Suwuklyga öwrülýän çagalar ýa ekologik kotastrofa ? (Mary hem Tejen ?)
Essalamaleykum gadyrly ertidertdeşler biler bolsaňyz, ýaňy ýakynda birine myhmançylyga bardyk, howa onsoň, şol baran ýerimiň eýesiniň oguljygy bolupdyr,men bu gezek elbet-de mamulýam bilen gitdim, çagany ýanymyza getirip görkezdi, diýseň täsin kiçijek gurçuk bolup ýatan çaga, seredip aňkaryp galypdyryn, o bolmanada oýandy-da ýyrşardy, menem emaýlyk bilen elim bilen ellerini elläp gördüm, kellesini sypalap gördüm, mamulýamam aňyrda prikol tutýar, bir wagytlar senem şeýlediň dp, çagada mamulýamyň prikolyna öykeledimi ýa men sypalamamy bes etdimmi, garaz ýüzünu kürşerdüp aglajak boldy, iňňäää boldy welin gyra çekilip otyrdym aňyrdan çagaň ejesi ylgap geldi, garaz emdirmäne äkitdiler. Onýaňça ol gelniň ejesi gelip biz bilen otyrdy, oýde erkek adam bolmansoň ýanlarynda otyrdym, ýöne turup daşaryk gitmekçidim welin, mamulýam bn gelniň gaýyn enesiniň gürriňi aýa çekdirdi, ýagny, ol gelin Mary welaýatyna çykypdyr, has dogrysy şol Gres diýilýän ýerde ekeni, garaz `gürüňde gyzynyň 4-nji çagasy ölüp, 5-nji sapar göwreli bolup öz öýünde (ýagny Aşgabat-da) geçirenden soň çagasy bolupdyr. Bu kesel ýeke öz gyzynyň duşan problemasy bolman eýsem, şol taýdaky ýaşaýan we tejen etraplarynyňam gelinleri şol hadysa duçar bolan eken, ýagny göwreli bolandan soňra, birden çagalary, içinde suwuklyga öwürlüp, gaçýarmyş, öziniňem massawy, ýagny köpçülükleýin hadysada bolup gecýär, ýeke adamyň gürriňi däl. Käbir lukmanlaryň analizina görä, aýal göwreli bolup ugrandan, içinden infeksiýa döräp, çaga düwimi suwuklyga öwrülýär, a ol infeksiýaň nirden döireýandigini bilmeýärler, ýöne şol ýerli ilatyň aýtmagyna görä, Maryň şol Gresiniň ýanynda bir himiki zawot ýa fabrika gurlandan soňra başlapdyr, ýöne tejende-de şonuň ýaly fabrika badygyny billemmok, ýöne gresiň suwy bilen akyp gelýandigi ýa gelmeýändigini doly anyklap bilmedim. Ol infeksiýa, howadan gelýämi ýa suw, ýa ýerli iýmit bilen geçýämi, garaz şol keseliň çeşmesini doly bilenoklar. Ýöne meniň pikirimçe Ekologik katasrofa hökümünde görseň bolar, eger-de şonuň ýaly bolsa ondo Maryň we Tejeniň ýaşaýjylary doly şertde, bir näçe yylyň geçmegi bilen, ýaşaýjylary gysgalyp, elbet-de ýitip gitmegem ähtimal, sebäbi düşnüksiz kesel, aýal maşgalanyň saglygyna we onuň boljak çagasyna urýar. Çaga dünýä inmesede gysga wagytda ýaşaýş bolup bilmez. Indi sorag bar, kim näme pikir edýär, aranyzda şonuň ýaly hadys duçar bolan barmy, hany Mary we tejen etraplarynyň ýasaýjylary ,şonuň ýaly zawod barmy ?, Eger bar bolsa, suwyny we howasyny we iýmitini ekspertden geçirip bolýarmy ?, Gresiň ýanyndaky suwy bir baklaşka alyp, dogtarlarada ugratsaň şolorama bilmeli ? Näme kömek etjegimi billemmokda, ýüregim howsalaly, sizde ekspertize geçirdäýseňiz, eger-de dogry bolsa ol zawotlary duzurmaly we başga ýerden gurmaly, ýa filtirler goýdurtmaly, sebäbi dogrydanda enede çaga döränden, enäniň içinde çalaja toksiň-awylar bar bolsa çykarmak bilen bolýar, ýöne toksin gaty kän bolsa çaga döremek ukybam bolmaýar. Ekologik çareler goýulmasa bu sapagyň başy nirä ýetjek !?
