Dosty neneňsi gazanmaly we adamlara nädiptäsiriňi ýetirmeli - Deýl Karnegi

ashyk_oglan· 9 aprel 2012 ý. 00:55 · 165 gezek okaldy· halanan: 5ertir.com

Bagtly bolmagyň syryny öwredýän adam

(Giriş ýerine)

Eger-de siz işleriňiziň şowly,
dostlaryňyzyň köp bolmagyny, il içinde meşhur bolmagyňyzy, maşgala
agzybirligini bagt hasap edýän bolsaňyz, eliňizdäki kitap nädip bagtly bolmagyň
usullaryny öwredýän kitapdyr. Juda biagyr adam bolaýmasa, muny bir gezek okan
ikinji, üçünji... gezek – tä berilýän maslahatlary iş ýüzünde ulanmagy
öwrenýänçä, okajakdygyna, soňra bolsa ony nesilleri üçin aýap goýjakdygyna güwä
geçse bolar.

Deýl Karnegiň bahasyna ýetip bolmajak şeýle
kitabynyň doly tekstiniňşu mahala çenli ozalky SSSR-iň çäklerinde çap edilmänliginiň
sebäbi nämekä? (Biz bu ýerde üýtgedip gurmakdan öňki ýyllary göz öňünde
tutýarys.) Elbetde onuň sebäbi belli: biziň “sosialistik” sistemamyz kapitalizm
dünýäsini ýek ýigrenýärdi, ondan ýagşy zatlary öwrenmekligi hem özüne kiçilik
bilýärdi. Ýogsam, “Dosty neneňsi gazanmaly we adamlara nädip täsiriňi
ýetirmeli” diýen bu kitap ilkinji gezek amerikan okyjysynyň elinde peýda bolaly
bäri altmyş ýyla basalykly wagt geçdi. Munuň adamlaryň arasyndaky gatnaşyklary,
agzybirligi, maşgala abadançylygyny, işewürligi gowulandyrmaga ýardam etjek
eserdigine garamazdan, ol sowet okyjysyna örän giç gowuşdy. Ynha, ol türkmen
okyjysyna bolsa ilkinji gezek hödürlenýär.

Her hal Deýl Karnegiň ady dünýäde gitdigiçe
meşhurlanýardy. Ol meşhurlyk dürli ýollar arkaly biziň watanymyza-da
aralaşýardy. Onuň kitaplarynyň gysgaldylan terjimeleri, käbirleriniň gysgaça
mazmuny käbir j

urnallarda peýda bolýardy.
Bardy-geldi bir kitabynyň doly teksti käbir edaralaryň haýyşy boýunça çap
ediläýende-de oňa “diňe gulluk işinde ulanmak üçin” diýen belgi basylyp, kitap
köpçülikden gizlenýärdi. Şuňa garamazdan, olaryň nusgalary göçürilip, elden-ele
geçirilip okalýardy. Şunlukda rus dilinde okaýan okyjylaryň birentegi Deýl
Karnegiň kitaplary bilen belli derejede tanyş bolmaga mümkinçilik tapanam
bolsa, onuň bu kitabynyň türkmen dilinde peýda bolmagy üçin üýtgedip gurmak
döwrüniňem esli ýyly geçmeli boldy.

Arhiwiň ýagdaýy

● Doly tekst

● 10/10 teswir saklanypdyr

Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗

Teswirler 10

ashyk_oglan 9 aprel 2012 ý. 01:00 +2

Karnegiň eserleri diýseň imrindiriji bolansoň,
hatda onuň adyny eşitmediklerem Deýliň sistemasyny ulanýan adamlaryň
arkasyndan, onuň kitaplarynyň täsiri bilen uçraşandyrlar.

Karnegiň meşhurlygynyň syry eýsem nämeden
ybarat?

Ýekeje mysal: Nýu-Jersi ştatynyň Klifton
şäherinde ýaşaýan Godfri Maýer Karnegiň kursuna alty hepde gatnandan soň,
ozalky ýigrimi bäş ýylda gazanan dostlaryndan segsen esse köp dost gazanmagy
başarypdyr. Onuň aýlyk gazanjy bolsa ozalkysyndan müň prosent ösüpdir. Bu adamyň
we ýene birnäçeleriňşeýle üstünlikleri nädip gazanandyklary barada entek öňde
okarsyňyz. Häzirlikçe ýene-de Karnegiň nädip dünýä meşhur bolanlygynyň syryny
yzarlap başlalyň.

