Dosty neneňsi gazanmaly we adamlara nädip täsiriňi ýetirmeli - Meşhurlyga tarap iň gysga ýol

Bähbit bolsun 🙂

Wahey, näme kitapdy ol.

“Pensilwaniýa” myhmanhanasynyň tans zalynda
iki ýarym müň adamyň sabyrsyzlyk bilen garaşýan zadynyň sebäbi ine, şundadyr.
Olaryň köp wagtlap gözlän zadyny edil şu ýerde tapýan bolmaklary mümkin.
Gazetdäki bildirişe munça aýal-erkegiň höwesek imrinmesiniň sebäbini hem şundan
gözlemeli.

Bular orta mekdepde, kollejde jan edip, kitap
baryny agtaryp okap ýörkäler, hünärleri boýunça şowly işlemek diňe aljak
bilimlerine bagly bolar, şolam maşgalany, kärhanany dolandyrmaga, baýlyk
toplamaga kömek eder öýdýärdiler.

Emma hakykat bularyň garaşyşyndan gödegräk
bolup çykdy. Iş ýüzünde gabat gelýän zatlar diňe bilime bagly däldi. Birnäçe
ýyl geçenden soň bular näumyt bolup başlady. Şunlukda lapykeçlik döredi.
Bilimli, hünäriňe ökde bolanyň bilen üstünlik gazanyp bolmaýardy. Işewür
dünýäde has uly üstünlikler gazanmak üçin bilimden, hünäriňe ökdelikden
daşgaryn, ýerlikli geplemäni, özgeleri öz garaýyşlaryňa imrindirmäni hem öz
matlaplaryňy wagyz etmäni, şu zatlaryň üsti bilenem özüňi ile tanatmany
başarmalydy.

Senagat we maliýe işleriniň çäginde ýolbaşçy wezipeleri
eýelemekde ugurtapyjylygyň, hususy häsiýetleriň we gepe çeperligiň latyn
işliklerini bilmekden ýa-da Garward uniwersitetiniň diplomyndan has zerurdygyna
olar göz ýetirdiler.

“San” gazetinde peýda bolan bildiriş
“Pensilwaniýa” myhmanhanasyndaky ýygnagyň gyzykly boljakdygyna wada beripdi. Bu
şeýle-de boldy.

Gürrüňi edilýän kursy gutaran adamlaryň on
sekizi mikrofonyň öňünde hatara durdy. Şolaryň on bäşisine öz hekaýatlaryny
aýtmak üçin bary-ýogy ýetmiş bäş sekuntdan wagt berildi. Şondan soň serenjam
beriji ýolbaşçy çekijini urup: “Siziň wagtyňyz gutardy! Indiki orator!” diýip,
yglan edýärdi.

Düzlükden dabyrdaşyp eňip barýan ýabany
öküzleriň sürüsiniň tizligi ýaly, hereket çalt dowam edýärdi. Tomaşaçylar bu
spektakla dik durup bir ýarym sagat seretdiler.

Çykyş edenleriň arasynda ABŞ-yň işjeň
toparlarynyň dürli wekilleri bardy. Olar: birmeňzeş ownuk söwda magazinlerine
eýelik edýän firmanyň administratorundan, çörek bişirijiden, haýsydyr bir söwda
assosiasiýasynyň prawleniýesiniň başlygyndan, iki bankirden, ýük maşynlaryny
satyjy agentden, himiki önümleri satyjy agentden, strahowaniýe agentinden,
kerpiç örüjiler assosiasiýasynyň sekretaryndan, buhgalterden, diş doktorundan,
“Hristiýan ylmy” guramasynyň wekilinden, Indianapolisden Nýu-Ýorka kursa
okamaga gelen dermanhana eýesinden, diňe üç minutlyk örän möhüm çykyşa
taýýarlanmak üçin Gawanadan gelen aklawjydan ybaratdy.

Birinji çykyş eden oratoryň ady şotlantlardan bölünip çykan
millet bolan gelleriň adyna meňzeşdi. Oňa Patrik J. O’Heýr diýýärdiler Ol
Irlandiýada doglupdyr, bary-ýogy dört ýyl mekdebe gatnapdyr. Amerika gelip,
ilkibada mehanik, soňra şofýor bolup işläpdir.

