Kömek gerek

dushunmedim doss
olen adama ayt towir okayalarda, Alladan gunasini bagyshlamagyny dileyandirler yone name ucin beyle sanlara gora bilemok menem

jogap berjek yokmyka.menä bilmedim.

Awtor sag bol

menem bilmedim. bilesimä gelyär

hany mollasy müftisi yokmy bu yeriň

sagbol awtor temaňy haladym

Bäh Allanyñ özi gecersin günälermizi.

Bäh Allanyñ özi gecersin günälermizi.

menem bilemok dost. Sagbol gowy sorag.
Alla gecirsin gunamizi

JAGOBYNY MEN BEREYIINN  BIRAZ SABYR EDIN  TERJIME ETMELI

Doga-dileg, ölü-diri her kime peýda berer
Sorag: Käbir admalr, (Ölen biriniň amal depderi ýapyldygana görä onuň üçin doga-dileg etmäniň, sadaka bermäniň, gurban kesmäniň, Fatiha (ALHAM)  okumanyň näme peýdasy  bar?) diýäller. Ynsan ölünden soň amal depderi ýapylýamy? 
JOGAP
Her gün dininň bir emrini tankyt edip, sorg astynda goýup, Müslümanlary dinimizden sowatmana  çalyşýalar. Bir adam ölünden soň amal depderi ýapylmaz. Yöne oňa sogap  goýberilmese  sogap alamaz. Goýberilen sogaby bolsa alar. Bir hadis-i şerifte şeýle dilýilýär: 
(Bir mümin dünýeden gaýtsa her amaly  kesiler. Yalňız üç amalynyň  sogaby, amal depderine ýazylmagna dowam eder. Bular, sadaka-i jariýeleriniň ( metjid gurmak. ýol çekmek, suw çekmek . agaç ekmek. ) peýdaly ylymy eser kitaplaryny ýazmak we salih çagalarynyň onuň üçin edýän 
doga-dileglerinden hasyl bolan sogaplarydyr.) [Ebuşşeýh] 
Bu hadis-i şerif amal depderiniň ýapylmaýanlygyny görkezýä. Bärde bildirilen üç amal nämedir?
Sadaka-i jariýe, dowam eden haýyr hasanat  diýmekdir.Metjid, suw ýol çekmek, ağaç ekmek, mektep gurmak, suw kanallary çekmek ýaly, ynsanlara peýdasy degen bütin işlerdir. şunuň ýaly işler bolsa sanardan kändir. 

Peýdaly eser goýmak, dinimize dünýämize peýdaly bolan her eser şuňa degişlidir. Fykyh kitaby, tefsir kitaby, ilmihal kitaby, Lukmançylyk kitaby, fizika, himýa kitaby peýdaly kitaplara degişlilerdendir. Kasetalar, CD’ler, kinolar  peýdaly bolmak şerti bilen hemmesi sadaka-i jariýe hökümündedir. Peýdaly bir radýio, peýdaly bir telewizýon kanlay, gazedi, peýdaly jurnal, peýdaly bir internet sahypasy ýaly her dürli serişde , sadaka-i 
jariýe   degişlidir. 

Salih çagalaryň dogasy we istigfarlary, buda sadaka-i 
jariýedir. Ýagny  ene-atanyň depderine hemişe sogap ýazylmagyna sebäp bolarlar. Çagalar, ölen 
ene-atalary üçin, gurban kesse, Fatiha okasa, sadaka berse, tagam iýdirse, ýa-da doga-dileg etse 
ene-atalaryň       günäleri bagyşlanar, amal depferlerine sogap ýazylar. Meselem İbrahim aleýhisselam(Eý Rabbimiz, [Kyýamatda] hasaba çekildigi gün, meni, ene-atamy we bütin müminleri magfiret et) diýip doga edendir. (İbrahim 41)
Bu âyet-i kerimede bir müminiň dogasy bilen başga müminleriň günäleri bagyşlanýandygy, şeýle doga edilmesi buýrulandyr. Doganyň pazylaty  hakyndaky hadis-i şeriflerden birnaçesi şeýledir:
(Doga, ybadatdyr.) [Tirmizi, Nesai]

(Ölen ene-atalaryňyz üçin doga we istigfar et!) [İbni Maje]

(Dirileriň hemde ölüleriň sowgady, olar üçin doga we istiğfar etmekdir.)[Deýlemi]

(Jaýlanan doganyňyz, şuwagt soraga çekilýä, oňa doga ediň!)[Ebu Dawud]

(Jynaza namazynda, üç saf jemagatda bolan mümin, Jennede girer.) [Tirmizi]

(Kyrk müslüman, bir müminiň jynazasynda  bolup onuň bagyşlanmagy üçin doga etseler, dogalary kabul bolar.) [Müslim]