Oýlanyp görüň! Ýigriminji asyr
ylmyň-tehnikanyň güýçli ösen döwri boldy. Çylşyrymly maşynlar – robotlar,
kompýuterler, kämil howa laýnerleri, kosmos gämileri... oýlanyp tapyldy, atom
bölündi. Garaz, akylyňa-oýuňa gelmejek zatlar döredildi. Emma adam
gatnaşyklaryny öwrenmek boýunça düýpli iş edilmedi. Ine, birde-birä-de Deýl Karnegi
orta çykyp, adamlary bagtly etmegiň düzgünnamasyny hödürledi. Şonuň üçinem halk
suwsan goýun ýaly oňa sary eňdi. Onuň bu işiň hötdesinden näderejede
gelendigini Godfri Maýeriň mysalynda görenem bolsaňyz, kitaby özüňiz okap
çykanyňyzdan soň, Karnegiň sistamasyny gündelik durmuşyňyzda ulanmak arkaly has
oňat göz ýetirersiňiz.

Durmuş tejribesi hem pähimleri ynsan
medeniýetiniň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Ony hem edil beýleki medeni
miraslarymyz ýaly öwrenip, belli bir sistema salyp giňden ündew etmelidiris.
Siziň eliňizdäki kitap bu ugurdan edilen ilkinji şowly işleriň biridir. Ol ýiti
zehin hem siňňin synçylyk bilen ýazylan kitapdyr. Adamlara kömek etmek üçin
telwas edýän önümidir.

Kitapda belli akyldarlaryň aýdan dana
sözlerine, nakyllara, şu mesele boýunça toplanan ylmy maglumatlara duşarsyňyz.
Ol sözler akyl-paýhas eleginden geçirilip, olary gündelik gabat gelip duran
meseleleri çözmek üçin nähili ulanmalydygynyň ýollary salgy berilýär. Kitapda
aýdylýan pikirler gündelik durmuşda ulanmak üçin okajak işewür adama-da, bu
ugurdan ylmy iş alyp barýan adama-da zerur gollanma bolup biler.

Indi Deýl Karnegiň pikirlerini beýan ediş
usuly hakda birki agyz aýdyp geçmek gerek. Adatça, owadan geplemäge çalyşýan
köpsözli adamlary ýalan sözlemek üçin hile gurýan hökmünde görýärler. Deýl
Karnegi köpsözlülikden, söz owadanlamakdan halasdyr. Ol adamzadyň asyrlarboýy
toplan akyl-paýhasyny, tejribesini kem-käs taraşlap, gündelik gabat gelip duran
meseleleri çözmek üçin ulanyp bolaýjak ýagdaýa getirip, ony ýene adamzadyň
özüne hödürleýär. Bu kitap alyma-da, işçidir daýhana-da, ýolbaşçy işgärlere-de
zerurdyr, üstesine-de durmuş ýoluna ýaňy gadam basan adama-da düşnüklidir. Deýl
Karnegi adamlary güýmemek islemän, olara praktiki kömek bermek isleýär. Ol şu
niýetini amala aşyrmak üçin üýtgeşik beýan ediş usulyny gözlemän, ýönekeý,
maksada okgunly, gönümel beýan ediş usulyny saýlap alypdyr. Şuňa garamazdan,
kitap özüne bendi ediji, gyzykly okalýar, gaýtadan okaňda-da ýadatmaýar.

Kitabyň ikinji aýratynlygy Karnegiň kiçigöwünlilik
bilen ýürekdeş gürrüň edýänliginden ybaratdyr. Ol mugallym hökmünde özüni
okyjydan belentde goýanok. Özbaşdak, gündelik durmuşda ulanmak üçin amatly bir
filosofiýany ýüze çykaran adam hökmünde men-menlik satanok. Aýdan zatlaryny
faktlara, tejribä, akyl-paýhasyň logikasyna daýanyp, esaslandyryp, ynandyryjy
halda aýdýar.