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 70/70 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 1 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 70
♥
Türkmenbaşynyñ nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy
men mary gresdan, mena olar yaly zat eshdip goremok.
Himiki zawot, bashkada fabrikalar, zawotlar kan, zawotlan yanyna barsan porsap dur
men mary gresdan, mena olar yaly zat eshdip goremok.
Himiki zawot, bashkada fabrikalar, zawotlar kan, zawotlan yanyna barsan porsap dur
Orsyetde shol sebapden butun bir shaheri yapdylar. Eger keselin ceshmesi shol bolsa name ucin zawody yapdyryp bolmaz?? Yone ony aytsan hem kabir yerlerin akusherlerine hem ynam yok. Obada-da nache chaga oli chykyar, chaga doguryanlaryn icinde hapa galyar, inne gidyar.. bu zatlaryn onuni lukmanlarymyz hem alsalar bolyar.
gresdaky zawotlary yapsan, bolmaza, toksuz galalymy, ekinler azot, fosforsuz galsynmy? Sekerem cykya olary yapmak dogry dalmika diyan, yapyp bashga yerden guryancan kop wagt gerek bolar
awtor heme kishide bolyan daldir, cagasy ayrylyanlaram zawod, fabrikdan gorenoklar!
bää tejen taryha girjekdä onda.
Özim Maryda ýashaýan welin him zawodyñ täsiri bn çaga dogulshuna zelel ýetýä diýip temada ishdip durun. Dogry, himzawod bizden uzagrakda, uzagam bolsa tüssesi mahal-mahal depämizden geçip gitýär. Ýöne dogulsha zeleli bolup biler. Tüweleme gelnejelermizä ýasap otyrlar, onçaklasynam bilmedim.
Ýöne iñ zyýanly him zawod Türkmenabadyñky diýip eshtdim. Özim bolup hem gördüm. Amýak, Amafos
Hawa, bar zawod, özä dökün öndürýär, bilemok haýsyny. Kiçijek ýöne uzyn turbadan sary tüsse çykyp durýar. Käwagtlar asmanda bildirýär sary tüsse gowja edip seretseň. Zyýan berýändir, ýöne çaga aýyrýanyny menem birinji gezek eşidýän. Şunuň ýaly zawodlar zatlary ýaşaýyş punktlardan daşyrakda etmeli başdan... Gynandyryjy ýagdaý, ozalam-a az ilatymyz, aý munuň aladasyny etjek barmy, her kimiň öz gaýgysy bu wagt
gaty howply we aýlaganç zatlar. şol zawodlary ilatly ýerden daşrak gurulsa kem bolmazdymyka diýýän
dostlar täleýimize gynanaly mähriban türkmen halkymyz menden saňa barýança diýen pikiri kellesinden çykarýança.
näme diýjek bolýan, iň ýönekeýi meniň gurluşyk işimi 1 hepdede daş ederis agam diýip alýan usta 3-4 hepdede hem gutarman gözüni çakgynyň çüýi ýaly edip. guran zatlarynam mamam gursa olardan tertipli gurjak.
ýa-da awtobusda oturan ýerine çigit gabyk çaşyryp hamala ýurt sorap ýoren göroglynyň nesli ýalip turup gidýän eziz mähriban halkym entek köp pidalar bermeli bolar. bu zatlar hemme ösüp barýan ýurtda görülen bolup geçen zatlar.
ýa-da nämeüçin welosiped münip bolmaýar türkmenistanda ýagdaýy ýeten ýetmedik bir maşyn ýetmedi maşgalanyň her agza sany ulag edinmek moda. ekologiýany kirletmek diňe öz neslimize däl eýsäm bütin dünýä zyýan edýäris.
ýa-da köçeden geçelgeden dälde duşgeldik ýerden kellä taýak degen ýaly süsdürilip ýöresek
ýa-da arasy 15 metr bolmadyk iki yşyk aralygyna ýaryşdan galyp barýan ýaly kowuşýan soňky model maşynlar nämäniň yşaraty milledin gömükliginden. entek aňy pes milledin muňa hiç kim günäkär däl.
Gaty gyzykly,gynandyryjy mowzuk pikirlendiriji yone bary bir care gormezler gozlerini yumup gecip giderler,adamlar bir birine bolan hormaty yitirip barya.