Şunlukda, onuň kyrk ýaşy dolupdyr, çaga
basypdyr, olary eklemek üçin köpräk harjy gerek bolupdyr. Şonuň üçinem ol ýük
maşynlaryny satýan agent bolup işe geçmäge synanşypdyr. Özüniň aýtmagyna görä,
bu adam özüne kembaha garamakdan ejir çekýän eken. Şol sebäpli ýaňky täze işe
girjek firmasynyň gapysyny açmaga utanyp, onuň töwereginde zowzanaklap
ýörüpdir. Ahyry işe girenden soňam söwda agenti bolmak onuň maňzyna batmandyr.
Işden çykarman bolup, öňki kärini dowam etdirjek bolup ýörkä-de Deýl Karnegiň
ýerlikli geplemek sungatyny öwredýän kursunyň diňleýjileriniň guramaçylyk
ýygnagyna çagyrylypdyr. “Barsam ýokary bilimli sowatly adamlaryň arasyna düşüp
aljyraryn” diýen gorky
bilen, onuň ýygnaga-da gidesi gelmändir.

Güzeran zerarly herki zatdan dalda gözläp,
ýapyşalga tapsa, ýapyşmaga kaýyl aýalyna ony yrmak başardypdyr. Ol: “Munuň saňa delalaty degmegi
mümkin. Pat, Hudaýyň nireden berjegini bilip bolmaz, sen şoňa git” diýipdir. Ol
ýygnak geçjek ýere gaýdypdyr. Gelip jaýa girmäge het edibilmän, bäş minut dagy
gapyda durupdyr.

Ilkibaşda çykyş etmäge birnäçe gezek
synanyşanda, onuň gorkudan ýaňa başy aýlanypdyr. Hepdeler geçipdir, onda özüne
bolan ynam güýçlenipdir. Kem-kem ýaňkyda çekinjeňlikden, gorky-ürküden nyşan
galmandyr, gaýtam uly auditoriýanyň oňünde çykyş etmek oňa ýarap başlapdyr.
Diňleýän adam näçe köp boldugyça, onuň göhi gelip ugrapdyr. Şunlukda ol käbir
adamlardyr müşderilerinden çekinmesini düýpgöter taşlapdyr. Petiň girdejisi
birden ýokary galypdyr. Häzir ol Nýu-Ýorkuň iň gowy söwda agentleriniň biridir.
Şol gün agşam Patrik O’Heýr “Pensilwaniýa” myhmanhanasynda, iki ýarym müň diňleýjiniň
öňünde öz üstünlikleriniň geň galdyryjy taryhyny gürrüň berdi. Zal gülküden
ýaňa ýarylaýyn diýýärdi. Şeýle şowly çykyş, diňe käbir professional oratorlara
başardar.

Indiki sözi on bir çaganyň atasy, ak saçly
bankir alýar. Ol birinji gezek klasda geplejek bolanda onuň dili tutulan ekeni.
Godfri Meýer diýilýän bu adamyň şonda beýnisi işlemändir. Meýeriň taryhy –
ýolbaşçy postlary diňe ussat geplemegi başarýan adamlaryň eýeleýändiginiň aýdyň
mysalydyr.

Meýer häzir Uolli-stritde (Nýu-Ýorkdaky esasy
banklaryň, uly konsernleriň, birja fondlarynyň ýerleşýän köçesi) işleýär. Ol
ozal ýigrimi bäş ýyllap Nýu-Jersi ştatynyň Klifton şäherinde ýaşapdyr. Şol
wagtlar Meýer jemgyýetçilik işlerine işeňňir gatnaşmandyr. Ony şäheriň bäş ýüz
töweregi adamy tanaýar ekeni.