ashyk_oglan 9 aprel 2012 ý. 01:00 +2

Soňky döwürde “Gyzlary yrmagyň usullary”,
“Ýigidi imrindirmegiň tärleri”, “Başlygyňy tabyn etmegiň ýollary”, “Kartda
utmagyň düzgünleri” diýen ýaly eserler Amerikada köp peýda boldy. Şeýle-de
bolsa, Deýl Karnegiň “Dosty neneňsi gazanmaly we adamlara nädip täsiriňi
ýetirmeli” diýen kitaby we beýleki kitaplary agzalan kitaplaryň arasyndan
okgunly saýlanyp çykdy hem özüni kämilleşdirmek isleýän adamlaryň gündelik ser
salýan kitabyna öwrüldi. Kitabyň okyjylara ýaýran ýyly, entek bir ýylam
geçmänkä, onuň bir million ekzemplýarynyň satylandygy munuň aýdyň şaýadydyr.
Kitabyň tizara daşary ýurtlaryň on dördüsinde terjime edilip çykarylmagy , onuň
näderejede meşhurlygyndan habar berýär. “Nýu-Ýork Times” gazetiniň ýöredýän
spisogy boýunça ol on ýylyň dowamynda iň köp okalýan kitaplaryň hatarynda
durýar. Bu möhlet haýsy kitaplygyna garamazdan, örän uzyn möhletdir, uçursyz
meşhurlygyň şaýady bolup duran döwürdir. Eliňizdäki kitap boýunça Amerikanyň we
Kanadanyň 861 şäherinde, daşary ýurtlaryň 51 şäherinde ýörite kurslar
okadylýar. Elbetde, bu maglumat 1966-njy ýyla degişli. Munuň daşyndaky şowhunyň
häzirem kiparlamandygy, siziň muny okap, ondan köp zatlar öwrenip
oturanlygyňyzam mälim bolýar. Şunlukda ilkibada Karnegiň “bolgusyz akyldar”
hasaplaýan kişi bolýan köpbilmişleriň gybat şekilli gürrüňleri bir çak ýalana
çykdy.

Elbetde, adam gatnaşyklary baradaky ylmy
edebiýat, sungat, taryh, pedagogika, psihologiýa, sosiologiýa, oratorçylyk
sungaty diýen ýaly ylymlaram öwrenýär. Her hal bular öz ugurlary bilen gümra
bolup, adamlaryň gündelik durmuş gatnaşyklaryna düýpli hem içgin aralaşyp
bilmeýärler. Mysal üçin, takyk bir meseläni çözmegiň takyk bir usulyny salgy
bermeýärler. Durmuş tejribesdir ynsanyýetçilikli ylymlaryň ýonekeýleşdirilen
sintezinden dörän Karnegiň filosofiýasy her bir ýüze çykýan durmuşy meseläni
çözmek üçin neneňsi hereket etmelidiginiň takyk ýoluny salgy berip bilýänligi
bilen awtory şeýle tanymallyga getirdi.

Durmuşda bolup geçýän wakalary, ynsan hem
jemgyýetçilik gatnaşyklaryny öwrenýän ylymlaryň öseni bilen, adamlaryň ysnyşyp,
kämilleşip gidibermeýändigi häzirki döwürde mälim boldy. Ylymlaryň, olaryň
gatnaşyklarynyň ösmegi gaýtam ynsan gatnaşyklaryny çylşyrymlaşdyrýar. Soňky
döwürde dörän psihofizika, psihobiologiýa, psiholingiwistika, sosiobiologiýa...
diýen ýaly ylymlar aýdylanlaryň aýdyň şaýadydyr. Şonuň üçin bolsa gerek:
Karnegi syýasatçylardan, işewür adamlardan, wraçlardan, şahyrlardan köp
mysallar alsa-da, alymlaryň işlerine örän seýrek ýüzlenýär. Durmuşy hem ylmy
sapaklaryň iş ýüzünde ulanyp bolaýjaklaryny jemläp, Deýliň ortalyk bir ýoly
döretmegi, onuňam şeýle ýönekeý, gündelik durmuşda ulanarlykly bolmagy, awtoryň
hem onuň filosofiýasynyň tanymallygynyň esasy bolup durýan bolsa gerek.