Ölü üçin doga edilýär, Kur'an-y kerim okalar, sadaka beriler. Diňe olar üçin namaz  okap bolmaz we olar üçin oraza tutup bolmaz; ýöne namaz-orazalyň sogaplaryny olaryň ruhlaryna  bagyşlanar. Tahtawi haşiýesinde şeýle buýrulýar: 
(Bir kişiniň, kaza edip bilmedigi namazlarynyň iskatynyň (döwür) edilmesi üçin bütin âlymlaryň sözbirliği bardyr. Namazyň iskaty bolmaz diýmek gaty  yalňyşdyr. Çünki bu hususda mezhepleriň ijmai (sözbirliği) bardyr. [Nesai’daky] hadis-i şerifte (Bir kişi, başkasy ýerine oraza  tutmaz we namaz kylamaz. Emma onuň orazasy we namazy üçin garyby doýrar)buýurulýar.) [s.356] 
Nimet-i İslam’daky bu hadis-i şerif, Dürer’de de bardyr.

Oraza, namaz, sadaka we başga ybadatlaryň sogaplaryny başgalaryna bagyşlamak jaizdir (bolýandyr). (Hidaýe)

Tatarhaniýýe fetwa kitabynda (Sadaka beren kişi, sogabyny bütün müminlere berilmesi üçin niýet etse, öz sogabyndan hiç azalmadan-kemelmeden, bütün müminlerede sogap ýetişer-barar. Ehl-i sünnet mezhebi şeýledir) buýruldy. (Redd-ül-muhtar)

Hiç  zady -( dogan -garyndaşy ) bolmaýan günähkär ölüleriň ýagdaýlary kyndyr. Bir hadis-i şerifte buýurulýar:
(Ölünüň mazardaky haly, kömek ediň diýip gygyrýan adama meňzär, deňize düşen kişä meňzär. Gark bolýan, ony halas etjek birine garaşýan adam ýalydyr, ölü hem, ene-atasyndan, doganyndan, dostlaryndan gelejek bir doganyň ýolyny  gözlär. Oňa bir doga gelen wagty, dünýä we dünýädäkileriň hemmesine  gowuşmakdan has köp begener. Allahü teâlâ, ýaşaýanlaryň dogalary sebäpli, ölülere daglar ýaly köp rahmet berer. Dirileriň, ölülere sowgady, olar üçin doga we istiğfar etmekdir.) [Deýlemi]

Bu ýagdaýlary gowy bilen Mazher-i Jân-y Jânân hezretleri, bir gabryň başynda oturýady. (Bu mazarda Jehennem ODY bar. Hadis-i şerifte(özü üçin ýa-da başga müslüman üçin 70 müň kelime-i tewhid (LA ILAHE  ILLALLAH )okuýanyň günäleri bagyşlanar) buýrulýar. Ruhuna (Hatm-i tehlil) sogaby bagyşlajak. İnşallah bagyşlanar) diýdi. Hatm-i tehliliň sogabyny bagyşladykdan soň, (Elhamdülillah bu günakär  aýal, Kelime-i tehlil saýasynda  azapdan gutuldy) diýdi. (Makamat-y Mazheriýýe) 

Hiç kişi, işlediği erbetligiň günäsini başgasyna bermez. Ýöne mümin ybadatlarynyň sogabyny  öli diri her kime sowgat edipbiler. öz sogabyndan hiç kemelme bolmaz. (Hidaýe)

Müslüman ölüler üçin doga etmek, Kur’an okamak  köp  peýdalydyr. Bir hadis-i şerifte, (Ölüleriňize [Müslüman ölülere] Ýasin okaň) diýilýär. (İ.Ahmed)

ölüni Zyýarat edeniň, ölü üçin Kur’an-y kerim okamasy, oňa doga etmesi gereklidir. Bularyň merhuma peýdasy gaty kändir. Gabrystana gireňde, (Esselamü aleyküm ýa Ehle-daril kawmilmüminin! İnna inşaallahü an karibin biküm lahikun) diýmek sünnetdir. 

Hadis-i şerifte buýrulýa: 
(Bir müminiň gabryny ziýaret eden wagtyň, Allahümme inni eselüke-bi-hürmeti Muhammed aleýhisselam en la tüazzibe hazelmeýýit diýilse, o merhumyň azaby  kyýamata  çenli aýrylar.) [Etfal-ül müslimin]

Yene hadis-i şerifte:
(Ene-atanyň gabryny, Juma günleri zyýarat eden kişiniň  günäleri bagyşlanar, haklaryny  ödedigi  bolar.) [Tirmizi] 
 İstiğfar etmeklik ----  haýyr hasenat etmek günäleriň bagyşlanmagyna sebäp  bolmak diýmeklikdir. Sogaby ölüler üçin, Kur’an okamak, metjid we suw çekmek ýaly işler  istiğfar etmek bolur.