Karnegiň kursuna gatnap ugranynyň yz ýanlary
oňa salgyt töleginiň hatyny gowşurýarlar. Salgydy adalatsyz hasap edýänligi
üçin, ol gahar atyna atlanýar. Adatça şeýle halatlarda ol öýünden çykman hum
ýaly çişip oturar eken. Haty goňşularyna görkezip, zeýrenip, jibirdäp içini
sowadýarmyşyn. Emma şol agşam ol adaty häsiýetinden el çekip, şlýapasyny
kellesine sokupdyr-da, şäher boýunça ýüze çykýan meseleleri çözmek üçin
ýygnanýan saýlawçylaryň ýygnagyna düňk ýasapdyr. Şol ýerde-de köpçüligiň öňüne
çykyp, gepläp göwün solpudan çykypdyr.

Şeýle gahar-gazaply çykyşyň täsirine düşen
Kliftonyň grajdanlary, geljekki saýlawda öz kandidaturasyny şäher
munisipalitetine görkezmegini tutanýerli haýyş edip başlapdyrlar. Şunuň bilen
baglylykda ol bir ýygnakdan çyksa, beýlekä baryp, şäheriň munisipal
häkimiýetleriniň serişdeleri bisarpa tutuşyny, harajatlary artykmaç sowuşlaryny
ýazgaryp, birnäçe hepdäniň dowamynda yzygiderli çykyş edýär.

Şäheriň munisipalitetine togsan alty sany
kandidat görkezilipdir. Haçanda sesler sanalanda Godfri Meýeriň ady birinji
ýerde eken. Ol sähelçe wagtyň içinde kyrk müň ýaşaýjyly şäherde iň bir tanymal
adama öwrülip ötägidipdir. Köpçuligiň öňünde çykyp geplemeler Meýere ozalky
ýigrimi bäş ýyldaky tutan dostlaryndan segsen esse köp dost gazanmaga
mümkinçilik berdi. Bu hadysanyň bary-ýogy alty hepdäniň içinde bolup geçendigi
has-da geň galdyryjydyr.

Onuň aýlyk gazanjy bolsa munisipalitetiň
çleni hökmünde ozalkysyndan müň prosent artdy.

Üçünji
orator gaty iri azyk önümleri fabrikantlarynyň assosiasiýasynyň başlygydy. Ol
ozal direktorlaryň sowetleriniň ýygnaklarynda ýerinden turmaga-da çekinýändigi
gürrüň berdi. Ýaňky öz pikirini
köpçülige ussatlyk bilen düşündirip ugrandan soň, iki sany geň hadysa bolupdy.
Ony basym öz assosiasiýalarynyň prawleniýesiniň başlyklygyna saýlapdyrlar. Bu
wezipe ony ABŞ-yň dürli künjeklerinde çykyş etmäge borçly edipdir. Onuň eden
çykyşlarynyň käbiri Assoşeýted Press agentligi tarapyndan ýurduň
gazet-jurnallarynda çap edilip giňden ýaýradylypdyr.

Ol çykyş etmäni öwrenenden soňky geçen iki
ýylyň dowamynda kompaniýalaryň we onuň goýberýän önümleriniň reklamasyny öň
çärýek million harçlap ýaýradýan gönümel reklamalaryndanam giň
propagandirlemegi başardy. Ol ozal aşaky Manhettendäki käbir ýolbaşçylara jaň
etmäge-de, olary käte nahara çagyrmaga-da çekinip gezendigini boýun aldy. Emma
indi welin şol adamlaryň özleri oňa jaň edýärler, ertirlik nahara çagyrýarlar,
üstesine-de gymmatly wagtyny alandyklary üçin ötünç soraýarlar. Ýerlikli
geplemegiň gudraty gör, nähili eken.

Çykyş etmegi başarmak tanymallyga sary barýan
iň gysga ýoldur. Bu ukyp adamy köpçülikden bir garyş ýokary saýlaýar hem ony
adamlaryň üns merkezinde saklaýar. Adatça gowy, ýerlikli gürlemäni başarýan
adamlara onuň asla ukyby bolmadyk zatlaryny hem başarýandyr öýdýärler.