Şunlukda, birwagtlarky näbelli
padyman adamzada zerur bolan zatlaryň esasylarynyň biriniň syryny açyp, bu
ugurdan kämilleşmegiň ýoluny gapyp, dünýä ýüzünde uly şöhrata eýe boldy. Ol
mugallymçylyk kolleži

niň
soňky kursunda okap ýörkä, 1906-njy ýylda şu zerurlygy duýdy hem adamlary siňňin
synlap başlady.

Student döwründe Karnegiň kružoklara, ýaryşlara gatnaşmaga, deň-duşlary
bilen oýnamaga ne wagty, ne-de bir ýaramly eşigi bardy. Onuň ile çykar ýaly
birje kostýumy bolardy. Bir gezek ol futbol komandasyna girmäge synandy.
Karnegiň agramynyň ýeterlik däldigini bahanalap, trener ony komanda almady.
Kynçylyk, mätäçlik, özüni ilden kem saýmaga mejbur edilmegi, ony durmuş barada
ymykly oýlanmaga itekledi.

ashyk_oglan 9 aprel 2012 ý. 01:00 +2

Deýle
çekişme kruž

ogyna
girmekligi ejesi maslahat berýär. Ol maslahata eýerip, birnäçe synanyşyklardan soň, bu kružoga girmegi başarýar. Bu waka onuň durmuşynda
düýpli özgerişlikler döretmäge sebäp bolan wakalaryň biridir. Kružokda eden çykyşlary oňa öz güýjüne ynanmaklyga
kömek berdi. Bir ýyl geçip-geçmänkä ol kolleždäki oratorçylyk sungaty boýunça geçirilýän ýaryşda üstün
çykyp ugrady. Oňa sylaglar berip başladylar. Şunlukda, Karnegä öň göwni
ýetmeýän ýoldaşlary hem ondan maslahat sorap, käbir zatlary öwretmegini haýyş
edip başladylar.

Kemsinmek duýgusyny ýeňip geçmäge
gönükdirilen tagallalar netijesinde, indi Deýl isle bir
adamyň, isle-de ýüzlerçe adamyň öňüne çykyp, pikirini beýan etmegi, özüni ykrar
etdirmegi başarýardy. Şu ýagdaý onuň öz ykbalyna bolan ynamy güýçlendirip
başlaýar. Ynam bolsa hemme isleg-arzuwlaryňa ýetmäge mümkinçilik döredýän
jadyly açardyr. Ol myrat-maksadyňa ýetmäge goltgy berýär. Eger mende şeýle ynam dörän bolsa, bu duýgyny
özgelerde hem döredip bolar diýen pikir Karnegide şol wagtlar peýda boldy.

Deýl Karnegiň işläp düzen leksiýalar kursunyň
esasy hut şu pikirden gelip çykdy. Soňra bu kursy Louell Tomas: “Uly adamlary
okatmagyň iň gowy sistemasy” diýip atlandyrdy.

Kolleži tamamlandan soň, Karnegini
işe çagyran söwda guramalary köp bolýar. Karnegi teklipleriň birini kabul edenem bolsa, az
mahal işlän döwründe işde üstünlik gazananam bolsa, bu ugurdan uzak işlemeýär.
Munuňam sebäbi: adamlaryň özüne bolan ynamyny güýçlendirmek hem ony praktikada
synap görmek niýeti boldy. Ol şu işi amala aşyrsa, jemgyýete uly peýda getirerin
diýip hasap etdi. Karnegi şu maksat bilen Nýu-Ýorka ugraýar.


Uorrennsbergden gidenden iki hepde geçenden soň, ol Ýokarky Manhetteniň
125-nji jaýynda ýerleşýän Ýaş ýigitleriň hristiýan assosiasiýasynyň. (ÝAÝHA)
ýolbaşçylary bilen kurs açmak barada gürrüňleşdi. Karnegi ýüregine düwen
kursuny açmak üçin mundan amatly ýer ýok hasap edipdir. Emma bu guramanyň ýolbaşçylary
ilkibaşda Karnegä kembaha garapdyrlar. ÝAÝHA-da leksiýa okaýan mugallymlaryň
her leksiýasy üçin adatça iki dollar töleýän ekenler. Karnegiň heniz näbelli,
hiç ýerde synalyp görülmedik kursy üçin onça pul bermek islemändirler. Karnegi
raýyndan gaýtmandyr. Leksiýa diňlemäge isleg bildirenlerden ýygnanjak pula
razydygyny aýdyp, kurs açmaga kömek etmeklerini haýyş edipdir. ÝAÝHA-nyň
ýolbaşçylary şondan soň, oňa kurs açmaga mümkinçilik döredipdirler.


