman
Şol yerde rebbim görüp,dogry mekana geldim
Bu goşgyny ön okapmydynyz?
Hawa(37%, 3 adam)
Yok(50%, 4 adam)
Yadyma düşenok(0%, 0 adam)
Doly dal(12%, 1 adam)
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 21/21 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 1 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 21
Magtymguly Pyragynyn goşgylarynyn arasynda in bir gowy göryan goşgylarymyn biri.
Adam ömrüni ruh üflenen pursadyndan başlap tazeden Ona baryançak beyan edip geçyar bu goşgyda.
Gynansagam bu goşgy yurdumyzda ansat ansat tapdyranok. Pyragynyn köp yigindisinda bu goşgy düşürilipdir name üçindir.
halarsynyz diyen umyt bilen
Edebiyat dünyasinizn şasy,gözel şahyrymyzyn ahli goşgulary yakymly.Terbiyeçilik ahmiyeti uly sagbol awtor
Menä bilmedim Agam
Ýüregiň gan içinde
Köňül ne iş bitirdiň, geldiň, jahan içinde,
Galdyň dünýä gamynda ýüregiň gan içinde,
Abat diýip el sunduň düýbi weýran içinde,
Ten toprakdyr, eglenmez jowheri-jan içinde,
Rustem guma garylyp, galdy ýegsan içinde.
Dünýälik diýp ýügir sen, tä içiňde dem bardyr.
Dem içiňden çykynça, başyňda müň gam bardyr,
Gam astynda ýatar sen, ne aňa melhem bardyr,
Doýmaz gözüň dolmaga bir goşawuç gum bardyr,
Bu jahanda, adamzat, senden gapyl kim bardyr,
Gurda, guşa nazar kyl, külli perman içinde.
Eý, ýaranlar, ol dünýä baran bar-da, gelen ýok,
Öli-diri halyndan habar, hatyr bilen ýok,
Çarhy-pelek elinden aglan bar-da, gülen ýok.
Akyl ediň, gardaşlar, könelerden galan ýok,
Ýalançynyň wepasy ýokdur diýsem, ýalan ýok,
Dünýäge bil baglagan galdy zyýan içinde.
Ýa, ylaha, sen sakla garakçydan ýollarda,
Sagda-solda çaparlar byrakmaýyn çöllerde.
Köňül dünýä yşkynda, haram sözler tillerde,
Men bir ajyz bende men, kemine men gullarda,
Köp günaler gazandym, az pursatly ýyllarda,
Hyjalata goýmagyl ýagşy-ýaman içinde!
Magtymguly, aldaýyr gahba dünýä bezenip,
Köňlüňni maýyl kylma aňa garşy düzenip,
Ne parahat ýatyr sen el-aýagyň uzanyp,
Ajal ýatyr keýniňde okun-ýaýyn gezenip,
Magşar güni barawer imanyňny gazanyp,
Gury geldiň, boş gitme ahyrzaman içinde!