Häzirki günlerde biziň ýurdumyzda uly
adamlary okatmak hereketi diýseň okgunly ösýär. Bu hereketiň iň netijeli
wekilleriniň biri Deýl Karnegidir. Ol uly adamlaryň çykyşlaryny iň köp diňlän
we olar barada tankydy belliklerini aýdan adamdyr. Ripliniň ýaňy-ýakynda peýda
bolan “Ynansaňyz ynanyň, ynanmasaňyz, özüňiz biliň” diýen karikatura toparyna
salgylansak, Deýl Karnegi bir ýüz elli müň sany çykyşa tankydy analiz beripdir.
Eger sizi şeyle
uly san haýran galdyrmadyk bolsa, onda siz başga bir zady göz öňüne getiriň.
Bu, Kalumbyň Amerikany açaly bäri, tas her gün bir çykyş edildi diýildigidir.
Başgaça aýdanymyzda, her kim Karnegiň gatnaşmagynda bary-ýogy üç minut çykyş eden bolsa, onda oňa
gije-gündiz ýatman, bir ýylyň dowamynda olary diňlemek gerek bolardy.

Deýl Karnegiň durli
gapma-garşylyklara baý ömri özboluşly ideýa maýyl hem ony uly ruhubelentlik
bilen durmuşa geçirjek bolan adamyň ýetip biljek derejesini görkezýän aýdyň
mysaldyr.

Ol Missuri ştatynda, demir
ýoldan on alty kilometrlikde ýerleşýän fermada eneden dogulypdyr. Karnegi on
iki ýaşynda birinji gezek tramwaýy görüpdir. Şuňa garamazdan ol kyrk alty
ýaşynyň içinde Ýeriň iň uzak künjekleri bilen tanyş bolmaga ýetişdi. Gonkongdan
Hammerfeste çenli, bir gezek bolsa Demirgazyk polýusyna-da ýakyn bardy. Onuň
Demirgazyk polýusyndaky baran ýeri admiral Berdiň Litl – Amerikadaky ştab-kwartirasynyň
duran ýerinden Günorta polýusa çenli bolan aralykdanam golaýdy.

Bir wagtlar sagadayna bary-ýogy
bäş sent hak alyp, ýer tudanasyny ýygan, ot oran bu missurili oglanjyk indi her minudyna
bir dollar alyp, uly korporasiýalaryň ýolbaşçyklaryna pikirlerini aýdyň beýan
etmek sungatyny öwredýär.

Bir mahallar Günorta Dakotynyň
günbatar böleginde göle tagmalap, ýabyň üstünde selkildäp sygyr bakan padyman
indi Uelsiň şazadasynyň hemaýaty bilen Londonda çykyş edýär.

Märeke öňündäki ilkinji bäş-alty
çykyşynda düýpli şowsuzlyga uçran bu ýigit soňra meniň hususy iş dolandyryjym
boldy. Deýl Karnegiň ýolbaşçylygy astynda okamagym, meniň köp üstünliklerimiň
hemrasy boldy.

Ýaş Karnegiň bilim almak üçin
söken ýoly kyn boldy. Missuri ştatynyň demirgazyk-günbatar böleginde ýerleşen
köne fermanyň üstüne köp betbagtçylyklar inip durardy.“102”
atly derýa ýylyň-ýylyna joşýardy, ak ekinleri suw basýardy, bedäni sil alyp
gidýärdi. Her ýyl diýen ýaly semiz doňuzlara mergi keseli degip, olaryň sany
azalýardy. Iri şahly mallaryň we gatyrlaryň bahasy iň pes derejä düşeni
sebäpli, bank ferma hojaýynlarynyň goýan girewini tölemejekdigi barada haýbat
atýardy.