Umuman netijeläp aýdanyňda, ondo şol karbamid zawodyň tüsselerem ekine siňip belli bir derejede aýallaryň reproduktiw ýagny dogurýan sistemasyna uly täsiri bar ýaly, elbetde bu da gümansyratma, ýerli alymlar çykalga tapmaly pikirimçe, ýöne dogrydanda şepagat uýalarynyň klasifikasýasy pes we käte lukmanlarymyzyňam tejribesi pesliginden, çaga ölumi bolýar, ýöne şu kesel ýaly ýüzlenme ýeke Tejen we Mardan Aşgabada gaýtýan hassalar köp bolanlygyny eşitdim, diýmek şol Karbamid zawadynyň emmasy bardyr dp çaklaýan, ýöne muny doly öwrenmek gerekdä !,pikirimçe !
Gowy tema gozgapsyn Ya Swamy, hakykatdan hem su zawod ekalogiya hem adam saglygy tarapdan gaty ziyanly yone bu yerde azajik cisirilipdir, Mary Gresde azot, fosfor ,,, himiki maddalary cykaryan zawod kan we ziyanam kan. yone ilata yokardaky aydilsy yali zayiny bardyr oydemok. name ucin mary gres we tejen. Sebabi bu zawodlara gaz we suw gerek, son ucin has irrak gurlan bu zawodlar ucin so yer onayli diylip gurlan, tejende bolsa S.Turkmenbasyn tejen ilatyna is mumkinciligini artdyrma maksady bilen guryar, aslynda tejende gurulmaly zawod dal, sebabi ne gaz bar ne de suw, tejen deryasyny ulanylanok bu zawod ucin, gaz mary gresden, suwam hanhouzdan gelya, Tejende 2005 yilinda gurlandan bari so zawodyn towreginde yasayan yerli ilat ziyanynyn bardygyny duyyalar, bilyaler we tejenin yerli hakimliklerine yuzem tutdylar, we tazeden filter goyuldy, 0nda-da yene ziyanny bar diyyaler, halky kosesdirmek maksady bilen goyuldy filter. hakykatdanam ziyanlydyr yone yokarda cisirlen yali gordum temany(mary gres we tejen ilatyny gutariip baryan yaly gorkezlipdir 😆😆).
haa elektrigem gerek bu zawodlara, olam mary gresden gelya tejene, aslynda su zawodyn yeri dalda tejen, yone is mumkinciligi artdyrma maksady bilen gurulan,,,,
Aşgabadyn raddomynda bir dayzamyn gyzy işleyan bolmaly, statistika toplamaly bolsa ha şona bir yuz tutup göreyin hany, Marydan dogum zerarly gelyan, çagasyny düşüryan köpmüka?!
Birem muny sanitarni slujbalaryn işgarleri bu zawodlaryn arassaçylygna, yetiryan ziyanina jogapkar bolyan bolmaly. eger çyndanam beyle problema bar bolsa, onda sanitarni slujban yokarrajygyndan birine bu yagdayi duyduryp görjek bolmaly.
Barde işler tanysh bilişin üsti bilen yöreya-da, hany gözleşdirelin onda kimin dayisi agasy bolsa guk diyewersin
belki aytyanynyz dogrudyr, o zawodlar yapylsa toksuz, azotsuz, fosforsuz , şekersiz galarys. emme bu zatlaryn tizirak öni alynmasa bu gidişi bn o töwereklerde şol tokdan, azot fosfordan peydalanmaga, şol öndürülen şekeri iymage adam gara dalmaymasa diyip gorkyan...
Eh, ekonomistlara gowja edip ekologiya sapagny gecmelday. Name ucip kop wagytdan son tasiri yetya? Mence bu adamyn organizmyna yuwa$ yuwa$ orna$anyndan son problema yuze cikya. Ya bolmasa ozal zawodyn ilata ziyani yetmez yaly $ertler doredilen bolsa, bu wagt ol $ertlere gozegcilik edyan yokdur. Birem yerli ilata bu kesel orna$sa hronik bolup neril yzarlamak howpam bar.
Bulardan da$ari gyzlar yiljak geyinsin. Geljekde caga dopurmaly ki$iler organizmny has ayamaly, dine ozi dal cagan sagdyn dogulmagy ucinem.