sagbol awtor
+
gaty gowy gosgy, sagbol
Ahyrzamana
Köñlüm aỳdar, dostlar, eỳläỳin beỳan,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana,
Dünỳä üçin şerigaty taşlaban,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Mollalar ylmyna etmedi amal,
Şerigat işine eỳlemeỳ jedel,
Pälimiz bozulup, köpeldi kesel,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Müftüler mal alyp, rowaỳat berer,
Nä-hak pulun yalar, hakky köỳdürer,
Pälleri bozulup, fesat köpeler,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
İşanlary ryỳa eỳlär namazyn,
Saflatta ötürer gyş bile ỳazyn,
ỳalan sözläp, ilden alar nyỳazyn,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana
Sopular nebis üçin mele don giỳip,
Şüpheli tagamy halal diỳip, iỳip,
Şeỳtan päli birlän keramat diỳip,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Şyh bolanlar nezr üstünde uruşup,
Bir pul üçin zeñ, perzende sögüşüp,
Öwlüỳa gapysynda mundag boluşup,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Hojalar fahr eder, asly zatyny,
Kyỳam İsameddin goỳup adyny,
Pylan kes hoja dep hem öwladyny,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Kethuda bolanlar dogry sözlemez,
Para alar, leỳken hakkyny gözlemez,
Nä-hak güwä bolar, dawa düzlemez,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Baỳlarda galmady haỳr-u sahawat,
Dünỳa dep gezerler bolmaỳ peragat,
Garyplar, baỳlardan görmez hemaỳat,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Oglu hoş-ruỳ bolsa edrmişler şat,
Göỳä ki, döwletli bolandyr zyỳat,
Gün günden jahanda köpeldi fesat,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Gyz jywanda ỳokdur haỳadan eser,
ỳigitler gyz bilen oỳnaỳyp gezer,
ỳaman iş köpeldi, gün günden beter,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Zamana işleri ỳaman bolupdyr,
Jahan içre fesat işler dolupdyr,
Pälimiz gidibän, reñkler soluptyr,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Baỳlar zekat bermeỳ, bolupdyr süỳthor,
İl içinde köpelipdir husythor,
Ömür ötüp, gaflata bolupmyz magrur,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Günahlar köp bolup, eksildi sogap,
Gorkarym, bu jahan bolmagaỳ harap,
Keşp edip satarlar aragu şarap,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
Magtymguly, munça kylmak hekaỳat,
Akyllara, şaỳat, bolgaỳ kifaỳat,
Dünỳäniñ işine ỳokdur nihaỳat,
Bilmenem, ỳakynmy ahyrzamana.
MAL ÝAGŞY
Adam bolup adam gadryn bilmeýen,
Ondan ýene otlap ýören mal ýagşy.
Sözlegende, söz manysyn bilmeýen,
Ondan ýene sözlemeýen lal ýagşy.
Hudaýym saklasyn şerden, gahardan,
Minnetli aş ajy bolar zäherden,
Eý, ýaranlar, bir bazarsyz şäherden,
Ondan ki bir guwlap ýatan çöl ýagşy.
Her kimiň özüne Müsürdir jaýy,
Ýadyndan çykmaýyr baýramy-toýy,
Jan saglygyň bolmaz hiç deňi-taýy,
Agşam ýatyp, ertir şükrün kyl ýagşy.
Bir biwepa ýara gülüp bakandan,
Şirin jany yşk oduna ýakandan,
Ýat illerde mysapyrlyk çekenden,
Ursa, sökse, horlasa-da il ýagşy.
Magtymguly, sözlegil sen her bapdan,
Bu dünýä tutdurmaz, çüýrükdir düýpden,
Aňyrsy gelmeýen gury, bad gepden
–Ondan kä bir şuwlap öten ýel ýagşy.
Yüregin gan içinde goşgysyndan has beter halan yerlerimi aydayin:
Dünýälik diýp ýügir sen, tä içiňde dem bardyr.
Dem içiňden çykynça, başyňda müň gam bardyr,
---
Eý, ýaranlar, ol dünýä baran bar-da, gelen ýok,
Öli-diri halyndan habar, hatyr bilen ýok,
---
Ajal ýatyr keýniňde okun-ýaýyn gezenip,
Magşar güni barawer imanyňny gazanyp,
Şu setirleri okamda kabirlerin aydyshy yaly yuregim jyz edip gidyar.
GİDER
Adam ogly, pelek seniň
Bir gün donuň biçer gider!
Saňa urar hanjaryny,
Jellat ganyň saçar gider!
Gezme dünýä meýil edip,
Bihuda ýerde seýl edip,
Öňki gonanlaryň ötüp,
Göz açynçaň geçer gider.
Ölseň, seni kimiň ýatlar,
Haýkyr galar bedew atlar,
Any münen goç ýigitler
Gara toprak guçar gider.
Dünýäniň soňy bibatdyr,
Binamazyň jaýy otdur,
Ölüm bir ajy şerbetdir,
Her kim andan içer gider.