Halys ruhdan düşen Karnegiň
maşgalasy ozalky fermalaryny satyp, Missuri ştatynyň Uorrensbergdäki
mugallymçylyk kollejiniň golaýynda ýerleşýän täze bir fermany satyn aldylar.
Şol mahallar günüňe bir dollara kireýine jaý alsaň, iýmitiňem berýärdiler. Emma
ýaş Karnegiň şoňa-da mümkinçiligi ýokdy. Şol sebäpli ol fermada ýaşap, bäş
kilometr töweregi daşlykdaky kolleje ýabyly gatnap okamaly boldy. Ol fermada
sygyrlary sagýardy, odun aýyrýardy, doňuzlary naharlaýardy. Işden dynandan
soňra bolsa, tä gözi ýumlup, maňlaýyny kitaplara urýança, ýag çyranyň yşygyna
latyn işliklerini gaýtalap-gaýtalap okaýardy. Ol ýarym gije ýerine girse-de
sagadyny üçe gurup ýatmaly bolýardy. Sebäbi kakasy dýurok-jersi atly tohum
doňuzlaryny köpeltmegiň arzuwyndady. Gyşyň sowuk gijelerinde jojuklaryň sowuk
alaýmak howpy bolansoň, olary ilkagşamdan sebede salyp, aşhananyň pejiniň
ýanynda getirip goýýardylar. Üstlerini jut halta bilen basyrýardylar. Jojuklar
dilleşen ýaly, daňdan sagat üçde süýt talap edip jygyldaşyp başlaýardylar. Şol
mahalam sagat jyňňyrdap, Deýlini oýarýardy. Gije jojuklary enesiniň ýanyna
äkidip, emip bolansoňlaram ýene yzyna alyp gaýtmak onuň boýnunady. Deýl her gyş
gijesi syňsyraklap bu işi edýärdi.

Mugallymçylyk kollejiň alty ýüz
studenti bardy. Şolaryňam diňe alty sanysynyň şäherde ýaşamaga mümkinçiligi
ýokdy. Şolardan biri hem Deýl Karnegidi. Ol her gün okuwdan gelip, sygyrlary
sagmaly bolýardy. Özüne dar bolýan paltosuny, kelte bolýan jalbaryny geýip kolleje
baranda, garypdyklaryna utanýardy, kemsinýärdi. Şeýdip, egnini gyzyp ýörşüne,
onda özüne kembaha garamak duýgusy gitdikçe ösýärdi. Şu zerarly Karnegi
deň-duşlaryndan saýlanmagyň iň gysga ýoluny gözläp başlaýar. Kollejdäki futbol
oýnayan hem oratorçylyk çekişmelere gatnaşyp, ýeňiji bolýan studentleriň
beýlekilere görä abraýlarynyň galandygyny ol tiz saýgardy.

Sportda tapawutlanyp
bilmejekdigine gözi ýeten Karnegi dilewarçylyk boýunça geçirilýän ýaryşlarda
üstün çykmagy niýet edindi. Ol birnäçe aýyň dowamynda çykyş etmäge taýynlandy.
Sygyr sagyp otyrka-da, ýabyly kolleje barýarka-da onuň pişesi owadan
geplemekligi öwrenmek boldy. Soňabaka ol saraýdaky küdäniň üstüne münüp,
ellerini kelemenledip, ürküp hasyrdaşyp uçýan kepderileriň arasynda ýaponlaryň
Amerika göçüp gelmegini togtatmak barada uly joşgun bilen söz sözlemäge
türgenleşmäni çykardy.

Şeýle yhlas bilen ýapyşsa-da,
oňa şowsuzlyk yzyna şowsuzlyk uçrady. Ol wagtlar Karnegiň bary-ýogy on sekiz
ýaşy bardy. Özem öýkelekdi, tekepbirdi. Şowsuzlyklar ony aljyratdy,
sussupesligini has-da artdyrdy, hat-da janyna kast etmek pikirine hem
ýolukdyrdy. Emma garaşylmadyk ýerden ol kollejde geçirilýän oratorlyk
sungatynyň konkurs ýaryşlarynda üstün çykyp ugrady.

Şeýlelikde özlerini konkursa
taýýarlamagy haýyş edip, oňa beýleki studentler hem ýuz tutup başladylar. Onuň
kömegi bilen dilewarlyk ýaryşynda üstün çykanlaram boldy.

Ol kolleji gutaransoň, Günbatar
Nebraskiniň we Gündogar Waýomingiň çäge depeleriniň arasynda ýaşap ýören
fermerler üçin gaýybana kurs açdy.