1912-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Deýl Karnegi öz açan kursunyň ilkinji
toparynda leksiýa okap başlaýar. Bir näçe aý geçenden soň, onuň kursy şeýle bir
meşhurlyk gazanýar, hälki iki dollar tölemäge razy bolmaýan ÝAÝHA-nyň
ýolbaşçylary indi onuň her gün agşamky leksiýasy üçin otuz dollar tölemeli
bolýarlar.


Karnegiň Nýu-Ýorkdaky üstünliklerini eşidip, ÝAÝHA-nyň beýleki
şäherlerindäki direktorlary hem onuň kursuny özleriniň okuw programmalaryna
girizip, Deýliň leksiýa okap bermegini haýyş edip başladylar. Munuň yzysüre
beýleki professional klublar hem şeýle haýyşlar bilen ýüz tutdular. Şunluk
bilen Karnegiň üsti haýyşdan ýaňa gömügsi boldy. Indi onuň dynç almaga-da wagty
galmady. Şuňa garamazdan Karnegi işleýärdi hem gitdikçe leksiýalaryny
kämilleşdirýärdi. Ynsan aragatnaşyklarynyň prinsipleri barada kiçijik
kitapçalar neşir etdirýärdi. Okuwçylary ol kitaplary gyzyklanmak bilen okap,
onda ýazylan zatlary gündelik durmuşlarynda synag edip görýärdiler.

1933-nji ýylda Nýu-Ýork ştatynyň Larçmond
şäherinde “Saýmon end Şuster” neşirýatynyň baş iş dolandyryjysy Leon Şimkin
Karnegiň kursunyň diňleýjisi bolýar. Leksiyalar oňa örän güýçli täsir edipdir.
Şondan soň ol Karnegä leksiýalaryny bir sistema salyp, ony kitap görnüşinde
okyjylara hödürlemekligi maslahat berýär we beýle kitabyň ýerde ýatmajakdygyny
aýdýar. Şunlukda, 1936-njy ýylyň 12-nji noýabrynda eliňizdäki kitap dünýä
inýär. Leon
Şimkini duýgulary aldaman eken, görşüňiz ýaly, ol häzire çenli hem ýerde ýatanok.



Terjimeçilerden

bayko 9 aprel 2012 ý. 01:34 +2

Sagja bol awtor haladym

olya 9 aprel 2012 ý. 03:22 +1

haladym, hakyky imriniriji

Kerki 9 aprel 2012 ý. 04:10 +2

Govy kitap okap gördüm.

ChemicalMan 9 aprel 2012 ý. 04:14 +1

Kitap gyzykly, ýöne praktikada ulanmak kyn, ýagny dogry we ýerlikli ulanyp başarmak gerek.

Unknown_agza 9 aprel 2012 ý. 06:31 +2

Kitaby okan yöne tkmda ulanjak bolman, moshennik yada podhalim görunmejek bolsaniz :-D

ChemicalMan 9 aprel 2012 ý. 06:37 +1

Unknown_agza:
Kitaby okan yöne tkmda ulanjak bolman, moshennik yada podhalim görunmejek bolsaniz :-D

Menem şeýleräk pikirde, ýagny, bu kitap eýýäm biziň döwrümiz üçin dälmikä diýýän, ýöne kitaby ýöne söhbetdeşlik barada umumy bilmek üçin okasaň bolar. Onsoňam bu kitap manipulirowat etmäni öwredýän ýaly göwnüme.

sungatyn ashygy 14 aprel 2012 ý. 07:03

kimdir biri sana bir zat owretse,sen oz ukubyna gora kabul edip bilyan. oz ukybyna gorade durmushda ulanyp bilyan.

shonun u.n tkm.da bolandada nirde bolandada oz fantaaziyana gora ulansan hich kim hich zat diymez. bu kitapda esasy aydylyan zat oz synag geciryan gurrundeshin ozunin synag gechirilyanini bilmeli daldigi.