Köňül aýdadyr: ölmeseň,
Lahatda tenha galmasaň,
Eýäňe dogry bolmasaň –
Içan senden gaçar gider.
Magtymguly, bu ne jaýdyr,
Ajap bir kerwensaraýdyr,
Dünýä bir loly heleýdir,
Bir gün seni guçar gider.
Daşlar bile
Könül aydar halkdan galyp,
Gezsem daglar, daşlar bile;
Yazygymny yada salyp,
Yüzüm yuwsam yaşlar bile.
Kimni görsem bir pişede,
Menin könlüm endişede,
Kuhy ser içre köşede,
Otursam agaçlar bile.
Garry dünya al içinde
Adamzat hyyal içinde,
Jahan galmagal içinde,
Her kim yüz talaşlar bile.
Alla yshkyda sermestler,
Duş gelmez zerberdestler,
Könul perwaz eder dostlar.
Durmaz yuz alaçlar bile.
Köp köyler bile oturdym,
Bilmedim, ne iş bitirdim,
Gumra bolup, yol yitirdim,
Oturdym biweçler bile
Bikar goymay ömür tagty,
Oyandyrsak oynuş bagty,
Doga kylyp saher wagty,
Nalyş kylsam guşlar bile,
Magtymguly, towpyk alsam,
Bir ar tapsam, gulluk kylsam,
Yürek aydar, yoldaş bolsam.
Dem çeken derwuşler bile.
bu goşgyny bolsa Magtymgulynky dal diyyan edebiyatçylar hem bar. sebabi goşgynyn bir yerinde gyz taryplanyan bolsa başga bir yerinde Alla tagallanyn sypatlary geçyar, ya bolmasa Muhammet pygamberimize gelişjek hasiyetler sanalan.
Dilberiň
Gözüm düşdi seýranymda, gardaşlar,
Kükreýir tamug dek nary dilberiň,
Gyýylmyş keman dek ýüzünde gaşlar
Göreň-de, görmäň-de zary dilberiň.
Ol adam oglunyň däldir balasy,
Gulagyň dyndyrmaz aşyk nalasy,
Jemalyň bir gören haýran galasy,
Bark urar gözünde nury dilberiň.
Şuglasynda güneş dekdir jemaly,
Hiç kime ýetdirmez waspy-kemaly,
Munakgaş sypatly zaty-jemaly,
Mysalydyr jennet hüýri dilberiň.
Hoş meýlisler gurup gözel dost bile,
Ýar maňa meý berdi, gitdim sust bile,
Hemle kyldy maňa ýüz müň kast bile,
Sokdy meni ýýlan-mary dilberiň.
Ýanynda kyldyrar söhbeti-sazy,
Çagyryň, diňläňiz şol dilnowazy,
Asy gulum - diýip geler owazy,
Perze bile biziň sary dilberiň.
Ol dem rugsat berdi girdim bagyna,
Soňundan uçradym hijran dagyna,
Ýel deger, dagylar gül ýaňagyna,
Şol gara zülpüniň tary dilberiň.
Esrapyl sür ursa ýalan jahana,
Jan ne ýagşa galar, ne-de ýamana,
Bir sagatda gopar ahyrzamana,
Eger geler bolsa gahry dilberiň.
Ýüregimde ýanan hijran közüdir,
Erkime goýmyýan ýaryň tozudyr,
gardaş-dogany ýok, ýalňyz özüdir,
Hiç ýokdur rakyby, ýary dilberiň.
Her kim ony söýse tirlikdir, ölmez,
Jahana özünden gaýry hiç gelmez,
Iýmese, içmese, karary bolmaz,
Menzili, mekany, dary dilberiň.
Aşyklar ýaş döker çesminden girýän,
Görejek çarh urup, döwr eder her ýan,
Magtymguly, janym ýolunda gurban,
Dilese janymmy, bary dilberiň.
1)
Gel köñlüm saña nesihat kylaý:
Watany terk edip gidiji bolma!