Karnegiň gujur-gaýratyna, tüýs
ýürekden eden
yhlasyna garamazdan, başlan bu işi üstünlik getirmedi. Şonda ol janyna jaý
tapmandy. Halys ruhdan düşen günleriniň birinde ol Nebraska ştatynyň Allaýan şäherindäki
ýaşaýan myhmanhanasyna gelip, ýaşaýan otagyndaky krowadyna özüni taşlap,
gündiziň günortany möňňürip aglapdam. Onuň ters täleýinden gaçyp sypasy gelen
saparlary kän bolupdy. Bu gezegem Deýliniň durmuşyň keç hem ýowuz göreşinden
gaçasy geldi. Onuňşol wagtky niýeti ýene kolleje gaýdyp barmakdy. Emma muňa
bogny ysmady. Şonuň üçinem ol Omaha
gidip, kärini başgalamagy ýüregine düwdi. Karnegiň şol wagt otla münere bilet
pulam ýokdy. Bilet pulunyň deregine-de ýolda iki wagon ýabany ýabynyň ot-suwuna
seretmegi boýun aldy.

Deýl Günorta Omaha gelip, “Armor
end kampaniýasynda” işe durdy. Onuň indiki wezipesi Günorta Dakotdaky
hindileriň ýaşaýan ýerlerinde we beýleki maldarçylyk raýonlarynda duzlanan,
tüssä tutulan doňuz etini, doňuzyň ak ýagyny hem sabyn satmakdan ybaratdy. Ol
şol ýerlerde ýük otlularynda, paýtunda ýa-da ýabyly ençeme ýollary sökdi.
Amerika ilki göçüp gelenleriň döwrundäki arasy mytgal mata bilen bölünen
myhmanhanalarda ýatyp-turdy. Ol gezme söwda agentleriniň gollanmasyny öwrendi,
doly baş öwredilmedik ýarym ýabany ýabylarda çapdy, hindi gyzlaryna öýlenen
ýerli adamlar bilen kart oýnady, bergidarlardan algysyny almagyň tärlerini
öwrendi. Gyrak-bujakda ýerleşýän dükanlaryň käbir hojaýynlary sargan zadynyň
bahasyny nagt tölemäge gurby çatmasa, Karnegi öz harydynyň deregine onuň
harydyndan alyp, ony hem başga ýerde satyp, “Armor end kampaniýaň” girdejisini
köpeltmek üçin jan edýärdi.

Onuň ýük wagonynda günde ýüz
mildenem köpräk geçmeli wagtlary seýrek bolmaýardy. Duralgalarda otlynyň ýüki
düşürilýänçä, ol şäheriň kwartallaryna aýlanyp söwdagärlerden salgyt alardy.
Haçanda otly zoguny çalanda bolsa, aýak aldygyna ylgap gaýdyp, bat alyp ugran
otla böküp münerdi.

Karnegiň söwda edýän ýeri bolan
Günorta Dakorta Günorta Ýumahadan ýigrimi dokuz sany awtomobil ýoly geçensoň bu
ýerlerde haryt çöl däldi. Şu oňaýsyzlyga garamazdan, Deýl hyzmatyny edýän
firmasynyň söwdasyny ýigrimi bäşinji ýerden welaýatda birinji ýere çykardy.
“Armor end kampani” firmasy onuň juda müşgül işi asan edenligini belläp, oňa
öňkä görä ýokarrak wezipe hödürledi. Emma Deýl ol wezipeden ýüz dönderip, işden
çykdy. Şondan soň ol Nýu-Ýorka gidip, teatr sungaty Akademiýasynda okady, “Sirk
artistkasy Polly” diýen pýesada Hartli diýen doktoruň rolunda oýnap ýurtda
aýlandy.

Ol özüniň But ýa-da Barrimor
ýaly şöhratly aktýor bolup bilmejekdigine akly çatýardy. Şonuň üçinem ol
ýene-de gezme söwda agenti kärine dolanyp bardy we “Pakkard motorkar kampani”
firmasynyň ýük maşynlaryny satyp ugrady.

Deýliň maşyndan düýbünden başy
çykmaýardy, ony öwrenmek höwesi hem ýokdy. Ol özüni iň betbagt adam
hasaplaýardy, her gün halamaýan işine sary ugramak onuň üçin uly güzapdy.
Kollejde okaýarka arzuw eden
kitaplaryny ýazmak isleýärdi. Şol sebäpli Karnegi işden çykyp hekaýadyr roman
ýazmagy, gazanç üçin bolsa agşamky mekdeplerde mugallym bolmagy ýüregine düwdi.

Ýöne haýsy sapagy okatmaly? Şu
sowal ýüze çykanda, ol geçen ýoluna, kollejde eden işlerine ser saldy. Görüp otursa
oratorçylyk sungaty boýunça gören taýýarlygy oňa beýleki predmetlerden köp
peýda getiren eken. Özüne bolan ynamy, batyrgaýlygy, sowukganlylygy, işewür
adamlar bilen gürleşmäni öwredýän hut şu sungatdy. Şonuň üçinem ol Nýu-Ýorkdaky
ÝAHÝA-nyň mekdebiniň administrasiýasyna şeýle teklip bilen ýüz tutdy. Mekdepde
oratorçylyk sungatyny okatmaga mümkinçilik döretmeklerini erjellik bilen haýyş
etdi.

Näme? Biznesmenleri orator
etmelimi? Samsyklyk! ÝAHÝA-nyň ýolbaşçylary ozal bu kybap kurslary açmaga
synanyşyk edipdiler, olaryňam bary puç bolup çykypdy. Şonuň üçinem
administrasiýa Karnegiň teklibine pitiwa etmedi. Direktor Deýliň özi gaçyp
gider ýaly teklip girizdi. Her leksiýa üçin mugallymlara töleýän iki dollaryny
oňa tölejek däldigini aýtdy. Karnegi açyljak kurslardan düşjek puluň belli bir
prosentine kaýyl bolup mugallymçylyk etmäge razy boldy. Emma iki dollara
dözmedik administrator üç ýyl geçip-geçmänkä, onuň her agşamky leksiýasy üçin
otuz dollar töläp başlamaga mejbury razylaşdy.

Kurs örän uly üstünlik getirdi.
Ol hakda ÝAHÝA-nyň beýleki bölümleri, soňra başga şäherlerdäki mekdepleri
eşidip başlady. Tiz wagtda Deýl Karnegi meşhur gezme lektor adyny aldy. Ol
Nýu-Ýorkda, Filadelfiýada, Baltimorda, birneme gijiräk bolsa, Londonda, Parijde
leksiýalar bilen çykyş etdi. Onuň kursuna teşnelik bilen eňýän işewür adamlar
üçin häzire çenli taýýarlanan okuw kitaplary durmuşdan üzňedi, has ylmydy we
guraksydy. Deýl bu ugurdan kitap ýazmaklyga batyrgaý girişdi. Onuň ýazan
“Oratorçylyk sungaty we işewür dünýäde adamlara täsir etmek ukyby” diýen kitaby
häzir ÝAHÝA-nyň hemme bölümlerinde, bankirleriň Amerikan assosiýasiasynda,
kredit tölemek mükinçiligini öwrenýän ekspertleriň milli assosiýasialarynda
resmi okuw kitabydyr.

Häzir her möwsümde Karnegiň
ýanyna jemagat öňünde çykyp geplemäge türgenleşmegi öwrenmäge gelýänleriň sany,
Nýu-Ýorkuň ýigrimi iki kollejidir uniwersitetleri tarapyndan oratorçylyk
sungatyny öwrenmek üçin gurulýan kurslara gatnaşýanlaryň ählisinden kändir.

Karnegi sabyr käsesi dolup,
özüni unudan adam çeper geplär diýip hasap edýär. Eger şäherdäki iň bir nadan adamyňam eňegine
ýumruk bilen urup ýykaýsaň, ol ýerinden turup şeýle bir saýrar welin, Uilýam
Jennings Braýnyň men diýen wagtyndakysyndanam zor cykar diýip, Deýl ynamly
aýdýar. Özüne we ony örän tolgundyrýan ideýa ynamy bolan her bir adamyň şowly
çykyş etmäge mümkinçiliginiň bardygyna Karnegi güwä geçýär.