Özüñden gaýry namardyñ,
Minnetin çekiji bolma!
2)
Halk bendesi haka çapar,
Ýaman öz pälinde tapar.
3)
Sözläp bilseñ-ýagshy sözle,
Halk ýamanyñ bizarydyr.
4)
Bir mert ýagshy muhannesiñ ýüzünden.
5)
Söz manysy çykar bir ýagshy jaýdan,
Bihabarla aýra düsher Hudaýdan.
6)
Ýagshy är il aýbyn açmaz.
Göre-bile haram içmez.
7)
Ýüz namart ýerini tutmaz bir merdiñ
Mert çeker täsimi iliñ.
8)
Shere shöhrat bermek-sheýtanyñ käri.
Gaharyñ ýuwutmak är Rahmanyñ käri.
9)
Magtymguly, güýçli bilen dalashmañ,
Haýry goýup, sher ishlerd ulashmañ.
10)
Namart dushman görse, gussadan öler.
11)
Kemlik eýle-kemal bar,
Menlik etme-sowal bar.
12)
Ýagshynyñ köñlinde kine az bolar.
13)
goldan gelen ýagshy ishiñ bolmasa?
Köñül ichre ýagshy niýet ýagshydyr.
14)
Magtymguly, niçik geçme ruzugar,
Haka shükür et, barma namarda, zynhar.
Ýok döwletden ýegdir, bolsa bir hünär,
Müñ hünärden zerre döwlet ýagshydyr.
15)
Bedasyl götermez bäsh gün mesligi,
Kelpeza ýurt durmaz aždar maslygy.
16)
Algyn pendim akmak kishi,
Özuñe kylma käýishi,
Götermese döwlet gushy,
Uçup bolmaz per biläni.
17)
Ýagshy oguldan rähmet aragy akar,
Lagnatkerde ogul boldy, bolmady.
18)
Ýeriñ ýerden, äriñ ärden parhy köp.
19)
Nep almaýan kishi sözden, öwütden,
Enaýylygy bolmaz gury söwüden.
20)
Eý ýaranlar,haram ishe ulashmaz,
Eger dürüst bolsa pali bendäniñ,
Harama ulashmaz pishe bulashmaz,
Haka dogry bolsa ýoly bendäniñ.
21)
Kimsän bardyr arzym ýara ýetirseñ
Yshk oduna köýdüm gitdim köz bile.
Gelip, eli bile odum öçürsin,
Ýogsa sönmez baran,bile buz bile.
22)
Bu pany jahana köñül berenler,
Ishin telek eýläp ötüp baradyr.
Kuran açyp, görüñ, täleý garanlar
Ykbaly bir pula satyp baradyr.
23)
Dostlar, bu dünýäde ýokdur ygtybar,
Kimse gelip,kimse gidip baradyr,
Hosh geçip kimseler,kimse harr-u yar.
Gara ýer barçany ýuwdup baradyr.
24)
Magtymguly ishiñ düshse mert bile,
Namart batyr olmaz jedel - shert bile.
Dush gelende hemra bolsañ gurt bile
Her çene bolsa, at üstünde är çykar.
25)
Kemallyk sözünden jan bolan täze,
Biperwaýyñ shekili meñzär doñuza
Bu dünýa dönüpdir bir çüýrük hoza
Görüñ, adamzady ne haýal eder?!
Diýdi: “Habar ýok sizden”
Diýdim: “Pelek, sowal bar”. Diýdi: “Adalat bizden”.
Diýdim: “Dünýä giň olar”. Diýdi: “Habar ýok bizden”.
Diýdim: “Ol ne don erer?”. Diýdi: “Köpendir biýzden”
Diýdim: “Tende ýaram bar”. Diýdi: “Gizläp gez gözden”
Diýdim: “Yşka diwana”.
Diýdi: “Ýüz tut permana”.
Diýdim ki: “Ne permandyr?”. Diýdi: “Geldi Tebrizden”.
Diýdim: “Ne çarh aýlanýar?” Diýdi: “Dünýä ýelidir”.
Diýdim: “Adam ne gülmez?” Diýdi: “Janly ölüdir”.
Diýdim: “Ol ne egrelmez?” Diýdi: “Yslam ýoludyr”
Diýdim: “Aldym permany”.
Diýdi: “Ýüz tut Kurana”.
Diýdim: “Ol ne gapysyz?” Diýdi: “Şeýtan pälidir”
Diýdim: “Ol ne şäherdir?” Diýdi ki: “Ýalan jahan”
Diýdim: “Kimler şa erur?” Diýdi: “Gury jeset, jan”
Diýdim: “Ol kim aglaýyr?” Diýdi: “Ulug Süleýman”
Diýdim: “Hak ne isteýir?” Diýdi: “Bagda gül-reýhan”
Diýdim: “Bagban aglaýyr”
Diýdi: “Bagryn daglaýyr”
Diýdim ki: “Alaç eýle!” Diýdi: “Lukman ezizden”.
Diýdim: “Bir gözel gördüm” Diýdi: “Mahy-tabyndyr”
Diýdim: “Kimse jan bermez?” Diýdi: “Bir hak amandyr”
Diýdim: “Kim sürer jahan” Diýdi: “Şa hökmi-rowan”
Diýdim: “Perzent öledir” Diýdi: “Haka rowadyr”
Diýdim: “Bizge ýetirgil”
Diýdi: “Hak diýp otyrgyl!”
Diýdim: “Kimde ýok uýat?” Diýdi: “Juwanda-gyzda”
Diýdim: “Pyragy ismim” Diýdi: “Pyrkat çeke sen”
Diýdim: “Gol-aýak ysmaz” Diýdi: “Daglar çyka sen”
Diýdim: “Namart ozadyr” Diýdi: “Mar, sen çyka sen”
Diýdim: “Gitdi agmalym” Diýdi: “Garryp çöke sen”
Diýdim: “Haka arzym bar”
Diýdi: “ Oldur saňa ýar”
Diýdim: “Gyşym geçedir” Diýdi: “Habar al güýzden”
Jeyhun bilen Bahry-Hazar arasy,
Chol ustunden oser yeli turkmenin.
Meñli hanym golun dishlap,
Bizden ki uyat eyleyir - diyip goshgusy bolmaly. Shonam meñ zakazym boyunçap tapyp yazay :-)
elbetde Menli, baş üstüne.
Meňli haýnym ýeňin dişläp,
Bizden ki uýat eýleýir.
Seýkin basyp, uz ýörüşläp,
Bizden ki uýat, eýleýir.
Aşyk, gulak goýgul söze,
Syýa zülp ýaraşar ýüze,
Sürme çalyp gara göze,
Bizden ki uýat eýleýir.
Geýinipdir gyzyl-aly,
Bilmen nedir ýar hyýaly,
Göz, edip ýomut, ahaly,
Bizden kn uýat eýleýir.
Ykbal çapmaz ýöreý diýsem,
Ýokdur malym, bereý diýsem,
«Aç roýuny-göreý» diýsem,
Öwrülip uýat eýleýir.
Görüşeli, Meňli hanym,
Istihanym, şirin janym,
Pyragy diýr din-imanym,
Ýetdirmez, uýat eýleýir.
yöne bu goşgy her hili dawalara açyk. bu Magtymgulynky dal diyyanlerem köp. tmolympiad, talyplar yaly saytlarda, hatda barde hem Menli hanym barada köp diskusiya boldy. bularyn barde odwam etmegini islamok 🙂
Hawa, dawa köp Meñli hakda. Özüm-ä diñe bir çaklama ynanyan, gazetda hem yazdylar. Bir gyz bolupdyr, ady Meñli däl, yöne meñi bar. Iliñ bilmezligi üçin Meñli diyip yüzlenyä. Goshgam Magtymgulyñkydygna ynanyan. Sopy bolanda hem bir gyzy söymek ayyp zat däl.
Sag bol Yhlas!