Karnegiň pikiriçe, öz-özüňe
ynamy berkidip, başarmaýandyryn öýdýän işleriňe-de hyjuwly ýapyşyp, ol işe
hötde gelmäniň ugruny tapsaň, il içinde işi şowly adam hökmünde şöhratlanyp
bolar. Şonuň üçinem ol diňleýjilerini her sapakda çykyş etmäge mejbur edýär.
Zalda oturanlar çykyş edýän bilen ýürekdeş, sebäbi diňleýjileriň hemmesiniň
ýagdaýy birmeňzeş, olar yzygiderli türgenleşmegiň netijesinde, özlerinde
batyrgaýlyk, ynam we ruhubelentlik duýýarlar. Soňra bu zatlar özara gürrüňlerde
gowy peýda berýär.

Bu geçen ýyllaryň dowamynda
adamlara köpçülikde çykyş etmegi öwretmeklik meniň baş wezipäm däldir diýip,
Karnegi leksiýalarynda aýdar ekeni. Onuň esasy maksady adamlaryň gorkyny ýeňip,
batyrgaý bolmagyny gazanmakdan, şunuň usulyny öwretmekden ybarat bolupdyr.

Ilkibaşda ol işewür dünýäniň
wekillerine diňe oratorçylyk sungatyny öwredip başlapdyr. Klas partasynda
oturanlary bäri otuz ýyl töweregi geçen bu adamlar ilki Karnegiň sapagyna şüpheli
garapdyrlar. Şonuň üçinem okuw üçin tölegi başbitin däl-de, bölekleýin
töläpdirler. Olar ertirki boljak işewür gürrüňde, giň auditoriýanyň öňündäki
çykyşynda ulanar ýaly, şu günki okuwdan ertesi netije gözläpdirler,
alňasapdyrlar.

Şonuň üçinem Deýl tiz, maksada
okgunly işlemeli bolupdyr, şeýdibem köpçülikde çykyş etmegi, ynandyrmak
sungatyny, adam aragatnaşyklarynyň meselelerini, işde ulanmaga amatly
psihologiýany özünde jemleýän täsin hem ýeke-täk köptaraply kursy döredipdir.

Şeýlelikde, Karnegi adaty
okuwlardaky berk düzgün-nyzamy talap etmeýän, iş ýüzünde ulanmasy aňsat örän
gyzykly kursy işläp düzýär.

Şeýle kursy gutaranlaryň özleri
hem soňra klublary döredip, uzak ýyllaryň dowamynda ol ýerde iki hepdeden bir
gezek duşuşyp durýarlar. Filadelfiýada on dokuz adamdan ybarat şeýle toparlaryň
biri indi on ýedi ýyl bäri her gyş, aýda iki gezek duşuşýarlar. Duşuşyga
gelýänler awtomobilli elli, ýüz mil geçmeli bolýarlar. Bir diňleýji bolsa Nýu-Ýorkda
Çikagodan hepdede bir gezek gatnapdyr.

Garward uniwersitetiniň
professory Uilýam Jeýmsiň aýtmagyna görä, ortaça adam özüniň akyl ýetiriş ukyplarynyň
diňe on prosentini ulanýar. Deýl Karnegi işewür toparlaryň wekillerine
özleriniň gizlin mümkinçiliklerini ösdürmäge kömek edip, uly adamlary okatmagyň
ajaýyp sistemasyny dörediji boldy.

Minnetdar!!! azap edip yazypsyn!!!👍

Awtor $u kitabyñ doly elektron görnü$ini nireden tapyp bolarka?$u ýazgylar doly kitapmy ýada icindäki käbir maglumatlar ýazylarymy?

Ahmet Amangeldi ogly:
Awtor $u kitabyñ doly elektron görnü$ini nireden tapyp bolarka?$u ýazgylar doly kitapmy ýada icindäki käbir maglumatlar ýazylarymy?

men muny kitapdan yazyan. word programmasyna yazp, son barik goyyan.

myahriban:
Minnetdar!!! azap edip yazypsyn!!!

size-de minnetdar, okanynyz ucin🙂